'Iedereen heeft het recht een menswaardig leven te leiden. Dit recht omvat het recht op een behoorlijke huisvesting' staat sinds 1993 in artikel 23 van de Belgische Grondwet te lezen. Ook de Vlaamse Wooncode gaat uit van dit woonrecht: 'Iedereen heeft recht op menswaardig wonen,' staat er.

De lokale besturen hebben een belangrijke verantwoordelijkheid in het mee realiseren van dit woonrecht. Daarvoor hebben zij een coördinerende functie gekregen. Zij moeten de verschillende partijen die op lokaal vlak bezig zijn met de thema's 'huisvesting' en 'wonen' rond de tafel krijgen en zorgen dat er een samenhangend beleid wordt gevoerd. Deze 'regisseursrol' wordt door Vlaamse regelgeving versterkt. Zo moet bijvoorbeeld het lokaal toewijzingsreglement, het reglement waarin de toekenning van sociale woningen lokaal specifieker kan worden geregeld, worden goedgekeurd door de gemeenteraad.

Daarnaast heeft de gemeente een aantal belangrijke uitvoerende taken op het vlak van betaalbaar wonen, kwaliteitsbewaking en de dienstverlening naar de burger.

Lokaal woonbeleid is per definitie integraal. 'Wonen' heeft belangrijke raakvlakken met andere beleidsdomeinen, zoals ruimtelijke ordening, leefbaarheid, wonen voor ouderen (ouderenbeleid), energie, welzijn, ...