Inclusief Multimovepad in Essen
Bij Sportpark Hemelrijk realiseerde gemeente Essen het eerste inclusieve Multimovepad van Vlaanderen. Het beweeg- en belevingspad van 1,2 kilometer daagt kinderen van 3 tot 12 jaar uit om op een speelse manier te bewegen in de natuur. De toestellen en hindernissen zijn zoveel mogelijk aangepast, zodat kinderen met en zonder beperking samen kunnen spelen, elk op hun eigen tempo.
Inhoud van deze pagina
Algemene gegevens
Moerkantsebaan 34
2910 Essen
België
Wat is er gebeurd?
Gemeente Essen legde bij Sportpark Hemelrijk een inclusief Multimovepad aan. Het gaat om een beweeg- en belevingspad van 1,2 kilometer voor kinderen van 3 tot 12 jaar, met en zonder beperking. Langs het pad staan verschillende toestellen en hindernissen die kinderen uitnodigen om te bewegen, te ravotten en de natuur te beleven. De gemeentelijke informatie vermeldt acht toestellen en hindernissen; in de praktijkbeschrijving van Inter wordt gesproken over negen speelaanleidingen.
Het pad sluit aan bij het concept Multimove, dat inzet op twaalf fundamentele bewegingsvaardigheden bij kinderen, zoals klimmen, springen en landen, trekken en duwen, roteren, balanceren en voortbewegen. De oefeningen gebeuren niet in een klassieke sportcontext, maar via spel, natuurlijke hindernissen en houten constructies.
Essen koos ervoor om het bestaande Multimoveconcept inclusief uit te werken. Al bij het ontwerp werd nagedacht over samenspelen tussen kinderen met en zonder beperking. De toestellen werden zo veel mogelijk aangepast, zodat kinderen op verschillende manieren kunnen deelnemen. Het uitgangspunt was niet dat elk kind alles op dezelfde manier moet kunnen doen, maar wel dat elk kind ergens kan meedoen en interactie kan hebben met andere kinderen.
De speelaanleidingen liggen verspreid langs het pad, met voldoende afstand tussen de toestellen. Daardoor is er minder kans op drukte op één plek en kunnen kinderen spelen op hun eigen tempo. Tegelijk blijven de volgende toestellen zichtbaar, wat helpt om overzicht en richting te behouden.
Waarom?
Kinderen met en zonder beperking groeien vaak op in gescheiden leefwerelden. Ze gaan niet altijd naar dezelfde school, nemen niet vanzelf deel aan dezelfde vrijetijdsactiviteiten en ontmoeten elkaar minder dan wenselijk is. Daardoor missen kinderen kansen om samen te spelen, van elkaar te leren en gewoon kind te zijn in dezelfde publieke ruimte.
Met het inclusieve Multimovepad wil Essen die verbinding bewust organiseren. De gemeente vertrekt vanuit het idee dat samenspelen niet toevallig ontstaat wanneer de omgeving daar niet op voorzien is. Inclusie moet van bij het ontwerp meegenomen worden: in de keuze van de locatie, de toestellen, de opstelling, de paden, de prikkels en de manier waarop kinderen uitgenodigd worden om mee te doen.
Daarnaast wil het project kinderen opnieuw meer buiten laten bewegen. Multimovepaden zijn een initiatief van Sport Vlaanderen en het Agentschap voor Natuur en Bos om kinderen op een speelse manier naar buiten te krijgen, met een mix van bewegen, ravotten en natuurbeleving. Essen voegde daar een duidelijke inclusieve ambitie aan toe.
Het beoogde resultaat
Het Multimovepad wil kinderen meer speel-, beweeg- en ontwikkelingskansen geven. Door de twaalf basisvaardigheden spelenderwijs te oefenen, ondersteunt het pad de motorische ontwikkeling van kinderen. Tegelijk wil het kinderen laten ervaren dat bewegen plezierig kan zijn, ook buiten een georganiseerde sportclub.
Het project wil vooral samenspel mogelijk maken. Kinderen met en zonder beperking kunnen elkaar ontmoeten, samen opdrachten proberen, elkaar nadoen, helpen of uitdagen. Zo krijgt het pad ook een sociale meerwaarde.
Voor ouders, begeleiders en voorzieningen biedt het pad een laagdrempelige plek om samen naar buiten te gaan. De combinatie van sportpark, natuurbeleving en aangepaste speelaanleidingen maakt het aanbod bruikbaar voor gezinnen, scholen, jeugdwerkingen, zorgvoorzieningen en vrijetijdspartners.
Wat waren de uitdagingen?
Een eerste uitdaging was om het Multimoveconcept inclusief te vertalen. Een standaard beweegpad is niet automatisch toegankelijk of bruikbaar voor kinderen met een beperking. De gemeente moest dus zoeken naar speelaanleidingen die uitdagend blijven, maar tegelijk verschillende manieren van deelnemen mogelijk maken.
Een tweede uitdaging is het evenwicht tussen toegankelijkheid en avontuurlijk spelen. Een pad in een natuurlijke omgeving mag niet te steriel worden, maar moet wel veilig, overzichtelijk en bruikbaar blijven voor een brede groep kinderen.
Een derde uitdaging is dat niet elk kind dezelfde noden heeft. Een kind met een motorische beperking, een kind met autisme, een kind met een visuele beperking of een kind dat snel overprikkeld raakt, heeft telkens andere ondersteuningsnoden. De gemeente geeft zelf aan dat het pad een groeiproces is en nog niet perfect is.
Ook het borgen van inclusie op langere termijn is een aandachtspunt. Inter wijst erop dat het belangrijk is om inclusie vast te leggen in speelbeleid en uitvoeringsplannen, zodat de aandacht ervoor niet verdwijnt bij personeelswissels of nieuwe projecten.
De succesfactoren
Een belangrijke succesfactor is dat Essen inclusie van bij het ontwerp meenam. De gemeente vertrok niet van een afgewerkt standaardpad dat achteraf nog wat aangepast werd, maar dacht vooraf na over samenspel en toegankelijkheid.
De samenwerking met sterke partners was eveneens cruciaal. Sport Vlaanderen en het Agentschap voor Natuur en Bos brachten het Multimoveconcept en natuurbeleving binnen. Inter, G-sport Vlaanderen, lokale ervaringsdeskundigen en andere partners hielpen om het inclusieve karakter te versterken.
Ook de locatie is een troef. Sportpark Hemelrijk is al een plek waar sport, vrije tijd en ontmoeting samenkomen. Door het Multimovepad daar te realiseren, sluit het aanbod aan bij een bestaande vrijetijdsomgeving.
De spreiding van de toestellen langs een pad van 1,2 kilometer is een bijkomende sterkte. Kinderen kunnen bewegen, ontdekken en spelen zonder dat alles op één druk speelterrein geconcentreerd is. Dat geeft meer rust en ruimte om op eigen tempo deel te nemen.
Tot slot is de positieve benadering krachtig. Het pad wordt niet voorgesteld als een aparte voorziening voor kinderen met een beperking, maar als een plek waar alle kinderen samen kunnen spelen en bewegen.
Tips voor andere gemeenten
- Denk vanaf het ontwerp inclusief. Toegankelijkheid achteraf toevoegen is moeilijker en leidt vaak tot minder sterke oplossingen.
- Werk samen met gebruikers en ervaringsdeskundigen. Ouders, kinderen, G-sportpartners en toegankelijkheidsexperten zien drempels die ontwerpers of technische diensten niet altijd opmerken.
- Maak niet alles hetzelfde voor iedereen, maar zorg dat elk kind op verschillende plekken kan meedoen. Inclusie gaat over keuze, interactie en gedeelde beleving.
- Kies een locatie waar al beweging, ontmoeting of jeugdactiviteiten aanwezig zijn. Dat vergroot de kans dat het pad gebruikt wordt door een diverse groep kinderen.
- Voorzie voldoende spreiding en overzicht. Dat helpt om drukte te vermijden en maakt het pad bruikbaarder voor kinderen die nood hebben aan rust of voorspelbaarheid.
- Veranker inclusie in het speelbeleid. Zo blijft de aandacht voor toegankelijk en inclusief spelen ook bij nieuwe projecten aanwezig.
Evalueer het pad na ingebruikname. Kijk hoe kinderen het echt gebruiken, waar ze afhaken en welke kleine aanpassingen het samenspel kunnen versterken.
Algemeen contact
Deel je eigen praktijk
Wil je actief helpen en onze praktijkendatabank aanvullen? Deel zelf een praktijkvoorbeeld en inspireer je collega’s.