Dat intergemeentelijke samenwerking ook het lokale beleid voor cultuur en cultureel erfgoed flink versterkt, bewijst de werking van Interwaas. De samenwerking rond cultureel erfgoed en bibliotheekwerking gaat terug tot 2005, maar in recente jaren — en niet het minst sinds het bovenlokale cultuurdecreet van 2018 — heeft streekintercommunale Interwaas samen met de Wase lokale besturen een mooi palmares aan culturele en erfgoedinitiatieven opgezet. Een bloemlezing.
Regiobib Biblio WAAS: één gedeelde collectie, negen bibliotheken, duizenden tevreden leners. In het voorjaar van 2024 ging Regiobib Biblio Waas van start: een project dat de negen hoofdbibliotheken van het Waasland, groot en klein, verbindt in één gezamenlijke bibliotheekdienst met transport. Wat begon als een ambitieus idee, groeide dankzij sterke bovenlokale samenwerking uit tot nieuwe dienstverlening die het leescomfort van duizenden leners verhoogt.
Elke lener heeft nu toegang tot de volledige Wase collectie, ongeacht waar hij of zij woont of waar het boek zich bevindt. Een simpele reservatie volstaat: zodra het boek ter plaatse is, ontvangt de lener een berichtje. Het eerste jaar werden al meer dan 26.000 materialen gereserveerd. Ook kunnen leners hun boek terugbrengen in elke Wase bibliotheek. Meer dan 25.000 materialen werden teruggebracht in een andere bib dan waar ze ontleend werden.
Een team van vijftien geëngageerde vrijwilligers zet zich wekelijks of tweewekelijks een halve dag in voor het vervoer van de boeken tussen de negen Wase hoofdbibliotheken: Sint-Niklaas, Waasmunster, Lokeren, Stekene, SintGillis-Waas, Beveren, Zwijndrecht, Kruibeke en Temse. Het transportplan werd opgesteld in cocreatie met de eerste kandidaat-vrijwilligers. Het vervoer gebeurt met elektrische deelwagens die in verschillende Wase gemeenten beschikbaar zijn.
Het succes van de regiobib bewijst dat bovenlokaal samenwerken veel mogelijk maakt. De wens van de bibliotheken om dit project samen te realiseren en het enthousiaste engagement van de lokale besturen hebben een inclusieve, toegankelijke en hedendaagse bibliotheekwerking in het Waasland versterkt.
Straffe vrouwen
Geschiedenisboeken vertellen honderduit over de uitzonderlijke verwezenlijkingen van mannen. Maar ook vrouwen drukten hun stempel op het Waasland, vroeger en nu. Dat was het uitgangspunt van de samenwerking tussen Toerisme Waasland en de Erfgoedcel Waasland die in 2019 startte. Vier lokale besturen, archiefdiensten, heemkundige kringen, twee vaktechnische scholen en vier erfgoedsites kwamen bijeen in een werkgroep. Op 8 maart 2024, Internationale Vrouwendag, lanceerde deze groep een belevingsparcours langs vijf Wase erfgoedplekken waar ze vijf ondernemende, historische vrouwen in de kijker zette. Het was namelijk hoog tijd dat die hun plaats kregen in de geschiedenis van de regio.
Het project Straffe vrouwen neemt je mee op een reis door de geschiedenis via vijf erfgoedsites waar ooit een straffe vrouw leefde en werkte, van jonkvrouw over zakenvrouw tot dienstmeid. Hoe stonden deze vrouwen in het leven? Welke bergen hebben ze verzet en welke kansen hebben ze met beide handen gegrepen?
Bij de vijf sites staat telkens een silhouet in cortenstaal van de straffe vrouw in kwestie met een woordje uitleg. Nog dieper duiken? Dat kan via geluidsfragmenten en beeldmateriaal in de gratis ErfgoedApp. Door het holle silhouet van de straffe vrouw wordt de bezoeker naar de erfgoedsite getrokken. Het verhaal van de ondernemende vrouwen fungeert als toeleider naar (de binnenkant van) het gebouw, naar de stad/ gemeente en andere lokale bezienswaardigheden, recreatieve mogelijkheden en horeca, en naar de andere erfgoedsites. Zo versterken de verschillende verhalen elkaar op regionaal niveau.
WAAHZ! – een waahnzinnig boeiend cultuur- en erfgoedmagazine
Sinds eind 2022 publiceren Cultuurtuin WAAS en Erfgoedcel Waasland, Interwaas-deelwerkingen, jaarlijks drie mooie edities van WAAHZ! samen met de lokale besturen. Zo krijgt het brede publiek een verfrissende blik op actueel cultuur- en erfgoedaanbod in en uit het Waasland.
WAAHZ! was een logische stap in een proces dat door het Vlaamse decreet bovenlokaal cultuurwerk (2019) in gang werd gezet. Een duurzame, diverse en geïntegreerde bovenlokale cultuurwerking streeft onder andere naar meer participatie, en daarbij vormt een regionale cultuurpublicatie een uitstekend medium. Beleidsmakers droomden van een regionaal magazine over cultuur en erfgoed, hedendaags, mooi vormgegeven en vlot leesbaar. Ze wilden elke Waaslander doen proeven van het rijke aanbod van de eigen regio. Interwaas zette er mee de schouders onder. Voor de realisatie gingen ze scheep met de ervaren Sophie Coppens, die een team van copywriters, jonge illustratoren, een fotograaf en een lay-outer uit de regio rond zich schaarde. ‘Het Wase DNA’, ‘verwondering door diversiteit’, ‘verbinden en versterken’ zijn de drie inhoudelijke pijlers waaraan rubrieken als ‘Van Wase bodem’, ‘De Maker’, ‘Pootjes op pad’, ‘Erfgoederen’, ‘Verhalen op tafel’ of ‘Verrekijker’ vastgehaakt zijn.
In de kernredactie zitten cultuur-, erfgoed- en communicatiedeskundigen. Zij distilleren de interessantste en niet te missen hoogtepunten van de komende maanden, met oog voor allerhande evenwichten, zoals het evenwicht tussen cultuur en erfgoed, de diverse kunstdisciplines, de kleine en grotere gemeenten, traditie en innovatie, bekende artiesten en prille starters, grote spectaculaire events en waardevol aanbod dat nog onder de radar blijft.
WAAHZ! wordt gedrukt op 13.000 exemplaren en fijnmazig verspreid in de infokantoren en op cultuur-, erfgoed- en andere openbare plekken in de zeven gemeenten. De tiende editie is intussen in aantocht. Al weten we niet wat de toekomst brengt voor het magazine, de intense en efficiënte samenwerking voor regiocommunicatie zet de lijnen uit voor acties in de nabije toekomst, met de hoop op nóg meer impact bij nóg meer cultuurliefhebbers!
Wase Erfgoedprijs
Sinds 2019 organiseert Erfgoedcel Waasland (Interwaas) samen met Erfpunt de Wase Erfgoedprijs. Beide erfgoedorganisaties vestigen zo op feestelijke wijze de aandacht op bijzondere erfgoedprojecten. Hiervoor gaan ze op zoek naar projecten die op de een of andere manier bijdragen tot de verruiming en de verdieping van de kennis over het Wase erfgoed en de verspreiding ervan onder een breder publiek. De focus wisselt jaarlijks tussen cultureel en onroerend erfgoed.
De initiatiefnemers werken een heel jaar lang naar de uitreiking toe, met onder andere een brede oproep voor kandidaturen, de samenstelling van een vakjury en een publiciteitscampagne met promofilmpje.
De Wase Erfgoedprijs bekroont drie laureaten en een hoofdwinnaar. Een jury beoordeelt de projecten op basis van hun verdienste, hun voorbeeldfunctie, hun vernieuwend karakter en hun maatschappelijke relevantie. Naast de eigenlijke Wase Erfgoedprijs is er ook een Publieksprijs en een Prijs voor Algemene Verdienste, waarbij zowel het publiek als de erfgoedsector wordt betrokken. De feestelijke uitreiking vindt in het najaar plaats, telkens in een andere Wase gemeente. Het is een hoogdag voor de creativiteit, passie en expertise van de sector in het Waasland! Benieuwd? Kijk op www.waseerfgoedprijs.be(opent nieuw venster). —
