Platformeconomie

​De grootste marktverstoorders de voorbije jaren waren platformbedrijven. Denk aan wat de komst van  Airbnb betekende voor de hotelsector, Uber voor de taxisector, Deliveroo voor de restaurants,  Youtube voor de klassieke TV-zenders, Facebook en Twitter voor de traditionele communicatiemiddelen,..

Er zijn ondertussen tal van voorbeeldbedrijven die met hun komst een grote impact hadden op hun sector en meteen een gigantische concurrent betekenden voor reeds gevestigden bedrijven en hun businessmodellen.

Wat hebben al deze platformbedrijven met elkaar gemeen? Zelf generen ze nauwelijks content, wél faciliteren ze een digitaal platform, dat vraag en aanbod verenigt. In ruil krijgen ze een commissie per transactie, verkopen ze de beschikbare data aan derden of verdienen inkomsten van adverteerders...

Omdat ze zelf nauwelijks over infrastructuur of patrimonium beschikken (bv: Airbnb beschikt zelf over geen hotelkamers) kunnen ze met weinig investeringsmiddelen gigantisch snel groeien, dit in tegenstelling tot traditionele hotels bijvoorbeeld, waarvan hun groei in aanbod afhankeljk blijft van de uitbreiding van het patrimonium, hun aabod van hotelkamers.

In het nieuwe businessmodel van platformbedrijven wordt technologie gebruikt om mensen, organisaties en middelen samen te brengen in een digitaal ecosysteem waarbij gigantisch veel waarde kan worden gecreërd en uitgewisseld.  Elk van die platformbedrijven zijn uniek en focussen zich op een specifiek domein of markt.   De bedrijven stellen een open interactief platform ter beschikking en faciliteren interactie en transacties: de uitwisseling van goederen, diensten die door iedereen aan het platform kan worden toegevoegd. Het bedrijf stelt een aantal voorwaarden om deze uitwisseling zo gebruiksvriendelijk mogelijk te laten voorlopen.

Dergelijke online platformen maken gebruik van de kracht van het internet: het platform is overal ter wereld toegankelijk. Onafhankelijk van plaats en tijd kan de gebruiker hiervan gebruik maken.  De platforms bevatten ook gesofisticeerde software, parameters en algoritmes om de juiste personen - producenten en consumenten- snel met elkaar in contact te brengen.

Het platformconcept brengt niet alleen verandering in bedrijven, maar ook de economie, en de maatschappij worden hierdoor beïnvloed. 

Ook overheden kunnen er baat bij hebben om (een deel van) hun dienstverlening via het platformmodel aan te bieden.

De platformeconomie brengt echter ook vragen met zich mee. Wat met de particulieren die via zo'n platform hun diensten aanbieden? Denk aan de mensen die voor Uber de weg op gaan. Zij hebben geen arbeidscontract met Uber of Deliveroo, die enkel het platform aanbieden waar ze in contact komen met geïnteresseerde gebruikers. Aan welke juridische krijtlijnen moeten deze platformen voldoen? Wat met de fiscaliteit en verzekeringen? Of een ander voorbeeld: wat met de woningen die particulieren gaan verhuren via Airbnb, hoe oneerlijke concurrentie voor de aanwezige hotels en jeugdherbergen vermijden? Aan welke vereisten moeten die woningen voorzien en moeten zij belasting betalen op hun inkomsten?

Het is duidelijk dat onze wetgeving (nog) niet volledig klaar is om deze trend te omarmen. Er is nood aan een wettelijk kader met duidelijke spelregels voor de verschillende platformaanbieders, ook op lokaal niveau. Het debat hierover moet op veel plaatsen nog worden gevoerd. Denk aan steden als Gent, Brussel en Amsterdam die wel al stappen ondernemen en het verhuren van woningen via Airbnb reguleren. 

Ondertussen groeit het aantal gebruikers van deze platformen wereldwijd exponentieel. Het gebruiksgemak van dergelijke platformen zal ongetwijfeld de toekomstige verwachtingen van consumenten ten aanzien van dienstverlening, ook die van (lokale) overheden, aanzienlijk beïnvloeden.