Dat lokale besturen in een complexere wereld meer en veeleisender opdrachten krijgen, is niet nieuw. Dat die groeiende takenlijst beleidsmakers voor extra uitdagingen plaatst, evenmin. Ook de vraag naar expertise en hoogopgeleide medewerkers blijft toenemen. En dus stijgt de werkdruk, zowel bij politici als bij de administratie.
Het opent vragen over capaciteit, bestuurskracht en slagkracht. Tegelijk blijft één vaststelling overeind: lokale bestuurders en medewerkers tonen elke dag opnieuw een inspirerende, niet-aflatende gedrevenheid. Het zijn kwesties die lokale besturen en de VVSG blijven bezighouden. We lezen erover in elke editie van Lokaal.
Eén element maakt vaak het verschil tussen vooruitgang en stilstand: de kwaliteit van de politiek-ambtelijke verhoudingen. Als dat samenspel goed zit, wordt veel mogelijk. Pakt de mayonaise daar niet, dan wordt al de rest een loodzware opgave. Spreken burgemeesters en algemeen directeurs, colleges en managementteams hun verwachtingen open naar elkaar uit? Benoemen ze voldoende wat ze nodig hebben om hun rol goed te kunnen opnemen? Als afspraken helder zijn, kan iedereen zijn sterktes voluit inzetten, en wordt politiek leiderschap gedragen door een sterke administratie die weet waar ze aan toe is.
De recente exits van algemeen directeurs, waar je in dit nummer over leest, moeten ons in dat opzicht wakker schudden. Ze tonen dat we verder moeten werken aan een kader en aan een klimaat waarin lokale politici en medewerkers hun bestuurlijke en maatschappelijke rol ten volle kunnen vervullen, in de best mogelijke verhouding met elkaar. Vertrouwen tussen politiek en administratie, tussen algemeen directeurs en colleges van burgemeester en schepenen, is een gedeelde verantwoordelijkheid. Open communicatie en een open gesprek over verwachtingen dragen bij tot het besef dat beleidsdoelstellingen een gezamenlijk streven zijn: samen verantwoordelijkheid nemen voor keuzes, uitvoering en resultaten.
Die evenwichtsoefening is uniek voor het lokale bestuursniveau. Gelukkig levert dat samenspel in de meerderheid van de besturen nog altijd fantastisch lokaal beleid op. Maar precies omdat het zo bepalend is, willen we er vanuit de VVSG extra op inzetten. Dat betekent: de politieke sensitiviteit bij experts in de lokale administratie versterken, met respect voor het primaat van de politiek en voor het mandaat van verkozenen. Tegelijk willen we de ambtelijke sensitiviteit bij lokale politici versterken, met erkenning voor expertise, professioneel advies en de rol van leidinggevende ambtenaren in het raderwerk van het bestuur. En niet het minst willen we de gemeenteraad opnieuw meer gewicht toekennen als controlerende en versterkende factor. Als die schakel te weinig aan bod komt, komt er te veel spanning te liggen op de relatie tussen college en administratie.
Bovenal doen we dit niet voor het organogram, maar voor de burger. Lokale besturen staan in de eerste lijn van onze samenleving. Mensen rekenen op dienstverlening die werkt, op beleid dat dichtbij komt en op een bestuur dat aanspreekbaar blijft. Dat lukt alleen als politiek en administratie elkaar versterken. —
