OCMW-verhaal: 50 jaar de kracht van sterk sociaal werk

In 2026 viert de OCMW-wet haar 50-jarig bestaan. Al vijf decennia staat sociale actie, begeleiding, engagement en nabijheid ten dienste van de burgers in de wetgeving. De OCMW's vervullen deze cruciale rol, en ook in de toekomst zullen zij een fundament blijven waarop onze samenleving rust.

Navigeren in woelige wateren 

Kijkend naar de actualiteit, kunnen we er niet omheen: we bevinden ons in een storm van gelijktijdige hervormingen. Hoewel we het ambitieuze karakter van het regeerakkoord begrijpen, zorgt de snelheid en de soms gebrekkige voorbereiding voor grote uitdagingen op het terrein. Dat we in deze omstandigheden toch standhouden, is geen toeval. Het is te danken aan de tomeloze inzet van duizenden sociaal werkers die elke dag opnieuw het concept ‘sterk sociaal werk’ vertalen naar de praktijk.

Van kritiek naar daadkracht 

Voorafgaand aan deze operatie klonk er veel kritiek. Er werd getwijfeld of de OCMW’s deze taak wel aan zouden kunnen; er werd gevreesd dat we er niet in zouden slagen om mensen effectief te helpen. En ja, op plaatsen waar de druk extreem hoog is, kraakt het systeem soms. Maar juist daar maken jullie het verschil.

Onderzoekers en middenveldorganisaties uitten hun zorgen over een gebrek aan non take-up, maar de realiteit op de werkvloer bewijst het tegendeel. In feite zijn we bezig aan een grootschalige ‘operatie take-up’. De scepsis die ons ten deel viel, was dan ook niet alleen kwetsend, maar bovenal onterecht. Jullie stellen dagelijks vast dat er een grote groep mensen is die de afgelopen jaren onvoldoende werd bereikt, en jullie zetten alles op alles om hen de hulp te bieden waar zij recht op hebben.

De noodzaak van vereenvoudiging

Toch moeten we ook eerlijk zijn over de obstakels die ons vandaag in de weg zitten. Om onze rol als hulpverlener ten volle te kunnen spelen, hebben we nood aan betere ondersteuning en structurele oplossingen.

Denk bijvoorbeeld aan de enorme stroom voorschotten op uitkeringen die wij vandaag moeten verstrekken. Dit legt een onnodig zware druk op onze diensten. Administratieve vereenvoudiging is hier geen luxe, maar een absolute noodzaak. We moeten de barrières wegwerken die het werk nu vertragen, zodat de focus kan blijven liggen op waar het echt om gaat: de mens.

Onmisbaar, maar vaak onzichtbaar 

Laten we eerlijk zijn: dit is simpelweg wat wij als OCMW doen. Toch wordt dit werk door andere sectoren niet altijd op de juiste waarde geschat. De gerenommeerde armoededeskundige Jan Vrancken zei ooit dat het werk van de OCMW’s pas echt gewaardeerd zou worden als we de deuren eens een week zouden sluiten.

Dat is uiteraard geen oproep tot actie, maar een krachtige boutade die onderstreept hoe essentieel jullie rol is. Jullie maken elke dag het verschil voor een doelgroep die het moeilijk heeft, binnen een context die voortdurend in beweging is.