Sinds 1 april 2026 bundelt het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving de handhaving in onder meer milieu, ruimtelijke ordening, handelsvestigingen, onroerend erfgoed en logies in één kader. Voor gemeenten brengt dat nieuwe procedures en een sterke digitale omslag mee. Zij stemmen hun werking daarom best tijdig af op het Vlaams Handhavingsplatform.
De sectorale handhavingsregels groeiden de voorbije jaren al naar elkaar toe. Met het nieuwe decreet komt er nu één uniform kader. Niet alles is nieuw. Veel instrumenten bestonden al, maar kregen een nieuwe naam of een duidelijkere plaats in het geheel.
Wat moet een gemeente doen?
Het kaderdecreet zet sterk in op digitalisering. Gemeenten moeten handhavingsdocumenten, zoals processen-verbaal en herstelbevelen, digitaal opstellen, bewaren en uitwisselen via het Vlaams Handhavingsplatform (VHP)(opent nieuw venster).
Daarom bereid je je als gemeente best goed voor. Dat doe je door:
handhavingsmedewerkers op te leiden
interne processen aan te passen aan de nieuwe procedures
voorbeelddocumenten te actualiseren
actief aan te sluiten op het digitale handhavingsplatform
Wie wil aangesteld worden als toezichthouder, moet daarvoor eerst een opleiding volgen. (art. 8 omgevingshandhavingsbesluit, Inforum 384404(opent nieuw venster)) Er geldt een overgangsregeling van vijf jaar voor wie al handhavingsbevoegdheden had voor de inwerkingtreding van het kaderdecreet (art. 107 KVH)
Gemeenten mochten al de bedragen innen die ze zelf oplegden of vorderden. Met de invoering van het kaderdecreet in het beleidsdomein omgeving zal de Vlaamse overheid ook een deel van haar boete-inkomsten doorstorten aan de gemeenten.
In een eerste fase verdeelt Vlaanderen forfaitair een kwart van de totale inkomsten over de gemeenten, op basis van het aantal aanvankelijke processen-verbaal. Gemeenten mogen de eerste uitbetaling, voor het jaar 2025, verwachten in de tweede helft van 2026.
Later wil de Vlaamse overheid per dossier bekijken welk proces-verbaal aan de basis lag van de opstart. Gaat het om een proces-verbaal van een lokale handhaver, dan stort Vlaanderen 60% van de boete in dat dossier door aan de gemeente.
Nog werk op de plank
Tegen 1 september 2026, wanneer het nieuwe Strafwetboek in werking treedt, moet het Vlaams Parlement de strafbepalingen in zijn decreten herformuleren. Dat geldt ook voor het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving.
