Politieke uitspraken versterken online discriminatie, blijkt uit Nederlands onderzoek

Als politici vaker negatief of discriminerend spreken over bevolkingsgroepen, duikt gelijkaardige taal nadien ook vaker op sociale media op en in mindere mate in kranten. Dat blijkt uit de nieuwe voortgangsrapportage van de Nederlandse Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme. Zo dreigt discriminerende taal stilaan ‘normaal’ te worden in het publieke debat, terwijl discriminatie verboden is. Ook voor lokale besturen is deze evolutie relevant: het debat verhardt en online reacties escaleren steeds sneller.

Politieke taal zet de toon

De onderzoekers analyseerden miljoenen teksten uit de periode 2014–2024: toespraken in de Tweede Kamer, artikels in nationale kranten en reacties op YouTube. De sterkste richting van invloed loopt van politici naar sociale media. Discriminerende uitspraken van Kamerleden werken aantoonbaar door in online reacties. Er zijn ook aanwijzingen voor invloed in de omgekeerde richting, maar die is minder uitgesproken. De wisselwerking tussen politiek, media en sociale media vergroot het risico dat stigmatiserende taal zich verspreidt en genormaliseerd raakt.

Waarom dit ook lokale besturen raakt

Als lokaal bestuur sta je dicht bij inwoners. Je merkt snel wanneer spanningen in het publieke debat doorwerken in je gemeente of stad. Online discussies beïnvloeden het vertrouwen in het bestuur, de veiligheid van medewerkers en het samenleven in buurten. Een verhard debat op Vlaams en federaalniveau kan lokaal gevolgen hebben. Dat vraagt om duidelijke keuzes in hoe je communiceert: verbindend, respectvol en met aandacht voor gelijkwaardigheid.

Werk aan verbindende communicatie

Discriminatie begint vaak met woorden. Als lokaal bestuur kies je mee welke woorden het debat richting krijgt. Hoe ga je als mandataris om met polarisatie? Hoe reageer je op scherpe, discriminerende of stigmatiserende uitspraken? En hoe zorg je ervoor dat je communicatie vertrouwen versterkt in plaats van verdeeldheid? 

Tijdens het webinar Verbindend communiceren als bestuurskracht op 5 maart krijg je concrete handvatten om:

• scherp te communiceren zonder te polariseren
• spanningen te benoemen zonder groepen weg te zetten
• als bestuur een duidelijke norm te stellen in het publieke debat

Wat doet de Nederlandse Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme?

De Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme(opent nieuw venster) is een tijdelijk en onafhankelijk adviesorgaan. De Nederlandse Tweede Kamer richtte de commissie in 2022 op. Vier jaar lang onderzoekt ze de aard, omvang en oorzaken van discriminatie en racisme in Nederland, en ze formuleert aanbevelingen voor beleid en praktijk.

Lees de volledige voortgangsrapportage Tussen Kamer, krant en sociale media(opent nieuw venster) van de Nederlandse Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme