Inspiratiedag digitale inclusie

Ben je nog nieuw in de sector van digitale inclusie? We zetten graag alles op een rijtje. Laat je onderdompelen in de digitale-inclusiesector. Wat zijn de basics van digitale inclusie? Welke tools, platformen en netwerken zijn er om je te ondersteunen? Hoe zit deze sector in elkaar en welke vormingen bestaan er? Deze workshop is voor mensen die aan digitale inclusie werken en voor wie het thema nog redelijk nieuw is.

Op het einde van deze sessie: 

In 2026 ging Sienjaal vzw in verschillende gemeenten met anderstaligen in gesprek over digitale thema's als project binnen het Regionaal Ondersteuningsnetwerk Limburg. Ze gebruikten hiervoor niet enkel gespreksstarters maar ook speelse werkvormen. Hun successen en leermomenten delen ze in deze sessie. Ook ga je zelf aan de slag om enkele van hun werkvormen uit te proberen om ze nadien zelf te kunnen toepassen. Deze sessie is gericht op mensen die zelf aan de slag willen om anderstalige nieuwkomers digitaal te versterken. 

Op het einde van deze sessie:

• ken je enkele speelse werkvormen om met anderstalige nieuwkomers in gesprek te gaan over digitale thema's.

• weet je welke successen en leermomenten Sienjaal opdeed bij het uitrollen van dit aanbod binnen RON Limburg.

• kan je zelf aan de slag om anderstalige nieuwkomers digitaal te versterken binnen je eigen werking.
  

Hoe ondersteun je ouders bij vragen over schermtijd, sociale media, online veiligheid of gamen? En hoe bereik je ouders die niet altijd vanzelf de weg vinden naar vormingen of ondersteuning? Tijdens deze interactieve workshop laten drie organisaties uit verschillende regio's zien hoe zij ouders bereiken en versterken in hun mediaopvoedende rol. Avansa Rivierenland, SAAMO West-Vlaanderen vzw en Hopon Brussel delen hun aanpak, ervaringen en lessen uit de praktijk. Je ontdekt welke methodieken werken, hoe je ouders kunt betrekken en welke uitdagingen zij onderweg tegenkomen. Verwacht een inspirerende uitwisseling waarbij je ideeën opdoet die je kan vertalen naar je eigen werking. Daarnaast maak je kennis met MediaNest, de website over opvoeden in een digitale wereld, boordevol betrouwbare informatie, tips en materialen voor ouders en professionals. 

Op het einde van deze sessie: 

• heb je inspirerende praktijken uit het werkveld ontdekt.  

• heb je concrete handvatten gekregen om zelf ouders te ondersteunen rond mediaopvoeding.  

• weet je hoe je MediaNest kunt inzetten als bron voor jezelf en als doorverwijstool voor ouders.

Tijdens deze sessie lichtten collega’s van Mediawijs en VVBAD het project Seniors United Against Misinformation (SUM) toe. Met SUM versterken ze de digitale en mediawijze vaardigheden van ouderen via train-the-trainer-sessies in hun lokale bibliotheek, met een specifieke focus op het herkennen van nepnieuws en phishing.

Tijdens deze vormingen doen deelnemers niet alleen kennis en vaardigheden op, maar leren ze ook hoe ze die op een laagdrempelige manier kunnen doorgeven aan anderen. Na de train-the-trainer-sessies organiseren ze zelf een peer-to-peer-sessie naar keuze, waarin ze hun kennis en inzichten delen met anderen in hun lokale bibliotheek, vereniging of buurt.

In deze sessie delen ze wat ze leerden uit de eerste reeks train-the-trainer-sessies, tonen ze hoe de peer-to-peer-aanpak in de praktijk verloopt en bespreken ze de kansen en uitdagingen die dit project met zich meebrengt. Ze staan ook stil bij enkele inzichten en aandachtspunten die kunnen helpen wanneer je zelf een gelijkaardige werking rond digitale en mediawijsheid voor ouderen wilt opzetten.

Heeft jouw cliënt een vriendschapsverzoek geaccepteerd van een nepprofiel? Deelt jouw kind persoonlijke informatie online? Heeft een leerling een belachelijke video van iemand doorgestuurd in een groepschat?

Met het invulboekje voor Digihelden ga je op een laagdrempelige manier in gesprek over de digitale leefwereld van mensen met een verstandelijke of meervoudige beperking. Tijdens deze workshop maak je kennis met het invulboekje en de bijhorende handleiding. Je ontdekt hoe je gesprekken kunt voeren over sociale media, online privacy en veiligheid, berichten maken en versturen, online relaties en grenzen, phishing, nepnieuws en AI. Er komen vragen, oefeningen en methodieken aan bod die je zowel individueel als in groep kan gebruiken.

Je hoeft geen digitale expert te zijn. Het invulboekje focust niet op technische vaardigheden, maar helpt om ervaringen, vragen en bezorgdheden bespreekbaar te maken en samen na te denken over bewuste en veilige keuzes online. Het invulboekje werd ontwikkeld door Pegode vzw, Avansa regio Antwerpen, Kei-Jong vzw en Mediawijs.

Mensen in maatschappelijk kwetsbare posities worden nog te weinig betrokken bij gebruikerstesten. Hoe zorg je ervoor dat ook hun ervaringen en noden een plek krijgen? En hoe bereik en betrek je hen bij zo’n test? SAAMO Gent ging het voorbije jaar samen met mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie aan de slag in verschillende testtrajecten. Ze ontdekten waar deze doelgroep vooral tegenaan loopt bij het in orde brengen van digitale administratie, welke ondersteuning zij nodig hebben en wat nodig is om hen best te bereiken en te betrekken.

Deze ervaringen en inzichten bundelden ze in een praktisch draaiboek vol concrete tips, handvaten en voorbeelden. Tijdens deze workshop delen ze wat ze onderweg leerden en laten ze zien hoe je zelf aan de slag kan met inclusieve gebruikerstesten. Wat kan je verwachten? Een sessie vol inspiratie, praktische handvaten en lessons learned om meteen mee verder te gaan.

Op het einde van deze sessie:

• ken je concrete tips en tricks om inclusieve gebruikerstesten op te zetten.
• weet je hoe je mensen in maatschappelijk kwetsbare posities kan bereiken en betrekken. 
• ben je geïnspireerd om zelf verder rond dit thema aan de slag te gaan. 

Op het einde van deze sessie:

• ken je inspirerende tools, materialen en initiatieven die digitale vaardigheden versterken.  

Online veiligheid is belangrijker dan ooit, maar niet altijd eenvoudig uit te leggen aan mensen die hun eerste stappen zetten in de digitale wereld. Tijdens deze sessie deelt Dimitri Goossens, lesgever bij Ligo, zijn expertise en praktische ervaringen om digistarters te ondersteunen bij veilig internetgebruik. Deze workshop is er voor iedereen die in zijn job in aanraking komt met digistarters en hen op een veilige manier wil meenemen in de online wereld. Deze sessie richt zich vooral op mensen met weinig ervaring binnen het thema en hoe dit thema te vertalen naar een kortgeschoolde digistarter.

Op het einde van deze sessie: 

• heb je een aantal concrete handvatten om online veiligheid op een begrijpelijke manier uit te leggen aan digistarters.

• weet je hoe je veelvoorkomende online risico’s herkent en bespreekbaar maak.

• kan je digistarters ondersteunen bij veilig online gedrag, zoals het gebruik van sterke wachtwoorden, veilige wifi-netwerken en het omgaan met online fraude.

Je bent hulpverlener en komt wel vaker in contact met cliënten die digitaal uitgesloten zijn. Cliënten hebben digitale vaardigheden én toegang tot de juiste toestellen en data nodig om mee te kunnen in de digitale maatschappij en verder te kunnen. Hoe ga je na waar jouw cliënt digitaal staat? Welke tools kan je hiervoor inzetten en wat kan jij zelf doen? Deze sessie is voor mensen die werken met (digitaal) kwetsbare cliënten, zoals maatschappelijk werkers.

Op het einde van deze sessie: 

• weet je hoe je digitale uitsluiting bij cliënten kan herkennen.

• heb je handvaten om hen te ondersteunen.

• weet je wat je zelf kan doen en wanneer en hoe je best doorverwijst. 

Onze Nieuwe Toekomst (ONT) is een beweging van, voor en door mensen met een (verstandelijke) beperking. In onze “ONTmoetingscafés” brengen we mensen op een laagdrempelige manier samen om ervaringen te delen en in gesprek te gaan over thema’s die belangrijk zijn in het dagelijks leven. Tijdens deze workshop spelen we samen “de Digitale levensweg”, een spel dat ontwikkeld werd door en vanuit de ervaringen van personen met een verstandelijke beperking. Aan de hand van vragen, situaties en ervaringen gaan we met elkaar in gesprek over digitale inclusie: wat heb je nodig om mee te kunnen in een steeds meer digitale wereld? Wat lukt goed en waar botsen mensen met een beperking op? Welke ondersteuning helpt en wanneer neemt ondersteuning net zelfstandigheid weg?

Onze Nieuwe Toekomst geeft geen klassieke vorming over digitale inclusie. Ervaringen staan centraal. We luisteren naar elkaar, wisselen tips uit, stellen vanzelfsprekendheden in vraag en zoeken samen naar manieren om digitale drempels te verlagen. Digitale inclusie mag geen gesprek zijn over mensen met een beperking, maar een gesprek mét mensen met een beperking.

Op het einde van deze sessie: 

• heb je je eigen ervaring over digitale toegankelijkheid gedeeld.  

• heb je ervaringen van andere deelnemers (met een beperking) leren kennen. 
• heb je tips en tricks uitgewisseld over digitale inclusie samen mensen met een beperking zelf.

Digitale uitsluiting wordt te vaak herleid tot een probleem van het individu: iemand mist vaardigheden, heeft geen toegang, of haakt af. Maar wat als de manier waarop wij digitale oplossingen ontwerpen, inzetten en doorontwikkelen zelf een oorzaak is van uitsluiting? Wat als digitale inclusie niet alleen een sociaal vraagstuk is, maar een ontwerpvraagstuk?

In deze workshop stelt DigitAll een andere invalshoek voor: digitale inclusie als een nieuwe manier om digitale transformatie aan te pakken. Aan de hand van de Belgische context verkennen we drie stappen die elke organisatie kan zetten, ongeacht sector of schaal:

1. Begrijpen: welke barrières sluiten bepaalde groepen nog steeds uit van de digitale wereld, en waarom gaan die verder dan enkel vaardigheden?

2. Handelen: hoe integreer je inclusie vanaf de ontwerpfase in digitale diensten, tools en ervaringen, met concrete aanpakken en praktijkvoorbeelden?

3. Verankeren: hoe maak je van inclusie een structureel onderdeel van organisatiestrategie en besluitvorming, zodat het niet langer afhangt van eenmalige projecten of individueel engagement? Of het nu gaat om overheidsdiensten, de bankensector, HR of andere essentiële domeinen: de vraag blijft dezelfde. Voor wie ontwerpen we digitale oplossingen? Wie dreigt buiten de boot te vallen? En wat kunnen we veranderen zodat digitale transformatie iedereen ten goede komt?

Op het einde van deze sessie:

• weet je welke barrières digitale uitsluiting veroorzaken én dat die verder gaan dan individuele vaardigheden alleen. 

• beschik je over een concrete aanpak om inclusie te integreren vanaf de ontwerpfase van digitale diensten en tools. 

• weet je hoe je digitale inclusie structureel verankert in je organisatie, zodat het verder gaat dan goede intenties of eenmalige initiatieven. 

Hoe zorg je ervoor dat digitale tools écht het verschil maken voor elke leerling? In deze sessie vertaal je inspirerende inzichten rond digitale inclusie naar concrete acties in je klas en school. Je gaat actief aan de slag en leert hoe je ICT inzet om te differentiëren, te structureren en te ondersteunen. Daarbij verken je zowel ingebouwde toegankelijkheidsfuncties als aparte digitale hulpmiddelen die zelfstandigheid en participatie versterken. Tenslotte zoomen we in op WAI-NOT, een website van het Departement Onderwijs en Vorming, specifiek voor leerlingen met een verstandelijke beperking.

Op het einde van deze sessie:  

• begrijp je hoe digitale hulpmiddelen écht kunnen bijdragen aan gelijke kansen in het Vlaamse onderwijs; 

• weet je hoe AI kan helpen om beter te differentiëren voor leerlingen met specifieke ondersteuningsnoden; 

• heb je geproefd van tal van digitale tools die je meteen kan gebruiken in je onderwijspraktijk. 

Een smartphone volstaat niet voor alles. Een laptop of computer blijft noodzakelijk om te leren, te werken, administratie te regelen of kinderen te ondersteunen bij schoolwerk. Maar hoe blijft toegang tot een geschikt toestel betaalbaar? En waar kunnen mensen terecht na Digibanken en bij de overgang van Digisprong naar Digiplan? Dit is een sessie voor wie wil begrijpen wat er vandaag speelt rond toegang tot toestellen en concrete handvatten zoekt om zelf oplossingen te vinden en anderen beter te adviseren.

Op het einde van deze sessie: 

• heb je zicht gekregen op de actuele noden, signalen en op beleidsmatige en praktische uitdagingen. 

• heb je ontdekt hoe steden, gemeenten, scholen en welzijnsorganisaties vandaag omgaan met toegang tot toestellen. 

• weet je waar je als organisatie terecht kan voor afgeschreven en refurbished toestellen voor cliënten, inwoners, bezoekers en leerlingen. 

• kreeg je handvatten en tips om mensen te adviseren wanneer ze vragen: welk toestel moet ik kopen? Waar moet ik technisch op letten? Is refurbished echt goedkoper? 

Hoe help je mensen die wíllen meedoen in de digitale wereld, maar vastlopen op motivatie, vertrouwen of toegankelijkheid? Volgens Marit Huisman begint dat niet bij uitleggen, maar bij ontwerpen vanuit de gebruiker. Marit is Project Lead en Gebruiksonderzoeker van DigiHandig: een gratis en veelzijdig leerplatform dat DigiStarters helpt bij het ontwikkelen van basisvaardigheden op de smartphone. In haar sessie laat zij zien hoe DigiHandig inspeelt op (soms ontbrekende) motivatie, hoe je een community bouwt rondom leren én hoe je digitale oplossingen toegankelijk en inclusief ontwerpt — samen, sector-overstijgend. Tijdens haar bijdrage ontdek je: wat DigiHandig is en voor wie het bedoeld is; hoe app, groepslesmaterialen en het helpersportaal samenkomen; welke ontwerpkeuzes helpen om mensen te motiveren om te leren en hoe samenwerking zorgt voor een inclusief en toegankelijk platform. Marit neemt je mee in de filosofie achter DigiHandig en nodigt je uit om mee te denken. Hoe kan DigiHandig worden ingezet in jouw werkveld? Wat is er nodig om écht aan te sluiten bij de vragen die jij ziet in de praktijk? 
 
Op het einde van deze sessie: 

• weet je hoe DigiHandig ingezet kan worden in jouw organisatie of regio.

• begrijp je hoe ontwerp bijdraagt aan motivatie en inclusie.

• kun je jouw praktijkervaring gebruiken om DigiHandig verder te versterken.

Hoe betrek je iedereen, ook mensen in een kwetsbare positie bij je digitale inclusie beleid en digipunt? Hoe ga je op een laagdrempelige manier in gesprek over de digitale leefwereld van mensen met een verstandelijke of meervoudige beperking? Hoe kan je de toegang tot laptops en digitale vaardigheden versterken van kwetsbare jongeren? Tijdens deze interactieve inspiratiemarkt maak je kennis met organisaties, tools en praktijken die hierover werken. Na een korte inspirerende introductie trek je in kleine groepjes langs verschillende standen waar je materialen kan ontdekken, vragen kunt stellen en ervaringen kunt uitwisselen.

Op het einde van deze sessie:

• ken je inspirerende tools, materialen en initiatieven die groepen in een kwetsbare positie versterken. 

• heb je waardevolle contacten gelegd met organisaties en collega's die groepen in een kwetsbare positie versterken.

In 2024 ontwikkelden LicaLab samen met Digidak en met de steun van KBS leermaterialen rond digitale gezondheidstoepassingen. De inhouden werden geselecteerd en gevalideerd in verschillende co-creatiesessies met gebruikers uit Turnhout en Vorselaar.

In deze sessie delen LicaLab en Digidak hun ervaringen over hoe je gebruikers kan meenemen in de ontwikkeling en materialen. Ze delen de succesverhalen en goede praktijken, maar ook over de uitdagingen en aandachtspunten van het betrekken van gebruikers in het ontwerpproces. In het tweede deel van de sessie beleef je zelf hoe ze zo'n co-creatiesessie vormgeven.

Op het einde van deze sessie: 

• kreeg je inspiratie om co-creatief een tool met anderstalige laaggeletterden te ontwikkelen.

• ken je enkele gespreksstarters over desinformatie voor anderstalige laaggeletterden.

• kreeg je inspiratie om zelf met de gespreksstarters over desinformatie voor anderstalige laaggeletterden aan de slag te gaan.

Hoe ga je aan de slag met het versterken van digitale vaardigheden op de werkvloer? In deze sessie ontdek je hoe bedrijven, lokale besturen en zorginstellingen hier mee aan de slag gingen. Je krijgt praktische tips, kant-en-klaar materiaal om mee aan de slag te gaan en waardevolle inzichten uit de verschillende sectoren.

Op het einde van deze sessie: 

• krijg je concrete tips en leerlessen uit de verschillende sectoren. 

• word je wegwijs gemaakt in materiaal waar je direct mee aan de slag kan. 

• krijg je inspiratie uit diverse sectoren. 

Generatieve AI verandert snel hoe mensen informatie zoeken, formulieren invullen en met overheden communiceren. Voor mensen in een kwetsbare positie is dat tegelijk een hefboom én een nieuwe drempel: een anderstalige schrijft met ChatGPT vlot een brief aan de school, maar een laaggeletterde loopt vast op de chatbot van de gemeente. We bekijken een aantal voorbeelden uit domeinen als toegankelijkheid, taal, overheidsdienstverlening en onderwijs of werk, maar vooral gaan we samen in gesprek over wat AI kan betekenen voor inclusie. Na een korte kadering gaan we in kleine groepjes in gesprek, om de inzichten daarna plenair te bundelen. De workshop richt zich op professionals digitale inclusie uit lokale besturen, bibliotheken, digibanken, welzijn, onderwijs en beleid. Er is geen voorkennis over AI nodig.

Op het einde van deze sessie:

• heb je zicht op concrete manieren waarop AI inclusie versterkt of net verzwakt.

• beschik je over een aantal kritische vragen om AI-toepassingen in je eigen werking af te toetsen.

• neem je werkprincipes mee die samen met collega's uit andere sectoren zijn opgebouwd.