Slim afvalbeheer: sensoren en data-analyse in Antwerpen

De stad Antwerpen heeft nu 4000 papiermanden op hun grondgebied. De bedoeling is om dit in de toekomst af te bouwen. Op basis van data-analyse wil men gaan meten welke vuilnisbakken het minst worden gebruikt en eventueel kunnen worden verplaatst/verwijderd. De Stad heeft twee recente proefprojecten waarbij men experimenteert met vuilnisbakken met sensoren.

1. Proefproject in Antwerpen Zuid: In deze wijk staan momenteel een 200-tal pillars die werden uitgerust met vulgraadsensoren.  Op het dashboard kunnen de medewerkers volgen hoe vol een vuilnisbak is, en hierdoor hun ophalingsroute gaan optimaliseren. Dit project had als resultaat dat ze één ophaalronde konden uitsparen, één voltijdse medewerker kan dus voortaan voor iets anders worden ingezet.  Bovendien zijn medewerkers in de mogelijkheid om operationeel te gaan bijsturen om onnodige ledigingen en laattijdige ledingingen zoveel mogelijk te voorkomen en kan men weinig gebruikte vuilnisbakken eventueel gaan verplaatsen. De Stad plant een bijkomende proef met 300 sensoren

2. Big belly's in parken en toeristische zones: In een aantal "hotspots" werden compacterende vuilnisbakken geplaatst. Het gaat hier vooral over drukke plekken waar er in een korte tijd een grote toevloed van afval is. Door het inzetten van de compacterende vuilnisbakken is er meer capaciteit. De big belly's zijn niet uitgerust met bijkomende sensoren maar de compactor meet de vullingsgraad. Ook hier wil de stad onnodige ledigingen verkomen, kunnen voorspellen wanneer lediging nodig is, en weinig gebruikte big belly's verplaatsen. In het proefproject wordt gedurende één jaar de data geanalyseerd en daarna wordt het project geëvalueerd.

Aandachtspunten:

- De proefprojecten zijn nog niet in realtime. De beste resultaten zijn er als de ploegen ter plaatse realtime informatie kunnen krijgen over de vullingsgraad van de vuilnisbakken. In dit proefproject werd op voorhand meegegeven welke vuilnisbakken obv data moesten geledigd worden.

- Door het analyseren van de data kan in theorie de ophaalronde bijgestuurd worden en geoptimaliseerd worden, maar de ervaring in Antwerpen leert dat dit nog niet zo efficiënt werk als de ervaringen van de chauffeurs. Deze chauffeurs weten vaak meer over bepaalde omgevingsfactoren (bv: wanneer de school uit is en het dus drukker is een bepaalde wijk…) Deze informatie ontbreekt nog in het systeem. 

- Laattijdige lediging blijft moeilijk te voorkomen, omdat er bv. niet 's nachts geledigd wordt en de toevloed soms te snel is. Ook de voorspelling bij kleine volumes als straatvuilnisbakken zijn nog niet echt accuraat.

- Het is belangrijk dat het personeel mee is in het verhaal en ook met de software (het dashboard) leert werken. Dit vergt voor velen een inspanning en een mindshift.

- Echte optimalisatie zal je pas kunnen bekomen bij een grote hoeveelheid sensoren. De Stad neemt dan ook deze sensoren in grote getale af waardoor de kostprijs lager is (zo'n 116 euro per sensor).

- Personeelsinzet ter plaatse blijft nodig: bijvoorbeeld voor controle van de staat van de vuilnisbak en de directe omgeving. Bijvoorbeeld: afval dat bovenop de afvalkorf wordt gestapeld en afval dat rond de vuilnisbak wordt achtergelaten, kan de sensor in de afvalkorf niet detecteren.

- De sensoren verzamelen veel data, om nuttig te zijn moet je deze kunnen verwerken en analyseren. In de stad Antwerpen worden voornamelijk dashboards van leveranciers gebruikt. Voor proefprojecten exporteert en verwerkt de eigen datacel van de stad de data. Er zijn veel leveranciers met een eigen dashboard vaak met dezelfde functionaliteiten (sensor vullingsgraad, opmaak planning, route-optimalisatie..) maar deze zijn nog niet op elkaar afgestemd. De integratie van de software blijft een gebrek.

In november 2018 organiseerde Mooimakers met enkele gemeenten een ronde tafel over slimme vuilnisbakken. Ondermeer de stad Antwerpen, IDM en de Stad Tienen presenteerden er hun ervaringen.   Het verslag en de uitgebreide presentaties over de verschillende types vuilnisbakken en de proefprojecten staan op de site.