Stad Antwerpen verbindt migratie met ontwikkelingssamenwerking
Antwerpen is een superdiverse stad met meer dan 170 nationaliteiten. Veel van deze inwoners heb nauwe banden met hun land van herkomst. Ze kennen de lokale context goed en hebben sterke netwerken in hun moederland. De stad zet die kennis, ervaring en netwerken actief in binnen het beleid voor ontwikkelingssamenwerking.
Inhoud van deze pagina
Algemene gegevens
Grote Markt 1
2000 Antwerpen
België
Wat is er gebeurd?
Stad Antwerpen bracht in kaart welke diasporaorganisaties zich inzetten voor projecten in het Globale Zuiden. Een diasporaorganisatie is een vereniging van een gemeenschap met een migratieachtergrond. Ze speelt vaak een cruciale rol in het ondersteunen van de regio of het land van herkomst. De focus lag op de landen met een grote gemeenschap in Antwerpen: Marokko, Senegal, Congo en Ghana.
De stad bracht de organisaties in contact met kennisinstellingen, ngo's, zorgorganisaties en andere relevante partners. Samen werken ze aan projecten rond gezondheidszorg, onderwijs, kleinschalige landbouw, water en sanitair in het land van herkomst. Door lokale organisaties actief te betrekken, krijgen de projecten duurzame resultaten die ook op langere termijn standhouden. Meer impact in het Globale Zuiden dus.
Zo bouwden drie diasporaorganisaties in Congo samen met het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) een project rond familieplanning uit. ITG legde contacten met UNFPA in Kinshasa, dat gedurende zes jaar voor goedkopere anticonceptiemiddelen zorgde. Jaarlijks kregen zo’n 10.000 jonge vrouwen anticonceptie toegediend. Daarnaast zetten ze samen projecten op rond borstkanker, screening van diabetes type 2 en palliatieve zorg.
Deze manier van werken paste de stad ook toe in Marokko, Ghana en Senegal.
Waarom?
Tot in 2010 had stad Antwerpen twee stedenbanden: één in Durban (Zuid-Afrika) en één in Paramaribo (Suriname). Naar aanleiding van een politieke crisis wilde de stad haar beleid rond internationale solidariteit reorganiseren.
Antwerpen groeide uit tot een superdiverse stad met meer dan 170 nationaliteiten. Daaronder zijn ook een aantal heel grote gemeenschappen, zoals de Marokkaanse. Deze vaststelling, samen met de wetenschap dat de bedragen die migranten terugsturen naar hun land van herkomst samengeteld 4,4 maal de officiële ‘ontwikkelingshulp’ (ODA) bedraagt, overtuigde stad Antwerpen ervan dat hier een onbenut potentieel ligt.
Sinds 2010 richt het beleid van stad Antwerpen zich dan ook prioritair op de ondersteuning van de diasporaorganisaties. Daarnaast ondersteunt de stad instellingen met het oog op capaciteitsversterking van de diaspora.
Het beoogde resultaat
De projecten realiseerden volgende duurzame resultaten:
- Familieplanning is geïntegreerd in de dagelijkse werking van het ziekenhuis of de gezondheidscentra.
- Er startte een opleiding rond palliatieve zorgen en mobiele teams zijn operationeel.
- Diasporaverenigingen onderhouden contacten met instellingen zoals ITG, onderwijsinstellingen, e.a.: een win-win voor beide.
- Diasporaverenigingen sensibiliseren in Antwerpen over ziektes zoals borst- en baarmoederhalskanker, diabetes type 2. Een meerwaarde op momenten dat de klassieke overheidscommunicatie tekortschiet.
- Projecten in het Globale Zuiden blijken duurzaam door het lokale draagvlak, de sterke lokale partner en de succesvolle opvolging door de Antwerpse organisaties.
- Verschillende diasporaverenigingen vormden samen een synergiegroep. Diaspora is vertegenwoordigd in het Dagelijks Bestuur van de Adviesraad Internationale Solidariteit.
- De subsidieaanvraag blijkt voldoende laagdrempelig voor diasporaorganisaties.
Wat waren de uitdagingen?
- Veel verenigingen zijn afhankelijk van één sterke vrijwilliger, dat maakt hen kwetsbaar
- Er is een generatiekloof: jongeren uit de tweede of derde generatie voelen zich minder betrokken bij het herkomstland.
- Continuïteit en opvolging zijn vaak moeilijk te verzekeren.
- Interculturele verschillen: een professionele actor heeft een andere kijk op samenwerking in het Globale Zuiden dan een diasporavereniging. Samenwerken gaat soms vlotter met “gelijkgezinden”.
- Culturele verschillen tussen klassieke autochtone leden van de adviesraad en mensen met andere moedertaal.
- Fair Trade en klimaatproblematiek leven veel meer bij Belgische ngo’s dan bij mensen met een migratieachtergrond. Verschillende belangen kunnen de afstand tussen organisaties vergroten.
De succesfactoren
- Zorg voor een persoonlijke band met de organisaties. Werk met afsprakennota’s, zodat je een samenwerking creëert die gebaseerd is op vertrouwen in plaats van controle.
- Investeer in netwerkmomenten en klankbordgroepen, in samen leren en uitwisselen. Organisatie krijgen de kans om te groeien en voelen zich gewaardeerd. Sociale cohesie en emancipatie worden zo realiteit.
- De sterke lokale verankering van diasporaverenigingen zorgt voor lokaal draagvlak en impactvolle projecten.
- Er is een duidelijke win-win in samenwerkingen met onderwijsinstellingen, ngo’s en andere Antwerpse organisaties.
- Synergiegroepen tussen diasporaverenigingen versterken de onderlinge samenwerking en vertegenwoordiging, o.a. in het Dagelijks Bestuur van de Adviesraad Internationale Solidariteit.
- Investeer in inhoudelijke begeleiding van verenigingen bij het uitwerken van hun projectideeën, met focus op duurzaamheid en impact. Stimuleer actief vorming en netwerking, o.a. via workshops en coachingstrajecten.
- Geef een inhoudelijk advies bij weigering én bij toekenning van subsidies aan de verenigingen.
- Nodig diasporaorganisaties actief uit om deel te nemen aan de adviesraad voor internatonale solidariteit.
Tips voor andere gemeenten
• Breng samen met andere diensten het verenigingsleven in kaart.
• Werk een laagdrempelig subsidiereglement uit en geef de kans om projecten mondeling toe te lichten.
• Werk je reglement uit samen met de doelgroep of vraag hun advies.
• Betrek mensen met migratieachtergrond in de jury, in de adviesraad…
• Zorg voor praktische ondersteuning van mensen met migratieachtergrond met bijvoorbeeld een buurtsecretariaat, zaalhuur of feestmateriaal.
• Pas je taalgebruik aan en gebruik de tool B1 (online) of AI.
• Whatsapp werkt beter dan mail.
Algemeen contact
Afbeeldingen
Deel je eigen praktijk
Wil je actief helpen en onze praktijkendatabank aanvullen? Deel zelf een praktijkvoorbeeld en inspireer je collega’s.