VVSG doet voorstellen voor een betere lokale politieke werking

De VVSG stelt een reeks haalbare maatregelen voor om het statuut van lokale mandatarissen en de lokale politieke werking op korte termijn te verbeteren. De voorstellen kwamen er op vraag van Vlaams minister Hilde Crevits en kunnen meegenomen worden in een voorlopige aanpassing van het Decreet Lokaal Bestuur. Ze vormen geen eindpunt: tegen eind 2027 werkt de VVSG aan een grondigere hertekening van de lokale politieke organisatie.

Minister vraagt voorstellen op korte termijn

De VVSG werkt al langer aan voorstellen om het statuut van lokale mandatarissen en de werking van lokale politieke organen te versterken. Begin dit jaar vroeg minister Crevits om binnen dat bredere kader enkele quick wins voor te stellen tegen eind april.

Die voorstellen focussen bewust op maatregelen die op korte termijn uitvoerbaar zijn en binnen de Vlaamse bevoegdheden vallen. Ze lopen niet vooruit op de ruimere oefening die de VVSG tegen eind 2027 voorbereidt.

VVSG wil politieke organen beter laten samenwerken

Voor de lokale politieke werking ziet de VVSG op korte termijn drie mogelijke verbeteringen.

Eerst wil de VVSG de positie van de raadsvoorzitter versterken. De raadsvoorzitter zou namens de raad verantwoordelijk worden voor het afsluiten van een afsprakennota met het college van burgemeester en schepenen en het managementteam. Zo krijgt de raad een duidelijkere rol in de afspraken over de bestuurlijke samenwerking.

Daarnaast pleit de VVSG niet voor een beperking van de delegatiemogelijkheden van de raad aan het college. Wel vraagt de VVSG meer transparantie. Lokale besturen zouden moeten rapporteren over de lopende delegaties. Kort na de vernieuwing van de bestuursorganen moet de raad daarover een debat voeren. Gebeurt dat niet, dan vervallen de delegaties.

Tot slot vraagt de VVSG dat de voorzitter van het bijzonder comité voor de sociale dienst bij afwezigheid of verhindering een waarnemer kan aanduiden die geen lid is van het college, maar wel lid is van het bijzonder comité.

Mandatarissen verdienen een sterker statuut

Ook het statuut van lokale mandatarissen vraagt bijsturing. De taakinhoud binnen lokale besturen nam de voorbije jaren sterk toe. Zo kreeg de algemeen directeur een aangepaste verloning door de zwaardere opdracht, terwijl er voor mandatarissen geen gelijkaardige aanpassing kwam. Ook de rol van de raadsvoorzitter groeide, zonder dat daar een sterker statuut tegenover staat dan bij andere raadsleden.

Daarnaast spelen ook federale ontwikkelingen mee, zoals de afschaffing van het speciaal kostenforfait voor uitvoerende mandatarissen. De VVSG zoekt daarom naar compensaties op het niveau van het lokaal bestuur, met respect voor de lokale autonomie.

Lokale mandaten verschillen sterk van bestuur tot bestuur. Daarom pleit de VVSG ook voor ruimte voor lokaal maatwerk. Een mogelijke piste is om de voordelenregeling uit de rechtspositieregeling van het personeel van het lokaal bestuur ook toe te passen op de eigen lokale mandatarissen.

Vorming en informatie moeten beter aansluiten bij de noden

De VVSG merkt dat de ondersteuning van mandatarissen en de informatiedoorstroming naar vooral raadsleden niet overal optimaal verlopen. Daarom stelt de VVSG voor dat elk lokaal bestuur een vormings- en informatieplan opmaakt voor de eigen mandatarissen.

Zo kunnen lokale besturen beter inspelen op de noden van hun mandatarissen en hen sterker ondersteunen in hun rol.

Presentiegelden en verlofregelingen vragen actualisering

De VVSG vraagt ook enkele concrete aanpassingen aan de vergoedingen en andere regelingen voor mandatarissen.

Het dubbele presentiegeld voor de raadsvoorzitter is vandaag optioneel. De VVSG stelt voor om dat verplicht te maken. Daarnaast zouden de presentiegelden voor raadsleden automatisch geïndexeerd moeten worden. Vandaag hangt dat nog af van de eventuele lokale toepassing van het mechanisme van de spilindex.

Verder vraagt de VVSG een actualisering van de verhinderingsregeling, in de eerste plaats voor wat het (brede) ouderschapsverlof betreft. Ook de terugvorderingsregeling bij politiek verlof in de privésector moet volgens de VVSG beperkt worden. Zo wordt het aantrekkelijker en haalbaarder om een lokaal mandaat te combineren met werk, gezin of andere engagementen.

Grondigere hervorming blijft nodig

De VVSG beseft dat deze quick wins de lokale politieke organisatie maar beperkt verbeteren en actualiseren. Dat hangt samen met de timing van de geplande decreetwijziging.

De ambitie blijft groter. Tegen de volgende gemeentelijke legislatuur wil de VVSG de lokale politieke organisatie grondiger hertekenen. Daarbij komen onder meer de functieweging van lokale mandaten, de koppeling met het debat over bestuurskracht, het aantal mandaten en de verhouding tussen de politieke organen aan bod.

Ten laatste eind 2027 wil de VVSG daarover concrete voorstellen voorleggen aan de Vlaamse regering en het Vlaams parlement.

Lees ons volledig standpunt