Eén site, drie diensten: synergie in actie

▶ Nieuwe infrastructuur

De brandweerpost en de technische dienst van de gemeente Herenthout zetten samen hun schouders onder een gloednieuw gebouw. Ze legden de lat hoog en stemden hun wensen goed op elkaar en op de buurt af. Maak kennis met de nieuwe site die de gemeentelijke werkplaatsen, de brandweerkazerne en de plaatselijke Rode Kruisafdeling huisvest. 

De gemeentelijke werkplaatsen van Herenthout waren tot 2024 in het centrum gevestigd. De locatie was verouderd geraakt en er was te weinig ruimte voor al het materiaal. En telkens met zwaar vervoer door het centrum rijden was ook niet ideaal. De brandweerpost lag toen pal naast het gemeentehuis. Het was de oudste kazerne van de brandweerzone Kempen en ze beantwoordde al lang niet meer aan de moderne normen en eisen. Investeringen in duurzame en toekomstbestendige infrastructuur waren dus dringend nodig. 

De eerste plannen  

De kans om samen naar een nieuwe locatie te verhuizen kwam dus als geroepen. De brandweerzone Kempen had al op andere plaatsen positieve ervaringen met de synergie die ontstaat wanneer diensten zoals brandweer, politie en Rode Kruis eenzelfde locatie delen. 

Het terrein dat de gemeente op het oog had, was tot 2012 van een bedrijf in bouwmaterialen. Gezien de interessante ligging en de op til zijnde plannen kocht de gemeente het in 2013 aan. De eerste plannen voor een bestemming voor de technische dienst, de heemkundige kring en het stoetmagazijn vielen in het water, omdat de activiteiten niet toegelaten waren binnen het ruimtelijk uitvoeringsplan. Zo belandde de vraag bij de brandweer en het Rode Kruis. 

Alle wensen verzoenen  

In 2019 stelde de gemeente als ontwerper Woonwerk Architecten aan die samen met alle betrokken partijen een eisenprogramma opstelde. De ontwerpfase hield ook al rekening met de latere ontwikkeling van drie aanpalende aparte terreinen voor kmo-activiteiten. 

De partijen stemden hun wensen zoveel mogelijk op elkaar af en zochten naar manieren om de ruimte zo efficiënt mogelijk te benutten. Dat leidde tot duurzame oplossingen, bijvoorbeeld voor de verwarmingsinstallatie en gedeeld sanitair. 

De derde partner op de site is de lokale afdeling van het Rode Kruis. Zij hebben nu een ruim leslokaal voor onder andere cursussen EHBO. De gemeente gebruikt het lokaal op andere momenten als vergaderruimte. 

Bouwperiode volgens plan  

Voor de start van de bouw werd meer dan 10.000 m3 grond afgezeefd en gezuiverd. Zo werd het terrein grondig gesaneerd. De ontwerper nam ook de leiding van de werken op zich. De dagelijkse opvolging ter plaatse nam het diensthoofd van de technische dienst voor zijn rekening. De bouw zelf verliep volgens plan en was op 430 kalenderdagen klaar. 

Financiële verdeelsleutel  

Zowel voor een deel van de aankoop van de grond als voor de sloop van het (bedrijven)terrein kon de gemeente Herenthout op Vlaamse subsidies rekenen. De gemeente stelde de grond voor de brandweer ter beschikking. Voor de bouwkosten werd een duidelijke verdeelsleutel afgesproken tussen de gemeente en de hulpverleningszone.

Maximale waterrecuperatie  

Een hemelwatersysteem staat in voor buffering en infiltratie van regenwater vooraleer het in de nabijgelegen Maasloop stroomt. Eerst is er maximale waterrecuperatie dankzij een regenwatercisterne van 210.000 liter die onder het binnenplein van de technische dienst ligt. Een overstort van deze put brengt het water naar een wadi die het perceel omringt. Deze wadi heeft op zijn beurt een overstort naar de nabijgelegen wadi op het openbaar terrein. 

Betaalbare en duurzame energie 

De infrastructuur werd volledig getekend met energiezuinigheid als uitgangspunt. Verwarming via lucht-water-warmtepompen, een warmtepompboiler en zonnepanelen maken dat het gebouw helemaal vrij van fossiele brandstoffen is. Hierdoor krijgt het zelfs een negatief E-peil van -8 en heeft het een BEN-label. 

De buurt is mee  

Van bij de start investeerden de gemeente en de hulpverleningszone in de betrokkenheid van de buurt. Tijdens bewonersvergaderingen kregen inwoners veel informatie over de bestemming, de invalsweg en de impact van de werken. Die proactieve werkwijze leidde er mee toe dat er geen enkele klacht kwam tijdens de verschillende fases van het project. 

Ook een digitale nieuwe start  

Het sluitstuk van de verhuizing was de volledige overstap naar digitaal werken. Herenthout nam deel aan het project Gemeente zonder Gemeentehuis en liet zich voor het proces extern begeleiden. Een werkgroep van de ICT-diensten, interne werking en technische dienst zette haar schouders onder dit traject dat onder andere de medewerkers van de technische dienst technische vaardigheden aanleerde. 

Nog meer synergie  

De samenwerking tussen de gemeente en de brandweer was er al voor de brandweerhervorming. Meerdere medewerkers van de technische dienst zijn ook vrijwilliger bij de brandweer. De gemeente vervult al jaren een voorbeeldrol door de collega’s tijdens de werkuren voor dringende interventies dienstvrijstelling te geven om de burgers in nood te helpen. Vrijwilliger zijn levert voor beide partijen voordelen op. 

Die synergie is dankzij de verhuizing nog intenser geworden. De lijnen om samen te werken zijn nu eenmaal korter door samen te huizen. Moet de brandweer brokstukken op de weg ruimen? Dan is de bulldozer van de technische dienst snel geregeld. Het binnenplein van de technische dienst doet al eens dienst als oefenterrein voor de brandweer. En de interesse om zelf brandweervrijwilliger te worden, die groeit bij de medewerkers van de technische dienst. —