Auteur:

Gepubliceerd op: 03-07-2020

De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) zijn relevanter dan ooit. Ze moeten de blauwdruk vormen voor herstel op korte termijn en voor de transitie naar een duurzame, veerkrachtige samenleving op lange termijn. Lokale besturen zijn daarin onmisbaar. Dat stelt het toonaangevende Sustainable Development Report 2020 dat deze week uitkwam.

Werk aan de winkel voor België

Het rapport onder leiding van topeconoom Jeffrey Sachs monitort sinds 2016 de vooruitgang die de VN-lidstaten boeken inzake de SDG’s. België is bij de betere leerlingen van de klas: in het rapport van 2020 staan we op de 11de plaats van alle 193 VN-lidstaten. Toch is er werk aan de winkel, want jaar na jaar scoren we slecht op de milieugerelateerde SDG’s 12 (verantwoorde consumptie en productie), 13 (klimaatactie) en 14 (leven in het water). Bovendien zullen we bij ongewijzigd beleid slechts 4 van de 17 SDG’s behalen: SDG 5 (gendergelijkheid), 8 (eerlijk werk en economische groei), 9 (industrie, innovatie en infrastructuur) en 15 (leven op het land). Een belangrijke kanttekening bij deze resultaten is dat ze de situatie weerspiegelen pre-corona.

Terugval door corona

Daarom maakt het rapport van 2020 een analyse van de manier waarop de 33 OESO-landen op COVID-19 hebben gereageerd. Zo kan men ook leren van die landen die er het best in zijn geslaagd om de epidemie onder controle te krijgen. De Baltische staten en Aziatische landen zoals Zuid-Korea en Japan hebben de crisis zeer doeltreffend aangepakt. België daarentegen staat helemaal onderaan de index, samen met landen als Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië.

Volgens het rapport is er het voorbije jaar aanzienlijke vooruitgang geboekt, maar betekent COVID-19 een zware terugval voor de SDG’s. Al meer dan 500.000 mensen lieten het leven, terwijl de maatregelen om het virus in te dijken een globale economische crisis inleiden die de werkloosheid en armoede de hoogte injaagt. De meest kwetsbare groepen worden daarbij het hardst getroffen. COVID-19 heeft op korte termijn een nefaste impact op de meeste SDG’s, maar in het bijzonder op SDG’s 1 (geen armoede), 2 (geen honger), 3 (goede gezondheid en welzijn) en 8 (eerlijk werk en economische groei) en 10 (ongelijkheid verminderen).

De SDG's als gids voor herstel en transitie

Maar het rapport biedt ook hoop voor de toekomst. Het beschrijft gedetailleerd hoe we, met de SDG’s als blauwdruk, op korte termijn de schade kunnen herstellen en op lange termijn de transitie naar een duurzame, veerkrachtige samenleving kunnen maken. Daarbij is het zaak om de economische activiteit weer op te starten zonder te vervallen in oude patronen van milieudegradatie. Om de transitie op snelheid te krijgen is internationale samenwerking (SDG 17, partnerschap om doelstellingen te bereiken) de sleutel.

De SDG's in het hart van (lokaal) beleid

Lokale besturen spelen een onmisbare rol in die transitie. Het rapport benadrukt dat twee derde van de SDG’s niet gerealiseerd kan worden zonder het engagement van het lokale niveau, terwijl één derde van de SDG-indicatoren een lokale of stedelijke component heeft. Lokale besturen moeten op hun grondgebied de transformatie inzetten en zich aanpassen aan de nieuwe realiteit inzake o.a. sociale afstandsregels, werkomstandigheden, openbaar vervoer, lokale economie en toerisme. De coronacrisis zet de budgetten van lokale overheden echter zwaar onder druk. Het rapport bepleit daarom dat nationale overheden dringend de lokale besturen van middelen voorzien om hun rol in de wederopbouw en transitie op te kunnen nemen.

De kernboodschap van het rapport is dat de SDG’s nu meer dan ooit in het hart van het beleid moeten komen te staan, want COVID-19 heeft deze globaal overeengekomen doelstellingen alleen maar relevanter gemaakt. Ook bij ons krijgt deze boodschap steeds meer weerklank. In deze videoboodschap betoogt Geert Bouckaert, directeur van het Instituut voor de overheid, dat overheden zich moeten inzetten voor de SDG’s om de kans op en de impact van een pandemie zoals COVID-19 te verkleinen en de aanpak te versterken. 

Al sinds de ondertekening van de SDG’s in 2015 ondersteunt en begeleidt de VVSG lokale besturen om de SDG’s te verankeren op lokaal niveau. Intussen heeft twee derde van de Vlaamse lokale besturen de SDG’s opgenomen in het meerjarenplan 2020-2025. Bovendien rollen zij tal van activiteiten uit om hun inwoners te informeren over het belang van de SDG’s. Ook op Europees, federaal en Vlaams niveau krijgen de SDG’s steeds meer voet aan de grond. Door het beleid op al deze niveaus af te stemmen op de SDG’s en intensief samen te werken, zal onze samenleving veerkrachtiger en duurzamer uit deze crisis komen.

Jules De Winter