OCMW-verhaal: activering krijgt lokaal vorm

De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd heeft een grote impact op de dagelijkse werking van OCMW's. In Wemmel bereidt de sociale dienst zich daarop voor met een versterkt intaketeam, extra begeleiding en een langer voortraject voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Het is het stokpaardje van de huidige Arizona-regering: de beperking van de werkloosheid in de tijd tot uiterlijk twee jaar. Het is een activerings- en besparingsmaatregel, ingevoerd vanaf 1 januari 2026. “En dat betekent toch wel wat voor de betrokkenen en voor onze dagelijkse werking van het OCMW in Wemmel”, vertelt Iris Van Laethem, diensthoofd van de sociale dienst in Wemmel. 

“We hebben ons intaketeam versterkt met twee personen. Zij bemannen de telefoon en overlopen via een vast telefoonscript de nodige vragen en opmerkingen met mensen die inbellen over de werkloosheidsuitkering. We moedigen trouwens aan om eerst te bellen in plaats van fysiek langs te komen. Zo weten ze snel wat ze mogen verwachten en welke informatie ze moeten meebrengen naar een eerste afspraak.”

Langer voortraject

Volgens Van Laethem zit de belangrijkste verandering in de aanpak van langdurig werklozen. “Wemmel voert al langer een actief beleid rond heractivering. Maar iemand die al twintig jaar werkloos is, help je niet van vandaag op morgen aan een job.”

“Daar zijn vaak verschillende onderliggende redenen voor. Denk aan een alleenstaande ouder met zes kinderen en problemen met kinderopvang. Dan is een job niet evident. Daarnaast missen mensen mogelijk ook vaardigheden om meteen opnieuw aan de slag te gaan. Je moet hen dus eerst goed begeleiden, zodat ze later stappen kunnen zetten naar werk.”

Wemmel werkte daarom samen met het bestuur een plan van aanpak uit. “We kiezen voor een stapsgewijze herintegratie. Samen met onze sociale partners proberen we mensen opnieuw buitenshuis te krijgen. We zoeken mee naar een hobby, moedigen vrijwilligerswerk aan, schakelen hen in als buddy of laten hen deelnemen aan activiteiten.”

“Daarnaast organiseren we vanuit het OCMW ook vormingen, zoals lessen Nederlands en Frans, sollicitatietraining, digitale vaardigheden en beroepsgerichte opleidingen, bijvoorbeeld voor poetshulp. We kiezen bewust voor een langer voortraject. Zo vergroten we de kans dat mensen later doorstromen naar een job.”

Stijging leefloonaanvragen

Wemmel telt 18.000 inwoners. Vandaag ontvangen ongeveer 200 inwoners een leefloon. “Dat is al een aanzienlijk aantal, en daar komen nog mensen bij door de bewuste federale maatregel”, zegt Van Laethem. “De VDAB schat dat het in Wemmel om 30 tot 40 extra cliënten zal gaan. Dat is een toename van ongeveer 20%.”

Die stijging heeft ook gevolgen voor de personeelsbezetting. “We willen op termijn minstens één extra voltijdse maatschappelijk werker aanwerven om die bijkomende dossiers op te nemen. Alleen vinden we die extra kracht niet zo gemakkelijk.”

Vooral kwetsbare mensen dreigen uit de boot te vallen

“Op dit moment hebben zich een vijftal mensen gemeld van wie de werkloosheidsuitkering stopt, maar dat aantal zal nog oplopen”, zegt Van Laethem. “De eerste groep die we zien, bestaat vaak uit de meest kwetsbare profielen. Het gaat om mensen die niet hebben meegekregen dat hun uitkering stopt of zal stoppen.”

“Zij merken pas dat er iets mis is wanneer er geen geld meer op hun rekening staat. Dan pas voelen ze hoe nijpend hun situatie is. We hebben ook geen zicht op de mensen die plots hun facturen, huur of lening niet meer kunnen betalen. Tegelijk verandert de regelgeving voortdurend. Dat maakt het allemaal niet eenvoudig.”

Meer tijd om mensen sterker te maken

“De grootste verandering is dat we mensen meer tijd geven om zich professioneel en sociaal te versterken”, besluit Van Laethem. “Dat doen we zelf, samen met onze partners, zoals de VDAB, Arktos en het CAW. Als er dan een aantal van hen verder vloeien naar de arbeidsmarkt naar aanleiding van die beperking van de werkloosheid, ben ik heel tevreden.”