Auteur:

Gepubliceerd op: 11-03-2020

De vorige Vlaamse regering beloofde in het verlengde van het decreet kinderopvang van baby’s en peuters een groeipad. Tegen 1 april 2020 zou het verschil in subsidie van organisatoren die inkomensgerelateerde kinderopvang organiseren (tussen T2B* en T2A**) weggewerkt zijn. De Vlaamse regering besliste nu (op 6 maart 2020) principieel om de beloofde gelijke subsidie van T2B-plaatsen (op niveau van T2A-plaatsen) uit te stellen met nog eens 6 jaar. Daardoor komt de gelijke subsidiëring van organisatoren die inkomensgerelateerde kinderopvang organiseren op de helling. ‘De Vlaamse Regering beschikt over onvoldoende budgetten om dit verschil tegen 1 april 2020 weg te werken,’ klinkt het. De einddatum van het groeipad moet dan ook worden verlengd met 6 jaar (tot 2026), lees verdubbeld.

Verschil in subsidie op niveau van een voorziening

Uit de tabel hierboven blijkt dat zelfs voor een klein kinderdagverblijf (dat 23 kinderen kan opvangen) dit verschil in subsidie al gauw staat voor de loonkost van 1 of 2 extra kinderbegeleiders. Handen, hoofden en harten die nochtans nodig zijn om de opvang veilig en kwaliteitsvol te organiseren.’ 

De subsidie

Het Subsidiebesluit van 22 november 2013 bepaalt de subsidiebedragen waarop organisatoren van kinderopvang recht hebben. Met de inwerkingtreding van het decreet (2014) waren er een aantal overgangsbepalingen aangezien de subsidies voor de inwerkingtreding van het Subsidiebesluit verschilden tussen enerzijds de erkende sector (en ook nog eens tussen publieke en private organisatoren) en anderzijds de ‘zelfstandige’ sector die toen de subsidie voor inkomensgerelateerd werken ontving. 

Kostprijs groeipaden

In het groeipad voor de groepsopvang T2B naar T2A zijn in 2015 en 2018 reeds stappen gezet. De resterende kostprijs voor de gelijkschakeling is geraamd op 46,88 miljoen (mln)euro (zonder rekening te houden met VIA, wat als de T2B plaatsen T2A plaatsen worden nog een bijkomende meerkost met zich meebrengt van méér dan 8 mln euro).

Het voorziene groeipad voor de T2B subsidie van de groepsopvang samenwerkende onthaalouders werd in 2019 geraamd op 49,344 mln euro (VIA niet inbegrepen, naar schatting 1 mln euro). Voor de gezinsopvang was voorzien dat alle T2B plaatsen zouden opgetrokken worden naar T2A plaatsen, kostprijs 0,861 mln euro.

Uitstel onaanvaardbaar

De VVSG vindt dit uitstel onaanvaardbaar en sluit zich daarbij graag aan bij het advies van het Raadgevend comité Opgroeien (Kind en Gezin). 

Het groeipad werd reeds in regelgeving uit 2013 vooropgesteld en de Vlaamse overheid had dus meer dan voldoende tijd om de nodige budgetruimte te voorzien. Het Rekenhof stuurde in november 2019 al een bericht de wereld in dat de Vlaamse regering veel te weinig middelen heeft voorzien om de financieringskloof in de kinderopvang te dichten. De te kleine budgetruimte in 2020 is geen aanvaardbaar argument voor het uitstel.

Het uitstel met 6 jaar creëert de perceptie van een onbetrouwbare overheid die (terecht) een degelijk beleidsvoerend vermogen en financieel beheer vraagt aan de kinderopvangsector, maar die zichzelf geenszins gebonden acht door wettelijk aangegane engagementen. Dit wordt ervaren als een vorm van contractbreuk. Vooral het uitstel van het groeipad (zonder enig concreet perspectief) tot in de hiernavolgende legislatuur baart zorgen. 

Belang van de lokale besturen

De VVSG schaart zich achter de vragen van de sector. Enerzijds zijn lokale besturen die zelf organisator zijn van kinderopvang ook de dupe van het uitstel van het groeipad. Ook zij hebben immers nog een aantal plaatsen die gesubsidieerd worden op niveau T2B. Die lokale besturen hadden ook gerekend op die extra subsidie. 
Maar vooral is de VVSG bezorgd over wat deze maatregel gaat teweegbrengen in de sector. In verschillende gemeenten is er nog een tekort aan betaalbare kinderopvang. Plaatsen die verdwijnen omdat organisatoren er de brui aan geven (wat toch gevreesd wordt) kan men missen als kiespijn. 

Organisatoren die werken met T2B subsidies, exclusief of in de mix met T2A subsidies, hebben ten aanzien van hun medewerkers beloften gemaakt over de gefaseerde verhoging van de verloning/vergoeding. Velen betalen reeds jaren dit aanzienlijke verschil uit eigen zak. Dit is niet meer houdbaar, zeker niet als de duur van het reeds lange groeipad gewoonweg wordt verdubbeld. De VVSG vreest dus dat dit uitstel een afbouw van bestaande capaciteit zal betekenen. En dus haaks staat op de ambitie om de arbeidsparticipatieraad in Vlaanderen te verhogen (waarvoor nog extra plaatsen kinderopvang nodig zijn).

Dat kinderopvang leefbaar zou kunnen georganiseerd worden met minder middelen dan voor het decreet gelooft de VVSG niet. De subsidie voor de toen erkende en gesubsidieerde kinderopvang, het equivalent van de huidige T2A subsidie, was sedert vele jaren de algemeen aanvaarde subsidiehoogte om kinderopvang kwaliteitsvol te kunnen organiseren. Dergelijke bedrag bleek ook in de benchmarking met subsidies en toelagen in de ons omringende landen een absolute noodzaak. 

In haar memorandum aan de Vlaamse regering had de VVSG al de noodzakelijke gelijkschakeling bepleit (trouwens ook gekoppeld aan meer toegankelijkheid). De VVSG vraagt een onderzoek naar de kostprijs van een kwaliteitsvolle en toegankelijke kinderopvang van baby’s en peuters die rekening houdt met extra kwaliteits- en toegankelijkheidsbevorderende voorwaarden. Om de ongelijke kansen van kinderen weg te werken is het inzetten op de ontwikkeling van kinderen cruciaal. Maar dat kan enkel in een kwaliteitsvolle kinderopvang. 

De VVSG vraagt

  • het ongedaan maken van het uitstel van het groeipad met 6 jaar tot in de volgende legislatuur;
  • een meerjarenplanning met harde garanties en een duidelijke timing van de komende stappen in het groeipad;
  • een afronding van het groeipad nog in de huidige regeerperiode;
  • nieuwe uitbreidingen van inkomensgerelateerde kinderopvang op niveau van de T2A-subsidie (iets dat VVSG ook eerder al formuleerde als voorstel).

De VVSG overlegt met de andere koepels kinderopvang over een (re)actie ten aanzien van de Vlaamse regering.

--------------------------------------------------------------------------------------------
*T2B subsidie staat voor Subsidie voor inkomenstarief aan het laagste tarief
**T2A subsidie staat voor Subsidie voor inkomenstarief aan het hoogste tarief 

Ann Lobijn