Vanaf 1 januari 2027 gelden nieuwe energieverplichtingen voor overheidsinstanties, waaronder de lokale besturen. Ze moeten jaarlijks 2,5% energie besparen op hun totale verbruik en 0,9% op het verbruik van hun gebouwen. Ook bij de aankoop en huur van gebouwen gelden strengere energie-eisen. Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) licht de nieuwe regels toe.
De verplichtingen komen voort uit de herziene Europese Energie-efficiëntierichtlijnen (EED). De Vlaamse Regering keurde de Vlaamse regelgeving op 17 juli 2026 een eerste keer principieel goed. Deze informatie is dus onder voorbehoud van eventuele wijzigingen tijdens het verdere besluitvormingsproces.
Lokale besturen moeten jaarlijks 2,5% energie besparen
Vanaf 2027 moeten overheidsinstanties jaarlijks minstens 2,5% besparen op hun finale energieverbruik ten opzichte van het referentiejaar 2021. Die verplichting geldt voor het volledige energieverbruik van je bestuur: gebouwen, technische infrastructuur, dienstvoertuigen en werktuigen.
De Europese richtlijn legt een jaarlijkse besparing van 1,9% op tegenover het referentiejaar vanaf oktober 2025. Aangezien Vlaanderen de nieuwe regels pas op 1 januari 2027 invoert, stijgt dit percentage naar 2,5%. Op deze manier wordt de periode tussen 11 oktober 2025 en de invoering gecompenseerd. Als de inhaaloperatie succesvol is, kan de wetgever in de toekomst ook de keuze maken om dit percentage weer in lijn te brengen van de Europese doelstelling.
Overheidsgebouwen moeten jaarlijks 0,9% energie besparen
Voor verwarmde of gekoelde overheidsgebouwen groter dan 250m2 geldt een afzonderlijke verplichting. Lokale besturen moeten jaarlijks 0,9% energie besparen ten opzichte van 2021. De verplichting geldt voor gebouwen in eigendom, erfpacht of opstal. Gebouwen voor industrie en landbouw zijn vrijgesteld.
Europa vraagt in de EED om jaarlijks 3% van de totale vloeroppervlakte van overheidsgebouwen te renoveren. Vlaanderen kiest hierbij voor een alternatief: een gelijkwaardige energiebesparing van 0,9% op het werkelijke energieverbruik. Op deze manier krijgen lokale besturen meer vrijheid om zelf te bepalen hoe ze energie besparen en welke maatregelen het meest kostenefficiënt zijn. Keerzijde van de medaille is dat er meer onzekerheid is: het energieverbruik van een gebouw hangt niet alleen af van renovaties of technische ingrepen, maar ook van de gebruiksintensiteit.
Het energieverbruik van een gemiddeld lokaal bestuur wordt ruwweg voor 2/3 ingevuld door de verwarming van en elektriciteitsverbruik in gebouwen. Een andere substantiële elektriciteitsverbruiker is openbare verlichting. Dankzij de verledding zijn daar de afgelopen jaren al belangrijke energiebesparingen gerealiseerd. Daarom vermoeden we dat de 2,5% energiebesparing van het primair energieverbruik zoals hierboven beschreven in de praktijk de nodige inspanningen zal bepalen. Je zal dit niet kunnen bereiken zonder de (grotere) gebouwen aan te pakken.
Rapportering energieverbruik via Terra
Het VEKA volgt de energiebesparingen op via de Terra-databank. De meeste gegevens over overheidsgebouwen zijn al beschikbaar via de bestaande verplichting om energiegegevens openbaar te maken. Maak gebruik van de recent gelanceerde zelfcontroletool om na te kijken of de gegevens van jouw lokaal bestuur volledig zijn.
Daarnaast moeten lokale besturen in Terra ook het energieverbruik rapporteren van gebouwen kleiner dan 250m2, technische infrastructuur, werktuigen en dienstvoertuigen. Omwille van deze verplichting heeft VVSG altijd het advies aangehouden om voor de opendataverplichting het aanleveren van gegevens niet te beperken tot de verplichte rapportering van gebouwen boven de 250m2, maar meteen het volledige verbruik in Terra op te laden.
Strengere energie-eisen bij aankoop en huur
Koopt of huurt je bestuur een gebouw? Dan moet je rekening houden met minimale energieprestatie-eisen.
Voldoet het gebouw nog niet aan die eisen? Dan krijg je maximaal 6 jaar de tijd om het gebouw te renoveren tot het vereiste energieniveau.
Toelichting nieuwe verplichtingen op 19 november
Het VEKA organiseert op 19 november 2026 een webinar over de nieuwe energieverplichtingen voor overheidsinstanties.(opent nieuw venster)
Lees de brief van VEKA voor de volledige toelichting. Alle gedetailleerde informatie over het toepassingsgebied, de inhoud en de opvolging deze verplichtingen kan je ook terugvinden op volgende webpagina’s van het VEKA:
• Energiebesparingsverplichting op het totaal energieverbruik(opent nieuw venster)
• Energiebesparingsverplichting voor gebouwen groter dan 250 m²(opent nieuw venster)
• Energieprestatie-eisen bij de aankoop of huur van residentiële of niet-residentiële gebouwen
Heb je nog vragen over de verplichtingen of wil je weten welke regels voor je bestuur gelden? Mail dan naar veka@vlaanderen.be.
