Verduidelijking nodig over handhaving bij vrijgestelde werken zonder architect

Sinds 6 februari kunnen bepaalde werken zonder omgevingsvergunning worden uitgevoerd. Meteen ontstond discussie over de vraag of een architect dan nog verplicht betrokken moet zijn. De Vlaamse overheid stuurt nu bij met een decretale aanpassing: de vrijstelling van de omgevingsvergunningsplicht zal alleen gelden als er effectief een architect bij de werken betrokken is. Voor lokale besturen roept dat nieuwe vragen op over de handhaving.

Het gaat om binnenverbouwingen die gepaard gaan met stabiliteitswerken en om gevel- en dakwijzigingen met stabiliteitswerken. Voor die werken geldt sinds 6 februari in de meeste gevallen een vrijstelling van omgevingsvergunningsplicht.

Aanvankelijk stelde de Vlaamse overheid dat de betrokkenheid van een architect raadzaam is en voortvloeit uit het veiligheidsprincipe. Nu kiest ze toch voor een decretale aanpassing. Daarmee koppelt ze de vrijstelling van de omgevingsvergunningsplicht uitdrukkelijk aan de effectieve medewerking van een architect.

Nieuwe vragen over handhaving

Die geplande aanpassing lost niet alles op. Ze roept ook nieuwe vragen op, vooral over de handhaving.

Wat gebeurt er als werken zonder architect plaatsvinden terwijl die betrokkenheid een voorwaarde is voor de vrijstelling? Gaat het dan om een overtreding omdat de bouwheer zonder architect werkt? Of gaat het om een vergunningsinbreuk omdat de vrijstelling wegvalt? Of allebei?

Ook over de rolverdeling is duidelijkheid nodig. De VVSG vraagt hoe een benadeelde architect of de Orde van Architecten zelf kan optreden wanneer werken zonder architect gebeuren.

Lokale besturen willen heldere afspraken

Gemeenten gaan geen heksenjacht organiseren over het niet werken met een architect voor werken die maar vrijgesteld zijn onder de voorwaarde van een medewerking met een architect. Maar als sensibilisering niet werkt, maar het moet wel duidelijk zijn hoe je dit aanpakt. 

Het risico bestaat dat naar de lokale overheid zal worden gekeken als er niet met een architect wordt gewerkt bij stabliteitswerken; en dus wel degelijk een omgevingsvergunning nodig is.

Ook juridische basis roept vragen op

Daarnaast rijst de vraag of de Vlaamse regering wel bevoegd is om de medewerking van een architect te verplichten voor handelingen die op zich niet vergunningsplichtig zijn. Daar lijkt vandaag geen duidelijke wettelijke basis voor te bestaan.

Mogelijk spreekt de Raad van State zich daar nog over uit.

Inwerkingtreding nog onduidelijk

De voorgestelde wijziging ligt momenteel voor advies bij de Raad van State. Wanneer de regeling effectief in werking treedt, is nog niet bekend.