'Inclusie gebeurt niet op papier, maar in de praktijk'

Toen Ilse Meeusen op haar veertigste opnieuw ging studeren, wist ze vooral wat ze niet meer wilde: werken in een omgeving waar cijfers, deadlines en KPI’s de maat bepaalden. ‘Ik vroeg me af: voor wie doe ik dit eigenlijk? Ik wilde iets betekenen voor mensen.’ De opleiding gezinswetenschappen bracht haar naar de buitenschoolse opvang van Herenthout voor een stage, en daar voelde ze voor het eerst dat ze op de juiste plek was. ‘Ik merkte meteen: hier gebeurt echt iets. Hier kan mijn werk een verschil maken.’

‘Op dat moment was er geen vacature bij Herenthout, dus begon ik bij Schilde. Daar begeleidde ik onthaalouders en ondersteunde ik gezinnen. Jaren later kon ik opnieuw bij mijn eigen gemeente Herenthout beginnen als pedagogisch coördinator. Het was geen gemakkelijke beslissing, maar ik voelde dat ik terug wou naar waar het voor mij begon. Werken waar je woont, tussen gezinnen die je kent en vertrouwt, geeft een andere betekenis aan je job.’

Vandaag combineert Ilse verschillende rollen in de opvang en het Huis van het Kind, maar haar drijfveer blijft onveranderd: elk kind een veilige plek geven waar het gewoon zichzelf mag zijn. ‘Bij ons hoeft niemand aangepast te worden aan de opvang. Wij passen ons aan aan het kind. Dat is de basis van alles.’ Herenthout werkt al tientallen jaren inclusief, zonder onderscheid tussen “zorgkinderen” en “gewone kinderen”. ‘Kinderen zijn kinderen. Ze hebben elk hun eigen noden en dat is oké.’

Ze vertelt over een jongen die als kleuter binnenkwam met een mentale en motorische beperking. ‘Een collega leerde speciaal SMOG om met hem te kunnen praten. Hij is hier gebleven tot zijn vijftiende. Hij was groot, bijna volwassen, maar hij speelde gewoon mee. Geen enkel kind vond dat raar. Dat vanzelfsprekende… dat is inclusie.’ Ook het meisje dat enkel in de vakanties komt en in een rolstoel zit, laat haar niet onberoerd. ‘De kinderen staan soms in een rij om haar rolstoel te duwen. We moeten hen afremmen omdat ze haar bijna overlopen. Wat me raakt, is dat ze hier geen uitzondering is. Ze hoort er gewoon bij.’

De prikkelarme leefruimte ondersteunt dat gevoel van rust en veiligheid. Eén grote ruimte, lichte materialen, houten meubels, witte muren. ‘Met 90 kinderen heb je sowieso al prikkels genoeg. Door het interieur eenvoudig te houden, komen kinderen gemakkelijker tot zichzelf.’ De nabijheid van het Huis van het Kind maakt de werking nog sterker. ‘Als er iets speelt, kunnen we meteen schakelen. Ouders voelen dat ze niet alleen staan.’

Inclusie vraagt ook eerlijkheid en grenzen. Soms wordt gedrag fysiek, soms is de draagkracht van de groep bereikt. ‘Begeleiders komen niet werken om geslagen te worden. En kinderen hebben recht op veiligheid. Dan moeten we durven kijken: wat heeft dit kind nodig en wat kan onze groep nog aan?’ Eén keer moest Ilse beslissen om een extra zorgkind te stoppen. ‘Dat was hartverscheurend. Maar je zorgt niet voor één kind, je zorgt voor 90. Die afweging blijft altijd moeilijk.’

Ilse merkt dat de werking alleen zo sterk kan blijven dankzij het team dat erachter staat. ‘We hebben hier collega’s die al tientallen jaren meedraaien. Ze hebben de opvang zien evolueren, zien groeien, maar zijn altijd blijven geloven dat elk kind recht heeft op kansen. Die overtuiging dragen ze met zoveel warmte uit. Als iemand het moeilijk heeft, springen anderen meteen bij. Dat is iets wat je niet kunt organiseren, dat ontstaat door jarenlang samen hetzelfde doel na te streven.’

Ze ziet ook hoe kinderen haar blijven verrassen. ‘Kinderen zijn vaak veel milder dan volwassenen. Ze kijken niet naar diagnoses of labels, maar naar wie er voor hen staat. Ze voelen feilloos aan of iemand oprecht is. Dat houdt ons scherp. Het herinnert mij eraan waarom ik ooit ben overgestapt: omdat ik wilde werken vanuit menselijkheid.’

ommunicatie is haar belangrijkste instrument. Met ouders die zich zorgen maken, met kinderen die bang zijn, met scholen die mee zoeken. ‘We leggen uit wat er gebeurt, waarom een kind zo reageert, en wat we kunnen doen. Dat haalt veel spanning weg. Ouders willen vooral voelen dat hun kind gezien wordt.’ Nieuwe ouders krijgen bewust een rondleiding waarin we de inclusieve werking toelichten. ‘Je mag niet verwachten dat mensen begrijpen hoe wij werken als je het niet uitlegt.’

Ilse glimlacht wanneer ze vertelt hoe sommige ouders haar na jaren nog komen bedanken. ‘Ze zeggen dan: “Je zag mijn kind zoals het was, niet zoals anderen dachten dat het was.” Dat blijft binnenkomen. Dat is waarom ik dit werk wil blijven doen, ook als het zwaar wordt. Want als je één kind helpt groeien, groeit er zoveel meer dan dat ene kind.’

Toch maakt de toekomst Ilse bezorgd. De BOA-hervorming kan de werking zwaar raken. ‘Wij dreigen veel subsidies te verliezen. En als middelen wegvallen, valt expertise weg. Dat raakt rechtstreeks de kinderen voor wie we dit allemaal doen.’ Ze voelt de steun van het bestuur, maar weet dat financiën bepalend worden. ‘Je kan niet blijven geven zonder budget. Ik hoop dat we kunnen blijven doen waar we goed in zijn.’

Wat haar blijft drijven, is de overtuiging dat inclusie vooral een houding is. ‘Je hebt geen speciale ruimte nodig, geen extra speelgoed. Je hebt vooral empathie nodig. Openheid. Het geduld om te kijken wat een kind nodig heeft. Als je die houding hebt, kan je echt een wereld van verschil maken.’ —