Geïntegreerd inclusiebeleid in Vorselaar

De missie of opdracht van gemeente en OCMW staat in het decreet Lokaal Bestuur: ‘De gemeenten en de OCMW’s beogen om op het lokale niveau duurzaam bij te dragen aan het welzijn van de burgers en verzekeren een burgernabije, democratische, transparante en doelmatige dienstverlening.’ Dat lijkt een evidente opdracht, maar in de feiten is het dat niet. De gemeente Vorselaar gaf haar inclusiebeleid vorm via inloophuis KomAf.

‘We gaan ervan uit dat inclusie ieders recht is om op een volwaardige manier deel te nemen aan de samenleving met gelijke keuzemogelijkheden en met respect voor individuele keuzes,’ steekt Lieven Janssens van wal. In de vorige bestuursperiodes tekende hij als burgemeester het lokale inclusiebeleid mee uit. ‘Inclusie verschilt van integratie doordat de structuren zo zijn opgezet of hervormd dat een diversiteit van mensen op gelijkwaardige manier kan deelnemen. Bij integratie mogen personen meedoen als ze zich kunnen aanpassen. De bestaande structuren passen zich niet of te weinig aan de behoeften van de persoon aan.’

Vorselaar hanteert een erg brede, geïntegreerde en holistische blik op inclusie. Het doet dat op basis van vijf werven: participatie, toegankelijkheid, diversiteit, taalbeleid en onthaalbeleid. Verschillende diensten werken daarin samen, beleidsdomeinoverschrijdend. ‘Wij noemen dat “kruispuntdenken”,’ merkt Lieven Janssens op. ‘Hierin zijn negen B’s richtinggevend: bereikbaarheid, beschikbaarheid, betaalbaarheid, bruikbaarheid, begrijpelijkheid, betrouwbaarheid, bekendheid, begrip, betreedbaarheid. Heel wat nieuwe inclusieprojecten die we de voorbije twee jaar hebben opgezet, mikken specifiek op een van die B’s.

Een paar Geïntegreerd inclusiebeleid in Vorselaar inclusie GF Inclusiebeleid en het verschil met integratie, segregatie en uitsluiting Inclusie Integratie Segregatie Uitsluiting voorbeelden: de UiTPAS opstarten, samenwerken met Welzijnsschakels, algemene Wablieft-proof communicatie, meer huisbezoeken door de sociale dienst (detectie), dienstverlening aan huis, outreachend werken of meer rechten verkennen door gebruik van de REMI-tool. Dat is veel, en toch missen we nog wat. We merken namelijk – en we kregen het signaal van de inwoners – dat het niet volstaat klantgerichte dienstverlening op te zetten, veel activiteiten te organiseren of er via een creatieve mediamix over te communiceren. Nee, al die goedbedoelde, vaak extra diensten en activiteiten hebben onvoldoende effect als ze niet iedereen bereiken. Met het inloophuis bouwen we een laagdrempelige en fysieke plek waar je geen afspraak hoeft te maken en waar je met al je vragen terecht kunt. Het is een veilige plek zonder drempels.’

Thuiskomen in de gemeente 

Het nieuwe inloophuis kreeg de veelzeggende naam KomAf. Het moet nog meer mensen bereiken: inwoners die anders de weg moeilijk vinden naar de gemeente of haar dienstverlening. KomAf wil ook problemen detecteren die nu onder de waterlijn blijven. Het zet de mens centraal en benadert inclusie zeer holistisch gentegreerd.

‘In dit project testen we een radicaal andere werkwijze, die basis-inclusief is,’ licht Lieven Janssens toe. ‘We willen in deze kleine gemeente, waar we erg geïntegreerd en transversaal kunnen werken, tonen welk potentieel een dergelijke werkwijze heeft: met buurtambassadeurs, e-inclusie-vrijwilligers en buddy’s die mensen voorthelpen en wegwijs maken in alles waar ze momenteel tegenaan botsen. Dat is heel breed, maar het is ook net het unieke element in dit project.’

Het inloophuis KomAf opende een jaartje geleden, eind januari 2024. Evelien Hoeylaerts, coördinator van de sociale campus, stond mee aan de wieg: ‘Bij de inrichting van KomAf kozen we voor een huiselijke setting. Als bezoekers binnenkomen, moeten ze zich onmiddellijk thuis voelen. Onze vrijwilligers staan in voor een warm onthaal, luisteren naar de vraag en nemen de tijd om samen zaken uit te zoeken of op te lossen.’

Alle antwoorden op één plek 

Ook het Digipunt heeft onderdak gevonden in KomAf. Dat was met zijn aanbod aan computerlessenreeksen en vrije inloop voor digitale kwesties al goed bekend binnen de gemeente. Toen het inloophuis opende, verhuisde het Digipunt van de plaatselijke bibliotheek naar daar. Dat was een schot in de roos. Het inloophuis staat op een goed zichtbare plaats, en met daarbovenop zijn gezellige inrichting vonden nog meer mensen de weg naar het Digipunt.

Er kwamen ook nieuwe vrijwilligers bij in KomAf. ‘Nu kunnen we de bezoekers nog beter en sneller helpen,’ vertelt Evelien Hoeylaerts. ‘Tijdens de vrije inloopmomenten zijn er steeds verschillende vrijwilligers aanwezig, elk met hun eigen expertise. Sommigen voelen zich meer geroepen om bezoekers te helpen met digitale vragen zoals problemen met smartphones, Itsme of cybercriminaliteit.

Anderen helpen bezoekers liever door mee naar een huurwoning te zoeken, papieren voor verzekeringen mee in orde te brengen of hen te ondersteunen in hun contacten met energieleveranciers en voor een sociaal tarief of verhoogde tegemoetkomingen. De aanpak met de vrijwilligers in het inloophuis werkt volgens onze eigen inclusieladder, die gebaseerd is op de participatieladder die binnen activering gebruikt wordt.’ Zo streeft Vorselaar ernaar mensen, afhankelijk van hun mogelijkheden en het aanvoelen wat daarbij realistisch is, gaandeweg te versterken en beter op weg te helpen.

Tweerichtingsverkeer 

Om van het inloophuis een succes te kunnen maken is de inbedding in het lokale dienstverleningsconcept volgens Ann Leys, coördinator van KomAf, onontbeerlijk. ‘Daarom houden we de koppeling met KomAf, de vrijwilligers en de gemeentelijke diensten goed in de gaten, en dit in beide richtingen.

De gemeentelijke diensten kunnen klanten doorverwijzen naar KomAf, als ze oordelen dat dezen extra ondersteuning nodig hebben. De vrijwilligers van KomAf maken de brug naar de gemeentelijke diensten als bezoekers er uit eigen beweging niet geraken. Door elkaar op verschillende momenten te ontmoeten wordt de drempel naar elkaars werking verlaagd.

Als de vrijwilligers van KomAf tijdens de vrije inloop op een moeilijk probleem botsen, kunnen ze altijd telefonisch contact opnemen met een medewerker in het gemeentehuis. Wie ze voor welke vraag mogen inschakelen, vinden ze in de infomap “Wie doet wat” snel terug. Doordat het inloophuis vlak naast de sociale site en het gemeentehuis gelegen is, kunnen de vrijwilligers ook letterlijk de stap zetten naar de verschillende gemeentelijke diensten, als dit nodig is. En ze kunnen met de bezoeker meelopen en de drempel naar de betrokken dienst zo effectief verlagen.’

Daarnaast vormt Ann Leys als coördinator een brug tussen de verschillende gemeentelijke diensten en het inloophuis. Zij neemt informatie vanuit het bestuur mee naar de vrijwilligers van het inloophuis, maar durft de gemeentelijke diensten ook wijzen op het feit dat ze hun aanbod inclusiever moeten maken.

In een mum van tijd vonden tweehonderd bezoekers de weg naar het nieuwe inloophuis. ‘Het hoge aantal bezoekers bewijst dat een laagdrempelige werking zoals een inloophuis een noodzakelijke aanvulling is op de gemeentelijke diensten en dienstverlening van andere organisaties zoals sociale huisvesting, ziekenfondsen, overheidsdiensten, verzekeringen, en dat is op zich een beetje jammer,’ besluit Ann Leys.

‘We merken ook dat mensen vaak langskomen met een specifieke vraag, maar zodra ze binnen zijn, toch nog met andere vragen op de proppen komen. Bezoekers durven ook nadien sneller binnenspringen voor een andere vraag, omdat ze al een keer langs geweest zijn. Tevreden bezoekers prijzen de werking van het inloophuis en de goede dienstverlening van onze vrijwilligers bij hun vrienden en kennissen. Deze mond-aan-mondreclame is voor ons de beste promotie.’ —

Meer info en de presentaties van het inclusie-congres: www.komafvorselaar.be(opent nieuw venster).