Klimaatdag 2026

Klimaatambities verliezen duidelijk aan belang op de (inter)nationale politieke agenda. Geopolitieke turbulenties hebben de aandacht verschoven naar andere thema’s. Toch maken extreme weersomstandigheden, wereldwijd en in eigen land, de urgentie steeds duidelijker. Waarom is het cruciaal om de klimaatambities niet te laten zakken, van internationaal tot lokaal en hoe zorgen we ervoor dat we binnen deze nieuwe context toch noodzakelijke stappen in de richting van klimaatneutraliteit en adaptatie blijven zetten? 

“Alles wordt anders… en beter”, is de titel van het laatste boek van professor economie Koen Schoors. Het biedt een inspirerende blik op de toekomst. En die maken we zelf!  
De wereld staat momenteel op een kantelpunt. Om de 70 jaar maken we dit mee.

In een heldere uiteenzetting reikt professor Schoors een roadmap aan voor een hoopvolle, menselijke en leefbare toekomst. Zag je hem nog nooit aan het werk op een studiedag of in een theaterzaal? Grijp je kans op Klimaatdag. 
 

In deze basissessie krijg je een helder overzicht van energierenovatie voor lokale besturen. Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) geeft je inzicht in het beleidskader. Energiehuis VENECO toont hoe het mobiel energiehuis met warmtescans renovatiepotentieel in wijken zichtbaar maakt. Geraardsbergen deelt hoe het conformiteitsattest helpt om renovatie te stimuleren. Kortom: een praktijkgerichte sessie voor wie wil starten of versterken. 
 

Hoe hou je als lokaal bestuur de regie over de duurzame warmtetransitie? Tijdens deze sessie deelt schepen Maxim Veys hoe Kortrijk concreet werk maakt van lokale warmteprojecten en samenwerking op het terrein. Daarna licht Hanne Mangelschots het F5D-project van Helios toe, dat vijf pilootwijken begeleidt van planvorming naar uitvoering van collectieve, fossielvrije verwarmingssystemen. Je krijgt inzichten om zelf vooruitgang te boeken. 
 

"Een modern boombeleid brengt geld in het laatje. Hoe kijk je naar bomen door een economische bril? Wat is een boom waard? Wanneer scheur je je broek aan bomen?  In deze sessie bespreken we de maatschappelijke, biodiversiteits- en klimaatwinst van bomen. We bekijken de zin en onzin van het monetair waarderen van bomen en verkennen verschillende tools.

Is dit een theoretische oefening? Nee, hoor! In Beringen is er een Urban Forestry Masterplan uitgewerkt, we bekijken hoe deze theorie zich vertaalt in de praktijk. "
 

Eerste Hulp Bij Energiegemeenschap-activiteiten (EHBE) toont praktijkvoorbeelden en opschaalbare projecten die hernieuwbare energie bereikbaar maken voor iedereen: huurders, kwetsbare eigenaars en gezinnen zonder geschikt dak die delen in de meerwaarde van grote publieke of KMO daken. Je krijgt zicht op de realisaties, stappenplannen en rekentools om plaatsing en financiering rond te krijgen van zonnepanelen op huurwoningen tot plug-inpanelen en grote installaties. 
 

De klimaatcrisis laat niemand onberoerd. Ze roept verschillende emoties op: van verdriet, woede, angst, tot overweldiging. Inwoners reageren dan ook divers op het thema. Klimaatpsycholoog Jochem Bukman ontrafelt de verschillende reacties en toont dat ze geen obstakels zijn maar belangrijke stappen. Gedragsonderzoeker Stijn Dhondt van de VSV maakt de vertaalslag naar communicatiecampagnes rond duurzame mobiliteit. Want als de gemoederen hoog oplopen is er meer nodig dan een mooi beeld en een pakkende slogan. Verwacht je aan tips rond het omgaan met weerstand en inzicht in hoe je slimmere campagnes opzet. 
 

Vlaanderen wil in de niet-residentiële gebouwensector evolueren naar een koolstofneutraal gebouwenpark in 2050 met een voorbeeldrol voor overheden in 2045.

Als beheerders van een groot en vaak verouderd gebouwenpatrimonium hebben de lokale besturen hier een uitdagende opdracht. In deze infosessie staan we stil bij de verschillende verplichtingen die vandaag in beeld zijn en hoe gemeenten hiermee aan de slag gaan in het project Stroommakelaar in de Antwerpse Kempen.

In welke wijk van je gemeente liggen de grootste uitdagingen op het vlak van klimaatadaptatie? We duiken in de cijfers die terug te vinden zijn op Provincies.incijfers.be. Op maat van jouw gemeente en op wijkniveau leer je wat je met de cijfers kan doen om je gemeentelijk klimaatadaptatie- en onthardingsbeleid te onderbouwen en op te volgen. We gaan samen aan de slag met grafieken, figuren en kant-en-klare klimaatrapporten voor jouw gemeente. Neem zeker je laptop mee! 

Lokale besturen staan voor belangrijke veranderingen in energie- en waterinfrastructuur: onze elektriciteitsnetten staan onder druk, tegen 2050 willen we fossiele grondstoffen zoals aardgas weren en extreme regenbuien zetten het rioleringsstelsel onder druk. Maar wat betekent dat voor jouw stad of gemeente, en voor je inwoners? In deze sessie geeft Fluvius helder inzicht in netcongestie, het afschakelplan aardgas en klimaatrobuust rioolbeheer, en toont de impact op lokale projecten. 

Klimaat wordt als beleidsthema steeds belangrijker, en dat vertaalt zich ook in wetgeving en rechtspraak. Professor omgevingsrecht Hendrik Schoukens neemt jullie mee in de juridische verplichtingen én kansen voor lokaal klimaatbeleid. Daarbij plukt hij ook uit zijn ervaringen als voormalig schepen in Lennik.  

Een concreet voorbeeld van een nieuw juridisch instrument vinden we in Den Haag. Deze Nederlandse stad kwam internationaal in de media als eerste stad ter wereld die fossiele reclame uit het straatbeeld weerde. Wethouder Robert Barker brengt dit boeiend verhaal. 

Ontdek het Vlaamse warmtebeleid met het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA), leer hoe Bonheiden een lokaal warmteplan opmaakt en kom van Yanti Ehrentraut te weten hoe in Oost-Vlaanderen de warmteclusteranalyse toegepast wordt in de praktijk. Deze sessie geeft je heldere inzichten in de basics van duurzame warmte en koeling. Ideaal als je de eerste stappen wil zetten én lokaal aan de slag wil. 

Om laadpalen te laten plaatsen, kan je als gemeente beroep doen op een raamovereenkomst via MOW. Dat zorgt ervoor dat de exploitatie in handen komt van een grote speler en dat de eigen beleidsruimte beperkt wordt. In deze sessie brengen we een aantal voorbeelden van lokale besturen die het heft (of in dit geval: de laadpaal) in eigen handen nemen. Stad Mechelen schrijft een eigen overheidsopdracht uit, Klimaatbedrijf Blankenberge neemt het beheer zelf op.  

In heel wat steden en gemeenten kregen de afgelopen jaren onthardings- en vergroeningsprojecten vorm. Maar welke klimaateffecten hebben die nu? Bij een aantal grootschalige projecten werden met middelen uit de thematische stadsvernieuwingsoproep 'hittebestendige stad' een impactmeting opgezet. Stefaan Tubex van ABB en professor Caluwaerts van Ugent maken je wegwijs in de resultaten van het studiewerk. Evert Jadoul brengt voor Genk het verhaal van het stadsbos op de Grote Markt, één van de projecten waar monitoring opgezet werd.  

Je kan mee het energiesysteem in evenwicht houden én je energiekosten verlagen. Met EHBE tonen we hoe je achter de meter zonnepanelen en laadpalen slim combineert, wanneer batterijopslag zinvol is en hoe je negatieve injectieprijzen vermijdt. Daarnaast krijg je zicht op evoluties voor de meter, zoals netcongestie en het gezamenlijk aanbieden van flexibiliteit op de flexibiliteitsmarkt. 
 

participatie voorbij de klassieke grenzen. Het SPEAK UP-project en het Masterplan Binnendijle uit Mechelen tonen hoe mens en natuur via gelaagde participatie en persona’s mee richting geven aan beleid. Dit wordt aangevuld met concrete voorbeelden van intercommunale WVI rond klimaat en mobiliteit. Tot slot leer je in deze sessie hoe je via een interactieve aanpak participatie kan vertalen naar jouw gemeente. 
 

Stad Mechelen experimenteerde de voorbije jaren met sensoren en data-infrastructuur om beleid en dienstverlening te verbeteren. Binnen het slimme stadsproject ‘Smart Innovation Factory’ onderzochten ze de rol die je als lokaal bestuur kan spelen om innovatie aan te wakkeren en werkten ze verschillende usecases uit zoals de brede weersverzekering. Ook stad Brugge werkt binnen verschillende projecten met sensordata en andere digitale toepassingen. Bij het project waterwijs ligt de focus op het vergroten van de waterbeschikbaarheid van de stad én het verbeteren van de waterkwaliteit. Het uiteindelijke doel? De stad duurzaam helpen vergroenen. Binnen het LIFE CityTRAQ-project werkt Brugge aan een effectief datagedreven beleid rond luchtkwaliteit. Op basis van data uit tellingen, tools en simulaties maakt Brugge de link tussen mobiliteitsmaatregelen en luchtkwaliteit en werkt de stad aan een eigen luchtkwaliteitsactieplan. 

Op Provincies.incijfers.be vind je een schat aan cijfers over jouw gemeente, en dit voor heel wat thema’s. Tijdens deze interactieve workshop focussen we op woningrenovatie en duurzame warmte. Je leert wat je met de cijfers kan doen om je gemeentelijk klimaat- en renovatiebeleid te onderbouwen en op te volgen, en dit tot op wijk- en sectorniveau. We gaan samen aan de slag met grafieken, figuren en kant-en-klare klimaatrapporten voor jouw gemeente.

Neem zeker je laptop mee! 
 

Met het energetisch verduurzamen van hun gebouwen dragen steden en gemeenten meer dan hun steentje bij aan het halen van de klimaatdoelstellingen. In deze sessie gaat Belfius dieper in op hoe ze steden en gemeenten helpen om een stappenplan op te maken zodat ze investeringen in nieuwbouw, renovatie en hernieuwbare energieassets kunnen plannen in de tijd en afstemmen op de budgetterings- en financieringsmogelijkheden. 

Diederik Samsom is een ervaren leider en strategisch denker op het gebied van duurzaamheid, energie en klimaatbeleid. Als mede-architect van de Europese Green Deal laat hij in zijn recente boek zien dat klimaatverandering nog steeds oplosbaar is en dat Europa daarin een sleutelrol kan spelen. Met een open blik achter de schermen beschrijft hij hoe Brussel werkt, waar processen vastlopen en welke keuzes vooruitgang mogelijk maken. Geen zwart-witverhaal, maar heldere analyses, lessen uit de politieke praktijk en een richtinggevend pad weg van fossiele brandstoffen. Kritisch waar het moet, hoopvol waar het kan.  

Met transitiebegeleiding helpt veb lokale besturen om hun gebouwen doelgericht aan te pakken, gebaseerd op een mind-shift van crisis- naar winstmodel. Energie-efficiënt, slimmer gebruikt en klaar voor de toekomst via efficiëntie en sufficiëntie. Tijdens deze infosessie toont veb hoe dit leidt tot een performant en toekomstgericht portfolio, lagere kosten en meer (beleids)ruimte voor kerntaken. 

Wat betekent de Vlaamse ambitie om tegen 2040 30% van alle verplaatsingen per fiets te laten gebeuren voor jouw gemeente? Fietsberaad Vlaanderen heeft deze ambitie omgezet naar lokale cijfers en maakt de inspanningen die hiervoor noodzakelijk zijn inzichtelijk aan de hand van drie kernopgaven. De schepen van mobiliteit van de gemeente Evergem legt uit wat hun succesfactoren en uitdagingen zijn voor een toekomstbestendig fietsbeleid gericht op meer fietsverkeer. 

Veneco helpt gemeenten om bij vergunningen om onder andere structureel grondwater bemalingen en aanleg van groenvoorzieningen op het terrein op te volgen en te handhaven. Zemst zet waterlopen en grachten in voor een klimaatrobuust landschap en betrekt ook landbouwers en particulieren. Pidpa toont hoe in projecten in Wiekevorst en Vorselaar rioolbeheerders en waterbedrijven zorgen voor collectief regenwaterbeheer, infiltratie, buffering, ruimte voor bomen en voor nutsleidingen in het openbaar domein.  
 

Samenwerken met energiecoöperaties: hoe doe je dat als lokaal bestuur? Ontdek de nieuwe handreiking van de VVSG met achtergrondinformatie, tips en inspirerende cases. Onder andere Mortsel en Gent delen hun ervaring met burgerparticipatie in energieprojecten. Deze sessie geeft je inzicht én inspiratie om lokaal het partnerschap aan te gaan. 

Iedereen die met klimaat en verandering bezig is, botst vroeg of laat op weerstand. Ook lokale besturen staan vaak in de frontlinie als het gaat om weerstand bij burgers.  Wat als weerstand geen blokkade is, maar een ingang? In deze sessie leer je hoe je constructieve klimaatgesprekken voert en weerstand omzet in beweging. Een sessie om te oefenen, te falen en opnieuw te proberen, zodat je met meer rust en impact het klimaatbeleid van je lokaal bestuur in gesprekken versterkt. 
 

Hoe ondersteun je bewoners bij energierenovatie, elk vanuit hun eigen woonsituatie? Reno+ toont hoe partnergemeenten zoals Eigenbrakel wijkgericht werken met groepsaankopen en begeleiding van eigenaar-bewoners. Buurkracht (NL) deelt hoe buurten van onderuit in beweging komen. Locareno focust op de huurmarkt en laat zien hoe huurders in Charleroi via collectieve organisatie het gesprek met verhuurders versnellen. 

Op Provincies.incijfers.be vind je een schat aan cijfers over jouw gemeente. Tijdens deze interactieve workshop focussen we op de CO2-emissie in verschillende sectoren, energieverbruiken en hernieuwbare energieproductie. Je leert wat je met de cijfers kan doen om je gemeentelijk klimaatbeleid te onderbouwen en op te volgen. We gaan samen aan de slag met grafieken, figuren en kant-en-klare klimaatrapporten voor jouw gemeente. Neem zeker je laptop mee! 

Elia, de Belgische hoogspanningsnetbeheerder, staat sinds de energietransitie voor enorme uitdagingen. Deze sessie dient om de huidige uitdagingen aan te kaarten en te kijken hoe lokale besturen hier een ondersteunende rol in kunnen spelen. Aan de hand van praktijkvoorbeelden gaan we na wat de best practices zijn voor een optimale samenwerking tussen Elia en lokale besturen.