Meer energieafsluitingen zetten lokale aanpak energiearmoede onder druk

Het sociaal rapport van de Vlaamse Nutsregulator toont een dubbele evolutie: energieproblemen komen minder vaak in beeld via de klassieke procedures, terwijl het aantal effectieve afsluitingen stijgt. Dat vergroot de druk op OCMW’s en Lokale Adviescommissies (LAC’s), die beslissen over afsluitingen van energie bij kwetsbare gezinnen. De VVSG vraagt daarom basisfinanciering voor de LAC-taak en een beter gebruik van de digitale meter om sneller in te grijpen.

Minder dossiers, zwaardere problemen

Lokale Adviescommissies behandelen minder dossiers dan vroeger. In 2024 ging het om 18.368 dossiers voor elektriciteit en 9.698 dossiers voor gas. Toch wijst die daling niet automatisch op minder problemen.

Door de digitale meter komen sommige kwetsbare situaties minder snel bij de Lokale Adviescommissie terecht. Tegelijk blijven meer klanten bij Fluvius als sociale leverancier, ook als er geen acute schulden zijn. Daardoor verschuift de energieproblematiek en wordt ze moeilijker zichtbaar voor lokale besturen.

Voor OCMW’s en Lokale Adviescommissies maakt dat de aanpak van energiearmoede complexer. Ze blijven mensen beschermen tegen afsluiting, maar krijgen vaker te maken met kwetsbare situaties die minder snel in beeld komen.

Tegelijk stijgt het aantal effectieve afsluitingen na een LAC-beslissing tot een historisch hoog niveau: 1.943 voor elektriciteit en 1.608 voor gas. De dossiers die nog bij de commissie komen, zijn dus vaak complexer. De LAC blijft daarom nodig als laatste sociale toets vóór een afsluiting.

Zelfafsluiting blijft te vaak onzichtbaar

Ook het aantal zelfafsluitingen bij prepaidmeters stijgt. Wie de meter niet oplaadt, valt automatisch zonder elektriciteit of gas.

Die situaties komen vaak niet bij de Lokale Adviescommissie terecht. Daardoor ontbreekt een voorafgaande sociale toets. Voor OCMW’s ligt daar een belangrijke opdracht: kwetsbare gezinnen sneller detecteren en opvolgen.

OCMW’s blijven het laatste vangnet

Toegang tot energie is een basisvoorwaarde voor een menswaardig bestaan. Zonder elektriciteit of verwarming wordt wonen onleefbaar.

Commerciële energieleveranciers verwijzen bovendien minder dossiers door naar sociale diensten of erkende schuldbemiddelaars. Daardoor moeten lokale besturen en OCMW’s kwetsbare gezinnen nog actiever opsporen en sneller contact leggen.

Digitale meter biedt kansen voor snellere hulp

Het sociaal rapport maakt duidelijk dat een groeiende groep klanten bewust kiest voor voorafbetaling, ook zonder schulden. Voor hen telt vooral de controle over het budget.

De VVSG stelt daarom voor om te onderzoeken of voorafbetaling ook in de vrije energiemarkt mogelijk is, op een sociaal verantwoorde manier. Zo kan de druk op het sociale systeem dalen en krijgen bepaalde doelgroepen een aanbod dat beter aansluit bij hun noden.

Ook realtime verbruiksinzichten via de digitale meter kunnen helpen om problemen vroeger te zien en begeleiding te versterken.

VVSG vraagt structurele steun voor OCMW’s

De rol van LAC’s en OCMW’s wordt niet kleiner, maar complexer. Minder dossiers betekenen niet minder nood. Nieuwe vormen van kwetsbaarheid vragen aangepaste antwoorden én structurele ondersteuning voor OCMW’s.

De VVSG vraagt dat Vlaanderen eindelijk werk maakt van basisfinanciering voor de LAC-opdracht van OCMW’s. Die opdracht bestaat al jaren zonder structurele middelen. Nu de dossiers complexer worden, weegt dat steeds zwaarder op lokale besturen.

Lees het volledige sociaal rapport van de Vlaamse Nutsregulator(opent nieuw venster)