Lokale besturen werken hun meerjarenplannen voor 2026-2031 uit in een financieel uitdagende context. Uit een analyse door de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten blijkt dat ze duidelijke keuzes maken: ze vangen de structurele stijging van lonen en pensioenen op, houden de belastingdruk onder controle en blijven investeren binnen haalbare grenzen.
Personeelskosten blijven zwaar doorwegen
Lonen en pensioenen blijven een van de grootste uitgaven voor lokale besturen. Die kosten blijven ook de komende jaren stijgen. Dat komt onder meer door eerdere loonindexeringen en de almaar stijgende pensioenlasten voor statutairen. Lokale besturen kunnen hierop maar beperkt sturen, maar die realiteit is zeer bepalend voor hun budgettaire mogelijkheden. Het doorzetten van de contractuele aanwervingen binnen de lokale besturen heeft tot gevolg dat de loonkosten voor contractuelen tegen 2031 drie keer hoger zijn dan die voor statutairen. Voor die contractanten investeren de Vlaamse lokale besturen ook volop in een degelijke tweede pensioenpijler, met een gemiddelde bijdrage van ongeveer 3,4% van de loonmassa.
Extra belastingen dichten het gat waar nodig
De meerjarenplannen tonen geen grote wijzigingen met het verleden op vlak van lokale belastingen. Hier en daar zien we wel een kleine verhoging of een belastingverschuiving van arbeid naar vermogen, een lokale taxshift zeg maar. Besturen rekenen dus niet op forse belastingverhogingen om hun budgetten sluitend te krijgen.
“
Dat de federale overheid de impact van haar eigen belastingverlaging neutraliseert voor de lokale besturen, draagt hier zeker aan bij. Belastinginkomsten blijven wel een stabiele basis om de werking te financieren en de stijgende kosten op te vangen, zonder extra druk te leggen op inwoners en ondernemingen.
Wim Dries
voorzitter VVSG en burgemeester Genk
Ook het aandeel GAS-boetes blijft stabiel ten opzichte van 2024. Meer gemeenten starten in 2026 met het GAS-5 systeem wat in 2027 een lichte stijging verklaart maar tegen 2031 ramen de lokale besturen de inkomsten opnieuw op het peil van 2024. Voor wie denkt dat gemeenten rijk worden van die GAS-inkomsten, geven we nog mee dat ze amper 1% van de exploitatie-ontvangsten vertegenwoordigen.
Investeren blijft een bewuste keuze
Ongeveer de helft van de gemeenten plant deze legislatuur meer investeringen dan de voorbije 6 jaar, de andere helft trekt er wat minder geld voor uit. Het gaat vooral om investeringen in de publieke ruimte, straten en pleinen en mobiliteit. Ondanks de krappe financiële context blijven lokale besturen dus investeren. Ze beantwoorden daarmee niet alleen aan belangrijke maatschappelijke noden, tegelijk geven ze daarmee een forse impuls aan de Vlaamse economie. Lokale besturen spreiden hun investeringen over de legislatuur en stemmen die af op hun financiële draagkracht. Een deel van de investeringen financieren de gemeenten met nieuwe leningen, maar nooit meer dan wat ze kunnen dragen.
Evenwicht als rode draad
Met deze meerjarenplannen 2026-2031 maakten de lokale besturen eens te meer een evenwichtsoefening tussen de structurele en toegenomen druk op de (onvermijdbare) uitgaven, blijvende investeringen in het lokale patrimonium en de dienstverlening en het vrijwaren van inwoners voor grote belastingverhogingen.
“
Werken met een realistische planning op middellange termijn die bovendien aantoont dat je je financiële engagementen effectief kan nakomen, is een teken van goed bestuur. Het zou goed zijn mochten ook de andere overheden deze werkwijze hanteren. Dan zouden lokale besturen van bij de start een beter zicht krijgen op de implicaties van het federale en Vlaamse beleid op de steden en gemeenten.
Wim Dries
voorzitter VVSG en burgemeester Genk
Delen
Auteur
Nathalie
Debast
Directeur belangenbehartiging en communicatie | woordvoerder
