Lokale besturen met meer dan 45.000 inwoners moeten een lokaal warmte- en koelingsplan opmaken. Die verplichting komt uit de Europese Energie-efficiëntierichtlijn (EED) en staat intussen ook in het Vlaamse Energiedecreet. Over de concrete uitvoering blijven nog heel wat vragen bestaan. Daarom bundelde de VVSG, samen met lokale besturen, de belangrijkste aandachtspunten in een standpunt.
Warmte- en koelingsplannen schetsen hoe gemeenten hun gebouwen in de toekomst duurzaam verwarmen en verkoelen. Voor lokale besturen zijn die plannen belangrijk omdat ze richting geven aan het lokale energie- en klimaatbeleid. Ze helpen keuzes maken over infrastructuur, investeringen en samenwerking met inwoners, bedrijven en energiepartners.
Nood aan een duidelijk Vlaams kader
Een belangrijk aandachtspunt is de nood aan een duidelijk en uniform Vlaams kader voor warmte en koeling. Dat omvat heldere definities, consistente regelgeving, een stabiel financieringskader en duidelijke afspraken over rollen en verantwoordelijkheden. Zo moet duidelijk worden wat precies van gemeenten verwacht wordt en welke ondersteuning beschikbaar zal zijn.
Daarnaast moet Vlaanderen duidelijk maken hoe steden en gemeenten bestaande warmteplannen verder kunnen uitbouwen. Veel lokale besturen werkten de voorbije jaren al aan zulke plannen, vaak samen met provincies, intercommunales of andere partners. Het is belangrijk dat die bestaande trajecten maximaal kunnen worden meegenomen.
Meer ondersteuning en haalbare termijnen nodig
Lokale besturen hebben voldoende financiële en inhoudelijke ondersteuning nodig. Denk aan investeringsmiddelen, gedeelde methodieken en toegankelijke data. Ook over het verplichte uitvoeringsplan blijven veel vragen bestaan. Lokale besturen hebben vandaag beperkte hefbomen om warmtenetten te realiseren. Daarom vraagt de VVSG om het uitvoeringsplan vooral richtinggevend te maken en Vlaanderen de uitvoering actief te laten ondersteunen.
Ook de timing vraagt aandacht. Vandaag hebben al 42 lokale besturen een warmteplan opgeladen via de inspiratiekaart warmtezonering. Die plannen voldoen nog niet volledig aan de nieuwe Europese vereisten. Overgangsmaatregelen en haalbare termijnen zijn daarom noodzakelijk zodat bestaande inspanningen niet verloren gaan.
Centrale databron ontbreekt
Tot slot blijft de beschikbaarheid van kwaliteitsvolle data een belangrijke uitdaging. De verwarmingsdatabank is vandaag nog niet operationeel en informatie over warmte-aanbod zit verspreid over verschillende organisaties. Daarom is er nood aan één gecoördineerd platform waar data, wetgeving en praktijkvoorbeelden samen beschikbaar zijn. Daarbij geldt het Nederlandse Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie(opent nieuw venster) als mogelijke inspiratiebron.
Verder overleg met Vlaanderen
De VVSG blijft dit verder opvolgen en gaat hierover in gesprek met de Vlaamse kabinetten en administraties. Daarbij blijven we aandringen op een structureel stakeholdersoverleg met de betrokken gemeenten bij de verdere uitwerking van het energiebesluit.
