Fedasil heeft richtlijnen uitgewerkt voor de opvang van verzoekers internationale bescherming (asielzoekers) om de verdere verspreiding van het coronavirus in te dijken. Die richtlijnen worden gebundeld in een vademecum (Vademecum Fedasil versie 8 van 30 juni 2020) dat telkens bijgewerkt wordt als er nieuwe informatie of instructies zijn. Er worden geen aparte instructies meer verstuurd. Er werd ook meertalig communicatiemateriaal gemaakt om de bewoners te kunnen informeren en sensibiliseren.

Bekijk de algemene informatie van Fedasil       Bekijk het communicatiemateriaal van Fedasil

 Hier lees je meer over:

  • Aanmeldcentrum terug open voor indienen asielaanvraag
  • Opvang asielzoekers? OCMW-steun asielzoekers?
  • Vrijwillige terugkeer en terugkeerloketten - Uitgeprocedeerde LOI-bewoners
  • CGVS: Gehoren hervat vanaf 8 juni 2020
  • RvV: Zittingen hernomen vanaf 19 mei 2020

Zie ook OCMW's: organisatie hulpverlening met onder meer FAQ van de POD MI over dringende medische hulp, Mediprima en de gevolgen van het niet afleveren of niet verlengen van een verblijfsdocument voor de hulpverlening aan vreemdelingen.

Zie ook Materiële opvang voor algemene informatie over de opvang van verzoekers internationale bescherming (asielzoekers). Je vindt er ook een aantal instucties van Fedasil en VVSG-nota's.

Aanmeldcentrum terug open voor indienen asielaanvraag

Het Aanmeldcentrum voor asielzoekers in het Klein Kasteeltje is terug open. Ook de interviews bij de Asieldienst van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) worden gradueel hernomen. Dat betekent evenwel niet dat het indienen van een asielaanvraag opnieuw verloopt zoals voordien. De asielzoeker moet online een aanvraagformulier invullen in het Nederlands of in het Frans (link onderaan). Het is een soort van pre-registratie zodat de verdere behandeling vlotter kan verlopen. Vervolgens krijgt de asielzoeker een uitnodiging om zijn asielaanvraag op afspraak te komen indienen in het aanmeldcentrum. In het aanmeldcentrum werden werken uitgevoerd zoals het plaatsen van plexiglas waardoor alles veilig kan verlopen. Het aantal asielaanvragen dat dagelijks behandeld kan worden, zal beperkt blijven zodat de social distancing gegarandeerd kan worden. Het is onduidelijk of alle asielzoekers die met de sluiting van het aanmeldcentrum (op 17 maart 2020) geconfronteerd werden intussen een afspraak hebben kunnen aanvragen en/of hun asielaanvraag hebben kunnen indienen. Een eventuele achterstand heeft gevolgen want er wordt pas materiële opvang verleend na het indienen van de asielaanvraag (zie verder). Dat is juridisch betwistbaar. In principe moet er materiële opvang gegeven worden zodra de intentie om een asielaanvraag in te dienen kenbaar gemaakt wordt.

Opvang asielzoekers? OCMW-steun asielzoekers?

Beheer opvangnetwerk - Essentiële rol LOI - Verlenging opvang LOI - Hoge bezettingsgraad

Om de verspreiding van het coronavirus in te perken, werden nieuwe asielzoekers tijdelijk enkel toegewezen aan de nieuwe opvangcentra en werd het aantal transfers binnen het netwerk beperkt. Vanaf 29 juni kunnen nieuwe asielzoekers opnieuw aan alle opvangcentra toegewezen worden. Ook het aantal transfers binnen het opvangnetwerk wordt stap per stap terug opgevoerd. Zijn momenteel mogelijk:

  • transfers vanuit het aanmeldcentrum (en vanuit de Observatie- en Oriëntatiecentra) naar opvangcentra in de tweede fase,
  • transfers van kwetsbare bewoners (risicogroepen), liefst naar LOI of andere individuele plaatsen, 
  • transfers in het kader van het opvangmodel (transitie positieve beslissing en hoge beschermingsgraad),
  • transfers aangepaste plaats voor medische redenen of voor gezinseenheid,
  • disciplinaire transfers en bij ordemaatregelen.

Deze transfers zijn in principe mogelijk maar of ze effectief doorgevoerd worden hangt af van de gezondheidssituatie in zowel de uitsturende als ontvangende opvangstructuur (met of zonder Covid-19). Semi-collectieve LOI (gemeenschappelijke delen = keuken/sanitair) worden daarbij beschouwd als een collectief opvangcentrum. Lees meer details in het vademecum.

Vanaf 22 juni 2020 worden ook de toewijzingen aan Dublin-plaatsen en open terugkeerplaatsen gefaseerd terug opgestart (zie verder onder Vrijwillige terugkeer en terugkeerloketten - Uitgeprocedeerde LOI-bewoners).

De LOI zijn ongerust i.v.m. de transfers vanuit de collectieve opvangcentra. Dat leidt soms tot het weigeren van de toewijzing of tot het schorsen van LOI-plaatsen. Dat is begrijpelijk. Toch roepen we op om de vrije LOI-plaatsen maximaal beschikbaar te houden. Temeer omdat er al minder LOI-plaatsen vrijkomen nu de uitstroom moeilijker verloopt door de coronamaatregelen op de huurmarkt. De meest kwetsbare personen (risicogroepen) moeten zo snel mogelijk de collectieve opvangcentra kunnen verlaten zodat zij zich beter kunnen afzonderen. Fedasil benadrukt dat er geen zieke bewoners getransfereerd worden.

Omwille van een aantal bezorgdheden over de opvolging van de coronamaatregelen in het opvangnetwerk organiseerde Fedasil overleg met de gemeenten en provincies. Hier lezen jullie meer. Naar aanleiding van de ongerustheid bij de LOI verstuurde Fedasil ook een oproep aan de burgemeesters om de LOI toch maximaal inzetbaar te houden. In deze oproep worden ook een aantal actiepunten vermeld die niet op maat van de LOI zijn. Fedasil bevestigt dat deze actiepunten slechts suggesties zijn en geen verplichtingen. De burgemeester en de lokale politie zijn het best geplaatst om in overleg met het OCMW en de LOI-medewerkers te bekijken of een specifiek plan van aanpak voor het LOI nodig is of niet. De maatregelen die voor alle andere inwoners gelden, zijn uiteraard ook van toepassing op de LOI-bewoners. Essentieel is het informeren en sensibiliseren van de LOI-bewoners zodat zij de coronamaatregelen kennen en naleven. Eventuele problemen kunnen met de regiomedewerkers van Fedasil besproken worden. Hier vinden jullie communicatiemateriaal in verschillende talen.

Nu de uitstroom uit de LOI moeilijker verloopt door de coronamaatregelen op de huurmarkt, kan een derde (of verdere) verlenging van de uitstroomtermijn aangevraagd worden. Tijdens de periode van 13 maart tot 27 mei konden de bewoners niet uitstromen door de coronamaatregelen. Fedasil beschouwt deze periode dan ook niet als een volwaardig onderdeel van de uitstroom (transitie). Dat betekent niet dat elke bewoner (opnieuw) de volledige uitstroomtermijn van 2 maanden (verlengbaar) krijgt vanaf 27 mei 2020. Dat betekent wel dat Fedasil elke nieuwe aanvraag tot verdere verlenging van de uitstroomtermijn zal beoordelen rekening houdend met de situatie van de bewoner en de impact van de coronamaatregelen. Als Fedasil geen verlenging van de materiële opvang meer toestaat, moet de LOI-plaats geschorst worden. De bewoner heeft dan recht op maatschappelijke integratie (leefloon) als erkend vluchteling of subsidiair beschermde vreemdeling (mits de andere toekenningsvoorwaarde ook vervuld zijn). 

De bezettingsgraad in het opvangnetwerk is nog steeds bijzonder hoog. Fedasil zoekt verder naar bijkomende opvangplaatsen. De (her-)opening van een aantal bijkomende opvangplaatsen heeft echter vertraging opgelopen door het deels vertragen, deels stilvallen van de werken. Daarnaast moet er ook voldoende personeel gevonden worden. De situatie is en blijft nog steeds erg nipt.

Dakloze (niet geregistreerde) asielzoekers

Door de sluiting van het aanmeldcentrum (op 17 maart 2020) was het tijdelijk niet mogelijk om een asielaanvraag in te dienen. Nu het aanmeldcentrum terug open is (zie hierboven), wordt de achterstand stap per stap weggewerkt. Zonder (geregistreerde) asielaanvraag wordt er geen materiële opvang gegeven. Asielzoekers die hun asielaanvraag nog niet hebben kunnen indienen en die niet bij familie of vrienden terecht kunnen, staan bijgevolg op straat. Dat is des te meer een probleem nu ook de daklozenopvang onder druk staat door de coronacrisis. Er worden inspanningen geleverd om toch opvang te voorzien voor alle daklozen, m.i.v. de dakloze asielzoekers, transmigranten en mensen zonder wettig verblijf. Daarnaast worden ook specifieke bedden voorzien ingeval er iemand ziek is maar niet ziek genoeg voor een opname in het ziekenhuis. Meer info op Opvang van dak- en thuislozen. Zie ook punt 7.1 van de FAQ van de POD MI (exit-strategie vanaf 18 mei 2020) over de categorie voor de dakloze en de leefloner die de dakloze opvangt.

Opvang is ook nog mogelijk via het Infopunt van Fedasil voor door Fedasil uitgenodigde personen n.a.v. een veroordeling of het einde van een tijdelijke uitsluiting, voor personen met recht op opvang die de gesloten centra moeten verlaten en voor kwetsbare NBM.

OCMW's kunnen geconfronteerd worden met hulpvragen allerhande van asielzoekers die hun asielaanvraag (nog) niet hebben kunnen indienen. Dat kan voor bijkomende druk op de OCMW's zorgen. Zonder enig bewijs van een lopende asielprocedure of enig ander verblijfsdocument, zijn deze personen ofwel toeristen ofwel mensen zonder wettig verblijf. Dat zou dan betekenen dat, onder strikte voorwaarden, dringende medische hulp toegekend kan worden. 

Asielzoekers die het opvangcentrum verlaten met maaltijdcheques

Om de bezettingsgraad in het opvangnetwerk naar beneden te halen, kunnen bewoners onder bepaalde voorwaarden het opvangcentrum verlaten met maaltijdcheques. Meer informatie in het vademecum van Fedasil. Deze bewoners krijgen deze beslissing van Fedasil. De garantie dat hun plaats in het oorspronkelijk opvangcentrum gereserveerd blijft, vervalt op 26 juni 2020. Als er iets misgaat, bijvoorbeeld een relatiebreuk of de familie kan de asielzoeker niet meer opvang, kan de bewoner terug naar een opvangcentrum gaan maar dat kan en ander centrum zijn dan dat van waaruit hij vertrokken is.

Zolang deze asielzoekers nog een lopende asielprocedure (check code 206) en een (geldige) code 207 opvangcentrum hebben (opmerking: In de instructie is er ook sprake van een code 207 no show maar dat klopt niet.), hebben zij geen recht op OCMW- hulpverlening (artikel 57ter OCMW-wet). Als zij een positieve beslissing krijgen van het CGVS of de RVV, ontvangen zij meteen maaltijdcheques voor de gebruikelijke transitieperiode van 2 maanden (560 euro/volwassene en 240 euro/kind). De code 207 is niet meer geldig vanaf de beslissing tot toekenning van het statuut internationale bescherming. Als erkend vluchteling of subsidiair beschermde vreemdeling hebben zij recht op maatschappelijke integratie (leefloon) indien ook de andere toekenningsvoorwaarden vervuld zijn. De maaltijdcheques zijn in dit geval geen vrijgesteld bestaansmiddel. (Opmerking: De maaltijdcheques toegekend aan een bewoner van een opvangcentrum die een positieve beslissing kreeg en die ervoor kiest om de transitie naar OCMW-hulp te doen met cheques i.p.v. via een LOI, zijn wel een vrijgesteld bestaansmiddel. Zie de Instructie Fedasil Transitie naar OCMW van 3 april 2020 (in werking 10/04/2020).) De regels voor het bepalen van de categorie en het aanrekenen van de bestaansmiddelen bij samenwoonst blijven van toepassing. De POD MI raadt aan om het element “de huishoudelijke aangelegenheden gemeenschappelijk regelen” tijdens deze crisisperiode soepel te analyseren alsook soepel om te gaan met de mogelijkheid om bij samenwoonst de bestaansmiddelen aan te rekenen. Zie ook punten 9.1, 9.2 en 9.3 van de FAQ van de POD MI (exit-strategie vanaf 18 mei 2020). Dit waren de vroegere FAQ 11 en 22 van de POD MI.

Vrijwillige terugkeer en terugkeerloketten - Uitgeprocedeerde LOI-bewoners

Vanaf maandag 22 juni 2020 openen de terugkeerloketten van Fedasil opnieuw de deuren, volgens strikte veiligheidsmaatregelen en enkel op afspraak. Voor een afspraak bellen naar het gratis nummer 0800 32 745, elke werkdag van 9u tot 12u30 en van 13u30 tot 16u. De terugkeerconsulenten beslissen of een fysieke afspraak al dan niet nodig is in functie van bestemming, complexiteit van het dossier, enz. Opvang in een open terugkeerplaats is voorlopig niet mogelijk. Hier vind je de terugkeerloketten en -partners in België.

LOI-bewoners die een uitwijzingsbevel (meestal een bijlage 13quinquies) krijgen, kunnen een verlenging van hun bevel aanvragen bij de DVZ door een gemotiveerde aanvraag te sturen naar return@ibz.fgov.be (artikel 74/14 Wet 1980). Lees meer in de Nieuwsbrief van het Agentschap Integratie en Inburgering. Het is nog onduidelijk binnen welke termijn de DVZ deze aanvragen tot verlenging van het bevel kan behandelen. Er kan ook een aanvraag tot verlenging van de materiële opvang omwille van onmogelijke terugkeer of buitengewone omstandigheden ingediend worden (artikel 7, §2, 3° of §3 Opvangwet). Zolang er geen antwoord van de DVZ is en zolang er geen antwoord van Fedasil is, blijft het recht op opvang in principe behouden.

Vanaf 22 juni 2020 worden de transfers naar de open terugkeerplaatsen gefaseerd terug hernomen op basis van informatie van IOM en DVZ. LOI-bewoners die geen recht meer hebben op materiële opvang na een negatieve beslissing, zullen voorlopig dus niet altijd een transfer naar een open terugkeerplaats kunnen krijgen. Ook de toegang tot de terugkeerloketten van Fedasil of IOM is niet gegarandeerd. Ze hebben bijgevolg geen gegarandeerde toegang tot begeleiding m.b.t. een vrijwillige terugkeer. Tenzij er een verlenging van het bevel en van het recht op opvang werd gevraagd, moeten deze bewoners het LOI verlaten. De LOI-bewoner die niet terecht kan bij familie of vrienden, staat bijgevolg op straat. Er kan dan alleen informatie gegeven worden over de opvang voor daglozen (zie Opvang van dak- en thuislozen) en eventueel dringende medische hulp. 

Als de LOI-bewoner weigert het LOI te verlaten, is er ook nog de piste om een uithuiszetting bij de vrederechter aan te vragen. In dat geval is er nog 40% betoelaging van de LOI-plaats (zie punt 1.4.5. van de Instructie Beheer LOI en LOI-subsidie).

Heel wat uitgeprocedeerde LOI-bewoners kunnen geen gevolg geven aan het betekende uitwijzingsbevel (meestal bijlage 13quinquies) omdat er niet gereisd kan worden. Dat kan een situatie van overmacht zijn. De beperking van de maatschappelijke dienstverlening tot dringende medische hulp (artikel 57, §2 OCMW-wet) wordt door de rechtspraak niet toegepast bij (medische) overmacht. Indien de uitgeprocedeerde LOI-bewoner een beroep indient bij de arbeidsrechtbank tegen een door het OCMW geweigerde hulpvraag, bestaat bijgevolg de kans dat het OCMW veroordeeld wordt tot steunverlening. 

Opmerking: Ook voor justitie zijn er coronamaatregelen. Het opstarten van een procedure uithuiszetting bij de vrederechter alsook het indienen van een beroep bij de arbeidsrechtbank kan bijgevolg anders dan anders verlopen. De concrete aanpak verschilt per arrondissement. Meer informatie moet dus opgevraagd worden bij de rechtbank. Lees meer op de website van de Hoven en Rechtbanken.

CGVS: Gehoren hervat vanaf 8 juni 2020

Vanaf 8 juni 2020 hervat het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) geleidelijk de gehoren. In eerste instantie zal een beperkt aantal gehoren per dag plaatsvinden. Minderjarige asielzoekers worden voorlopig nog niet opgeroepen op het CGVS.

Het CGVS heeft een hele reeks maatregelen genomen zodat dat de gehoren kunnen plaatsvinden met respect voor de social distancing en de vooropgestelde hygiënische regels. De verzoekers IB worden gespreid opgeroepen en wachten buiten op hun beurt en mondmaskers zijn verplicht tot in het gehoorlokaal waar er drie plexi wanden geïnstalleerd werden. Om te voorkomen dat zieke of besmette personen naar het CGVS komen, werden afspraken gemaakt met Fedasil.

Bekijk de lijst van alle maatregelen die het CGVS heeft genomen.

RVV: Zittingen hernomen vanaf 19 mei 2020

De Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RVV) herneemt vanaf 19 mei 2020 stelselmatig de reguliere zittingen. Aanvankelijk zullen slechts een beperkt aantal zaken per zitting worden behandeld om deze zo goed mogelijk te laten verlopen en de naleving van de veiligheids- en hygiëneregels te kunnen waarborgen. Er gelden specifieke veiligheidsmaatregelen over de toegang tot het gebouw en het dragen van mondmaskers.

Meer info en contactgegevens: https://www.rvv-cce.be/nl