Gemeenten met fusieplannen krijgen schuldverlichting

Gemeenten die op 1 januari 2031 fuseren, hebben uitzicht op een schuldverlichting. De Vlaamse regering legde hiervoor op 19 juni 2026 de voorwaarden(opent nieuw venster) vast. Die verschillen op diverse vlakken met wat in 2019 en 2025 gold.

Schuldovername in schijven

Elke fusie krijgt voortaan een forfaitaire schuldovername van 1 miljoen euro, ongeacht het aantal inwoners. Die moet de transitiekosten dekken.

Fuseren meer dan twee gemeenten? Dan komt daar 250.000 euro bij vanaf de derde fusiepartner. Met dat extraatje gaat de Vlaamse regering in op een suggestie van de VVSG. Een fusie met drie of meer besturen is immers een pak complexer dan een fusie tussen twee gemeenten.

Het tweede deel van de schuldovername hangt af van het aantal inwoners. Dat deel geldt alleen als de nieuwe fusiegemeente minstens 20.000 inwoners telt.

De bedragen per inwoner zijn:

* Met een maximaal bedrag van 16 miljoen euro. Bij een fusie met meer dan twee gemeenten gaat dit maximum naar 20 miljoen euro. 

Gemeenten die op 1 januari fuseerden, konden nog rekenen op een maximale schuldovername van 50 miljoen euro.

Voor de fusies in 2031 legt de Vlaamse regering geen maximum vast op de totale schuldovername. Dat gebeurde mee op vraag van de VVSG. Een dergelijk maximum zou gemeenten te lang in het ongewisse hebben gelaten over waar ze uiteindelijk recht op zouden hebben.

Gemeente, OCMW of autonoom gemeentebedrijf

Bij een fusie kan de Vlaamse regering zowel schulden van de betrokken gemeenten, OCMW's als autonome gemeentebedrijven overnemen. 

Het officiële inwoneraantal op 1 januari 2028 bepaalt het bedrag en de overname zelf gebeurt op 30 september 2030, dus drie maand voor de fusie effectief ingaat. 

De betrokken gemeenten beslissen zelf welke schulden ze laten overnemen. De Vlaamse regering geeft wel voorrang aan klassieke leningen. Gestructureerde leningen komen niet in aanmerking. Op de vraag van de VVSG om fusiegemeenten met 'te weinig' schulden op een andere manier financieel te honoreren, ging de Vlaamse regering niet in.

Meer voorbereidingstijd

Naast het besluit over de schuldovername, plant de Vlaamse regering ook nog enkele aanpassingen aan de fusiebepalingen in het decreet Lokaal Bestuur.

Zo zou de definitieve fusiebeslissing al twee jaar vóór de fusiedatum moeten vallen, dus uiterlijk op 31 december 2028 voor fusies die op 1 januari 2031 ingaan. Dat moet gemeenten meer voorbereidingstijd opleveren. 

Er komt ook een regeling die moet vermijden dat de fusiedatum opschuift wanneer er problemen opduiken met de geldigheid van de voorafgaande gemeenteraadsverkiezingen.

Daarnaast zullen besturen bij een fusie altijd kunnen kiezen tussen twee pistes:

• ze richten een nieuwe rechtspersoon op;
• de fusiegemeente bouwt voort op de rechtspersoonlijkheid van een van de fuserende gemeenten.

Wellicht zal de Vlaamse regering hierover nog voor het zomerreces een eerste principiële beslissing nemen.