Sinds 1 maart geldt een nieuwe versie van het vrijstellingenbesluit. Daardoor heb je voor bepaalde stedenbouwkundige handelingen geen vergunning meer nodig. Een aantal wijzigingen maakt het voor gebouweigenaars ook eenvoudiger om de energieprestatie van een woning te verbeteren.
Gemakkelijker buitenisolatie aanbrengen
De vrijstelling voor buitenisolatie is verduidelijkt:
“Het aanbrengen van isolatie, met inbegrip van de gebruikelijke afwerking ervan, aan de buitenzijde van gevels en daken tot een maximum van 26 centimeter, voor zover de rooilijn niet overschreden wordt.”
Nieuw is dat de tekst nu expliciet vermeldt dat de gebruikelijke afwerking na isolatie mee onder de vrijstelling valt.
Sneller zonnepanelen of -boilers plaatsen
"Vanaf 1 maart 2026 geldt een vrijstelling voor zonnepanelen of zonneboilers die: a) zijn geplaatst op een plat dak, tot maximaal 1 meter boven de dakrand; b) zijn geïntegreerd in of op het hellende dakvlak; c) zijn bevestigd op een gevel, met een totale maximale oppervlakte van vier vierkante meter per gevel; d) zijn bevestigd aan een balkonafsluiting"
Daardoor heb je geen vergunning meer nodig om stekkerzonnepanelen te plaatsen. Het Departement Omgeving paste eerder al een vrijstelling toe via de categorie ‘gebruikelijke technische constructie’ (artikel 2.1, 14° van het vrijstellingenbesluit). Met de recente wijziging staat dit nu ook expliciet in het besluit.
Dat betekent ook: een lokaal bestuur kan de plaatsing van stekkerzonnepanelen niet sturen, behalve in een van de uitzonderingssituaties (zie verder).
Meer ruimte om warmtepompen en airco’s te plaatsen
"De plaatsing van bovengrondse onderdelen van warmtepompen en airco’s in de tuin, op een gevel of op een plat dak, ingeplant tot op twee meter van de perceelsgrens of tot tegen een bestaande scheidingsmuur”
Deze vrijstelling geldt nu ook aan de voorgevel en op een plat dak. Dat was vroeger niet voorzien. Omdat de overheid fossielvrije verwarming via warmtepompen stimuleert, is het logisch dat je de plaatsing niet moeilijker maakt dan nodig. In de praktijk zijn de mogelijkheden vaak al beperkt.
Er blijven voorwaarden en uitzonderingen
In alle bovenstaande situaties gelden voorwaarden en uitzonderingen, zoals:
Daarnaast zijn er nog een aantal andere energiegerelateerde wijzigingen:
Soepeler mogelijkheden voor ‘technische constructies van algemeen belang’
Het gaat onder meer om elektriciteitscabines. Die heb je nodig om het distributienet te versterken, onder andere door het stijgende aantal elektrische wagens, zonnepanelen en warmtepompen.
Door de ruimere vrijstelling volstaan afspraken met de grondeigenaar. De VVSG betreurt wel dat de vrijstellingen op openbaar domein ruimer zijn dan op privaat domein. Dat zet druk om cabines op openbaar domein te plaatsen, terwijl die ruimte vaak al schaars is door parkeren, groen, doorstroming en ontmoetingsplekken.
Ook in de landbouwsector is er een extra vrijstelling: je hebt geen vergunning meer nodig voor de plaatsing van één pocketvergister met aanhorigheden.
Klimaatadaptatie en mobiliteit
Ook voor klimaatadaptatie zijn er nieuwe vrijstellingen. Je hebt geen vergunning meer nodig voor:
de aanleg van wadi’s tot maximaal 70 cm diep
het plaatsen van stuwen en andere ingrepen die de afstroming vertragen in grachten en onbevaarbare waterlopen
in de landbouwsector: het omvormen van gravitaire naar peilgestuurde drainage
wateropslag tot 500 m³ voor professionele teelt
Voor duurzame mobiliteit wordt het eenvoudiger. Je hebt geen vergunning meer nodig voor een overdekte fietsenstalling op openbaar domein tot:
100 m² totale oppervlakte
5 meter hoogte
Die vrijstelling helpt bijvoorbeeld om Hoppinpunten sneller te realiseren.
