VVSG vraagt eerlijke terugstroom van ETS2-middelen naar lokale besturen voor ambitieus klimaatbeleid

Vanaf 2028 maakt het nieuwe Europese emissiehandelssysteem voor gebouwen en transport (ETS2) energie en brandstof duurder. Ook lokale besturen zullen die impact rechtstreeks voelen. De VVSG maakte een raming op van de omvang van die meerkost. Aangezien het grootste deel van de ETS2-inkomsten naar de lidstaten terugvloeit, vraagt de VVSG dat lokale besturen een eerlijk deel van het budget terugkrijgen. Zo kunnen ze extra middelen inzetten voor lokaal klimaatbeleid. Want de ambitie voor een sterk lokaal klimaatbeleid ligt hoog, zo bleek vandaag op de VVSG-klimaatdag in Deinze met zo’n 500 deelnemers.

ETS2 verhoogt de kosten voor lokale besturen

Europa breidt het bestaande emissiehandelssysteem uit. Via het ETS1 betalen grote bedrijven al langer een prijs per ton CO₂ die ze uitstoten. De opbrengsten van het systeem vloeien grotendeels terug naar de lidstaten die de middelen moeten inzetten voor het klimaat. Vanaf 2028 komt daar een tweede systeem bij: ETS2. Dat legt een CO₂-prijs op energie en brandstof voor wegvervoer en gebouwen. Die extra heffing raakt iedereen die met een brandstofwagen rijdt of verwarmt met gas of stookolie. Ook lokale besturen krijgen hogere facturen voor hun gebouwen en voertuigen.

Op basis van scenario’s en CO₂-gegevens raamt de VVSG de rechtstreekse meerkost voor Vlaamse lokale besturen op 30 tot 35 miljoen euro per jaar bij een minimumprijs van 45 euro per ton CO₂. Bij een prijs van 200 euro per ton stijgt die meerkost tot 133 miljoen euro per jaar.

Lokale besturen hebben middelen nodig voor klimaatbeleid

Lokale besturen spelen een sleutelrol in de klimaattransitie. Ze staan het dichtst bij de burger en hebben de slagkracht om maatregelen te nemen die direct effect hebben op de gemeenschap. Maar net nu die rol belangrijker wordt, krimpt de financiering. Het Lokaal Energie- en Klimaatpact, dat sinds 2021 middelen voorzag voor lokaal klimaat- en energiebeleid, stopt. Tegelijk verdwijnen subsidies en stijgen de kosten voor lokale besturen.

Eerlijke terugstroom ETS2-middelen 

ETS2 zal niet alleen geld kosten, het zal ook veel opbrengen. Europa schat de inkomsten op 260 miljard euro. Een kwart daarvan gaat naar het Europese Sociaal Klimaatfonds. De overige 75% gaat naar de lidstaten, verdeeld volgens hun gemiddelde uitstoot in de ETS2-sectoren van 2016 tot 2018. Voor België gaat het over 3,9%.

Hoe België die middelen verdeelt, moeten de federale overheid en de drie gewesten nog politiek uitklaren. De vraag van de VVSG is alvast duidelijk: geef lokale besturen recht op een deel van de Vlaamse ETS2-inkomsten. Zij dragen mee bij aan het systeem en moeten die middelen kunnen gebruiken voor de groene transitie in hun gemeente.

Over de VVSG-klimaatdag

De VVSG-klimaatdag is dé tweejaarlijkse afspraak voor iedereen die lokaal klimaatbeleid vormgeeft. Op 2 juni zetten ruim 500 deelnemers koers naar Deinze, een stad met een stevige dosis duurzame ambitie. Het is een dag boordevol straffe keynotes en innovatieve klimaatpraktijken.