Auteur:

Gepubliceerd op: 09-11-2020

De lancering van het zogenaamde ‘5G light’ en de eerste uitrol van 5G in onze buurlanden zorgde voor best wat commotie in België. 5G-protestbewegingen steken een tandje bij. Protestbrieven werden massaal bezorgd aan de lokale besturen, in Pelt werd een zendmast - die overigens geen 5G uitzond - in brand gestoken, op sociale media circuleren verschillende complottheorieën over de gevaren van 5G en een aantal Waalse steden en gemeenten weigerden de verdere uitrol van deze innovatie.

Dat 5G een actueel thema is staat buiten kijf. Het brengt heel wat opportuniteiten met zich mee voor nieuwe technologische innovaties, maar doet eveneens een aantal vragen rijzen, ook bij de lokale besturen. Daarom ging de VVSG de voorbije maanden in gesprek met verschillende betrokken partijen: administraties, kabinetten, telecomoperatoren en lokale besturen. Het resultaat is dit standpunt waarin we verduidelijken hoe de Vlaamse lokale besturen kijken naar 5G en wat er nodig is voor een vlotte uitrol.  Dit standpunt werd reeds overgemaakt aan de bevoegde ministers en dient als basis om verdere gesprekken aan te knopen met de centrale overheden en de telecomoperatoren om tot concrete resultaten en samenwerkingen te komen.

Samenvatting standpunt

Lokale besturen staan positief tegenover technologische innovaties zoals 5G die kunnen bijdragen aan betere en toegankelijkere digitale diensten voor onze burgers en nieuwe ontwikkelingen mogelijk maken, mits die innovatie veilig en gezond zijn. De lokale besturen verwelkomen 5G maar schuiven wel vier belangrijke randvoorwaarden/vragen naar voren die hierbij cruciaal zijn:

1. Meer coördinatie rond het verstrekken van informatie en communicatie:

Gemeenten worden geconfronteerd met vragen van bezorgde burgers. De lokale besturen staan telkens voor de moeilijke opdracht om een antwoord te formuleren op een gegeven waar ze weinig invloed op hebben en waarvan ze niet altijd de details weten. Gemeenten en bij uitbreiding de burgers hebben nood aan duidelijke, objectieve informatie. We moeten werk maken van een betere samenwerking tussen gemeenten en de federale overheid (en bij uitbreiding de regio’s) om bijkomende transparantie en informatie te verstrekken bij de inwoners om zo het nodige draagvlak te creëren.

2. Goede samenwerking tussen operatoren en lokale besturen:

  • Duidelijke afspraken voor het lokaal bestuur als beheerder van het openbaar domein: De komst van 5G doet geen afbreuk aan de verantwoordelijkheid en bevoegdheid die het lokaal bestuur heeft m.b.t. het openbaar domein. Als beheerders van het openbaar domein willen de lokale besturen mee beslissen over de implanting van 5G-infrastructuur op hun grondgebied. Ze doen dit o.a. om beeldverstoring van het openbaar domein tegen te gaan en om hinder te voorkomen. De lokale besturen moeten ook mee kunnen beslissen over eventuele prioriteiten bij die uitrol en moeten tijdig op de hoogte zijn om te kunnen anticiperen op eventuele vragen en bezorgdheden van burgers.
     
  • toegang tot data: 5G zal een schat aan data opleveren, op verschillende manieren.  Er is een toenemende vraag vanuit de lokale besturen om (een deel van) al dan niet real-time geanonimiseerde data - die op het openbaar domein verzameld worden door telecomoperatoren - toegankelijker te maken voor steden en gemeenten.
     
  • Steeds meer data zijn in handen van private spelers die dit tegen grote bedragen vermarkten. Voor een gemiddeld lokaal bestuur is dat niet betaalbaar. Hierdoor gaat heel wat maatschappelijke meerwaarde verloren. Data die kunnen worden gebruikt voor het algemeen belang moeten daarom op een laagdrempelige manier (gratis, tegen verlaagd tarief,…) ter beschikking worden gesteld van de lokale besturen

3. Investeren van veilingopbrengsten in lokale innovatie:

 
De opbrengst van de veiling van het 5G-spectrum in België wordt geschat op 680 miljoen euro. Die opbrengsten worden verdeeld tussen de federale overheid en de gewesten.  We zijn vragende partij dat van deze middelen ook budget beschikbaar wordt gemaakt voor de ondersteuning van lokale besturen bij hun digitale transformatie. Daarnaast zou een deel van de opbrengst kunnen worden ingezet om te investeren in gezamenlijke innovatieprojecten met een brede maatschappelijk impact.

4. Wetenschappelijk onderzoek en maatschappelijk debat:

De meest voorkomende bezorgdheden bij burgers lijken te gaan over het effect van 5G-straling op onze gezondheid en de (cyber)veiligheid van de systemen. We vragen om de resultaten van wetenschappelijke onderzoeken inzichtelijk te maken voor burgers via laagdrempelige, begrijpbare en inclusieve communicatie en nieuw onderzoek waar nodig. Om het draagvlak voor 5G te vergroten pleiten we ook voor een maatschappelijk debat. Laat de beslissing over nieuwe technologische opportuniteiten niet enkel over aan bedrijven of de technologische industrie, maar betrek ook burgers en de lokale overheden zodat zij mee de koers en prioriteiten kunnen bepalen. 

Lees hier ons volledig standpunt. Meer weten over 5G? Op deze pagina verzamelen we de meest gestelde vragen en formuleren we een antwoord. 

Nathalie Dumarey