De Vlaamse en federale overheid werken aan een nieuw systeem voor zorgcoördinatie en casemanagement. Maar in het voorgestelde financieringsmodel vallen sociale diensten van OCMW’s uit de boot. Nochtans spelen ze vandaag al een belangrijke rol in het organiseren van zorgoverleg. De VVSG vraagt daarom dat ook OCMW’s toegang krijgen tot de nieuwe subsidies, zonder dat ze verplicht worden om deze opdracht op te nemen.
OCMW’s spelen vandaag al een belangrijke rol in zorgoverleg
Vandaag zijn 91 lokale besturen erkend als organisator van multidisciplinaire zorgoverleggen (MDO’s): 72 vanuit een OCMW en 19 vanuit een welzijnsvereniging. Ze brengen zorg- en hulpverleners samen om de ondersteuning van mensen met complexe zorgnoden op elkaar af te stemmen. Dat doen ze voor eigen cliënten, maar ook op vraag van andere zorg- en welzijnsorganisaties.
Vooral in Limburg en West-Vlaanderen bestaat een sterke traditie van dit overleg. De VVSG benadrukt de meerwaarde ervan, zowel voor mensen met een zorgnood als voor de betrokken zorg- en hulpverleners.
Nieuw financieringsmodel sluit OCMW’s uit
Binnen het interfederale plan geïntegreerde zorg werken de overheden aan een nieuw kader voor zorgcoördinatie en casemanagement.
Zorgcoördinatie stemt de verschillende zorg- en hulpverleners rond een persoon op elkaar af. Bij complexe situaties, bijvoorbeeld wanneer iemand zorg vermijdt of mantelzorgers overbelast raken, willen de overheden een extra vergoeding voorzien voor intensieve zorgcoördinatie.
Casemanagement gaat nog een stap verder. Wanneer er geen zorgteam of zorgcoördinator is, of wanneer de samenwerking vastloopt, neemt een externe zorgverlener tijdelijk de regie over. Daarvoor komt een systeem van erkenning en vergoeding.
Het probleem? De voorgestelde financiering richt zich op Vlaams erkende zorgvoorzieningen en zorgverleners die het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV) financiert. Sociale diensten van OCMW’s krijgen daardoor geen rechtstreekse toegang tot de middelen, ook als ze vandaag al zorgoverleg organiseren.
Van de 285 lokale besturen hebben er 83 geen eigen erkende woonzorgvoorziening. Dertig daarvan kunnen een beroep doen op een welzijnsvereniging met erkende woonzorgvoorzieningen. Voor de overige 53 lokale besturen bestaat die mogelijkheid niet. Zij dreigen dus volledig uit de boot te vallen.
Geïntegreerde zorg vraagt een brede kijk op welzijn
Volgens de VVSG strookt die uitsluiting niet met de ambitie van geïntegreerde zorg. Complexe zorgnoden gaan immers verder dan medische ondersteuning. Ook wonen, inkomen, mantelzorg en maatschappelijke participatie spelen een rol.
OCMW’s verbinden die verschillende levensdomeinen. Dankzij hun brede kijk op welzijn, laagdrempelige dienstverlening en sterke lokale verankering zijn ze goed geplaatst om zorg- en hulpverleners samen te brengen.
De VVSG vreest dat die expertise verloren gaat als OCMW’s geen plaats krijgen in het nieuwe systeem. Bovendien zullen de bestaande multidisciplinaire zorgoverleggen op termijn opgaan in het nieuwe model.
VVSG vraagt gelijke toegang tot subsidies en ruimte voor lokaal maatwerk
De VVSG vraagt de Vlaamse en federale overheid om OCMW’s expliciet op te nemen in de toekomstige subsidieregeling voor zorgcoördinatie en casemanagement. Daarbij zijn enkele voorwaarden belangrijk:
- Voorzie een passende financiering. Vertrek van de zorg- en ondersteuningsnood van de burger, niet alleen van bestaande erkenningen. Geef ook OCMW’s en andere publieke organisaties rechtstreeks toegang tot subsidies.
- Behoud lokaal maatwerk. Maak zorgcoördinatie en casemanagement niet verplicht voor elk OCMW. Lokale besturen beslissen zelf of en hoe ze deze opdracht opnemen, rekening houdend met hun lokale context en beschikbare capaciteit.
- Bewaak de nabijheid en continuïteit van zorg. Geef ook kleinere, lokaal verankerde organisaties ruimte om casemanagement aan te bieden. Blijf multidisciplinair overleg ondersteunen, ook wanneer intensieve zorgcoördinatie niet nodig is.
Daarnaast vraagt de VVSG om objectieve criteria voor de beoordeling van complexe zorgsituaties en een gelijke behandeling van welzijnsorganisaties en RIZIV-gefinancierde zorgverleners bij de start van de financiering.
VVSG wil OCMW’s van bij de start betrekken
De VVSG vraagt de overheden om OCMW’s actief te betrekken bij de verdere uitwerking van de interfederale programma’s. Er is ook snel duidelijkheid nodig over de financieringsvoorwaarden, wie een dossier moet opnemen en binnen welke termijn dat moet gebeuren.
Ook de overgang van de bestaande multidisciplinaire zorgoverleggen naar het nieuwe systeem vraagt aandacht.
Voor de VVSG is het uitgangspunt duidelijk: erken en ondersteun de rol die OCMW’s vandaag al opnemen in geïntegreerde zorg. Geef lokale besturen daarvoor de nodige middelen én de vrijheid om zelf te bepalen hoe ze die rol invullen.
