Fedasil heeft richtlijnen uitgewerkt voor de opvang van verzoekers internationale bescherming (asielzoekers) om de verdere verspreiding van het coronavirus in te dijken. Die richtlijnen worden gebundeld in een vademecum (Vademecum Fedasil versie 15 van 27 november 2020) dat telkens bijgewerkt wordt. In het vademecum wordt ook verwezen naar de verschillende vindplaatsen van meertalig communicatiemateriaal om bewoners te kunnen informeren en sensibiliseren. 

Hier lees je meer over:

  • Aanmeldcentrum terug open
  • Opvang en OCMW-steun voor verzoekers internationale bescherming
  • Vrijwillige terugkeer en terugkeerloketten - Uitgeprocedeerde LOI-bewoners
  • CGVS en corona
  • RVV en corona

Zie ook OCMW's: organisatie hulpverlening met onder meer FAQ van de POD MI over dringende medische hulp en Mediprima.

Zie ook Materiële opvang voor algemene informatie over de opvang van verzoekers internationale bescherming (asielzoekers). Je vindt er ook een aantal instucties van Fedasil en VVSG-nota's.

Aanmeldcentrum terug open

Het Aanmeldcentrum voor verzoekers internationale bescherming (asielzoekers) in het Klein Kasteeltje is terug open. Verzoekers internationale bescherming kunnen zich elke werkdag om 8u30 aandienen om hun verzoek internationale bescherming (asielaanvraag) te doen. Het aanmeldcentrum bevindt zich in de Passendalestraat 2, 1000 Brussel (de achteringang van het Klein Kasteeltje). Er worden maatregelen genomen om alles veilig te laten verlopen. Ook de interviews bij de Asieldienst van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) worden gradueel hernomen.

Het systeem waarbij de verzoeker internationale bescherming online een aanvraagformulier moest invullen om een afspraak te krijgen om zijn verzoek internationale bescherming (IB) te kunnen doen, werd na een veroordeling van de overheid stopgezet. Door dat systeem kreeg de verzoeker IB pas opvang na het registreren van zijn verzoek IB op het moment van zijn afspraak terwijl het recht op opvang ontstaat vanaf het kenbaar maken van de intentie om een verzoek IB in te dienen.

Ook het Infopunt is terug open (vanaf 15/12/2020). Iedereen die wil re-integreren in de opvang of informatie wil over het recht op opvang, kan daar van maandag tot vrijdag tussen 8.30 en 12.30 uur terecht. Personen waaraan een beslissing tot uitsluiting betekend moet worden of die willen re-integreren na een periode van uitsluiting, kunnen zich om 14.00 uur aanmelden.

Opvang en OCMW-steun voor verzoekers internationale bescherming

Beheer opvangnetwerk - Essentiële rol LOI - Verlenging opvang LOI - Hoge bezettingsgraad

Om de verspreiding van het coronavirus in te perken en geen populaties te mengen, werden nieuwe verzoekers IB tijdelijk enkel toegewezen aan nieuwe opvangcentra en werd het aantal transfers binnen het netwerk beperkt. Sinds 29 juni 2020 worden nieuwe verzoekers IB opnieuw aan alle opvangcentra toegewezen. Ook alle types transfers binnen het opvangnetwerk zijn momenteel in principe mogelijk met inbegrip van toewijzingen aan Dublin-plaatsen en open terugkeerplaatsen. Of een transfer effectief kan, hangt af van de gezondheidssituatie in zowel de uitsturende als ontvangende opvangstructuur (met of zonder Covid-19). Semi-collectieve LOI (gemeenschappelijke delen = keuken/sanitair) worden daarbij beschouwd als een collectief opvangcentrum. Lees meer details in het vademecum.

Omwille van een aantal bezorgdheden over de opvolging van de coronamaatregelen in het opvangnetwerk organiseerde Fedasil overleg met de gemeenten en provincies. Hier lezen jullie meer. Naar aanleiding van de ongerustheid bij de LOI verstuurde Fedasil ook een oproep aan de burgemeesters om de LOI toch maximaal inzetbaar te houden. In deze oproep worden ook een aantal actiepunten vermeld die niet op maat van de LOI zijn. Fedasil bevestigt dat deze actiepunten slechts suggesties zijn en geen verplichtingen. De burgemeester en de lokale politie zijn het best geplaatst om in overleg met het OCMW en de LOI-medewerkers te bekijken of een specifiek plan van aanpak voor het LOI nodig is of niet. De maatregelen die voor alle andere inwoners gelden, zijn uiteraard ook van toepassing op de LOI-bewoners. Essentieel is het informeren en sensibiliseren van de LOI-bewoners zodat zij de coronamaatregelen kennen en naleven. Eventuele problemen kunnen met de regiomedewerkers van Fedasil besproken worden. Hier vinden jullie communicatiemateriaal in verschillende talen. Zie ook het vademecum voor info over meertalig communicatiemateriaal.

De uitstroom uit de LOI verloopt ongetwijfeld moeilijker door de coronamaatregelen. De federale overheid laat het bezichtigen van een huurwoning toe als er niemand thuis is. In theorie kan de zoektocht naar een woning dus gewoon doorgaan. LOI-bewoners hadden het echter al lastig op de huurmarkt en dat is er niet op verbeterd. In het vademecum staat dat Fedasil elke nieuwe aanvraag tot uitstel van vertrek (gewoon of uitzonderlijk) zal analyseren op basis van de exacte situatie van de bewoner en rekening zal houden met de periode van inperkingsmaatregelen. De aanvraag moet voldoende onderbouwd zijn met uitleg over wat er wel of niet is bereikt en wat er nog moet gebeuren in het kader van de transitie. Het LOI moet ook meegeven of de persoon deel uitmaakt van een risicogroep van Covid, in quarantaine of isolatie is, in het ziekenhuis is opgenomen, enz… zodat Fedasil daar ook rekening mee kan houden. In een aparte brief aan de LOI deelt Fedasil mee dat er momenteel voor Fedasil geen aanleiding is om het beleid rond transitie (2 maanden, maximaal 2 keer verlengbaar met telkens 1 maand) te wijzigen, maar dat Fedasil in uitzonderlijke gevallen en indien voldoende gemotiveerd, een 3de uitstel kan toestaan. Als Fedasil geen verlenging van de materiële opvang meer toestaat, moet de LOI-plaats geschorst worden. De bewoner heeft dan recht op maatschappelijke integratie (leefloon) als erkend vluchteling of subsidiair beschermde vreemdeling (mits de andere toekenningsvoorwaarden ook vervuld zijn). 

Dakloze (niet geregistreerde) verzoekers IB

Verzoekers IB die hun verzoek nog niet hebben kunnen indienen en die niet bij familie of vrienden terecht kunnen, zijn dakloos. Er worden inspanningen geleverd om voldoende opvang te voorzien voor alle daklozen, m.i.v. de dakloze verzoekers IB, transmigranten en mensen zonder wettig verblijf. Meer info op Opvang van dak- en thuislozen. Zie ook punt 7.1 van de FAQ van de POD MI over de categorie voor de dakloze en de leefloner die de dakloze opvangt.

Opvang is ook nog mogelijk via het Infopunt van Fedasil voor door Fedasil uitgenodigde personen n.a.v. een veroordeling of het einde van een tijdelijke uitsluiting, voor personen met recht op opvang die de gesloten centra moeten verlaten en voor kwetsbare NBM.

OCMW's kunnen geconfronteerd worden met hulpvragen allerhande van verzoekers IB die hun verzoek (nog) niet hebben kunnen doen. Zonder enig bewijs van een lopende procedure internationale bescherming of enig ander verblijfsdocument, zijn deze personen ofwel toeristen ofwel mensen zonder wettig verblijf. Dat zou dan betekenen dat, onder strikte voorwaarden, dringende medische hulp toegekend kan worden. 

Verzoekers IB die het opvangcentrum verlaten met maaltijdcheques

Om de bezettingsgraad in het opvangnetwerk naar beneden te halen, kunnen bewoners onder bepaalde voorwaarden het opvangcentrum verlaten met maaltijdcheques (per 2 weken 140 euro/volwassene of NBM en 60 euro/kind). De betaling stopt bij het einde van het recht op opvang of de re-integratie in het opvangnetwerk. Re-integratie kan enkel op het einde van een betalingsperiode. De garantie dat de plaats in het oorspronkelijk opvangcentrum gereserveerd blijft, werd op 26 juni 2020 opgeheven. Als er iets misgaat, bijvoorbeeld een relatiebreuk of de familie kan de verzoeker IB niet meer opvangen, kan de bewoner die nog recht op opvang heeft wel terug naar een opvangcentrum gaan maar dat kan dus een ander centrum zijn dan dat van waaruit hij vertrokken is. Vanaf 16 oktober 2020 krijgt de verzoeker IB (behalve de NBM) een code 207 no show tijdens het verblijf buiten het opvangcentrum. Dat geldt zowel voor bewoners die nog willen vertrekken als voor bewoners die al vertrokken zijn (Lees meer in de Instructie van Fedasil). 

Zolang deze verzoekers IB nog een lopende asielprocedure (check code 206) en een (geldige) code 207 no show hebben, hebben zij geen recht op OCMW-hulpverlening (artikel 57ter OCMW-wet). Als zij een positieve beslissing van het CGVS of de RVV krijgen, ontvangen zij meteen maaltijdcheques voor de gebruikelijke transitieperiode van 2 maanden (560 euro/volwassene en 240 euro/kind). De code 207 (al dan niet no show) is niet meer geldig vanaf de beslissing tot toekenning van het statuut internationale bescherming. Als erkend vluchteling of subsidiair beschermde vreemdeling hebben zij recht op maatschappelijke integratie (leefloon) indien ook de andere toekenningsvoorwaarden vervuld zijn. De maaltijdcheques zijn in dit geval geen vrijgesteld bestaansmiddel. (Opmerking: De maaltijdcheques toegekend aan een bewoner van een opvangcentrum die een positieve beslissing kreeg en die ervoor kiest om de transitie naar OCMW-hulp te doen met cheques i.p.v. via een LOI, zijn wel een vrijgesteld bestaansmiddel. Zie de Instructie Fedasil Transitie naar OCMW van 3 april 2020 (in werking 10/04/2020).) De regels voor het bepalen van de categorie en het aanrekenen van de bestaansmiddelen bij samenwoonst blijven van toepassing. De POD MI raadt aan om het element “de huishoudelijke aangelegenheden gemeenschappelijk regelen” tijdens deze crisisperiode soepel te analyseren alsook soepel om te gaan met de mogelijkheid om bij samenwoonst de bestaansmiddelen aan te rekenen. Zie ook punten 9.1, 9.2 en 9.3 van de FAQ van de POD MI.

Vrijwillige terugkeer en terugkeerloketten - Uitgeprocedeerde LOI-bewoners

Vrijwillige terugkeer is nog steeds mogelijk. Sinds 22 juni 2020 zijn de terugkeerloketten van Fedasil open op afspraak. Voor een afspraak bellen naar het gratis nummer 0800 32 745, elke werkdag van 9u tot 12u30 en van 13u30 tot 16u. De terugkeerconsulenten beslissen of een fysieke afspraak al dan niet nodig is in functie van bestemming, complexiteit van het dossier, enz. Sinds de strengere maatregelen van 30 oktober 2020 worden er geen open terugkeerplaatsen meer toegewezen vanuit de terugkeerloketten. Hier vind je de terugkeerloketten en -partners in België.

LOI-bewoners die een uitwijzingsbevel (meestal een bijlage 13quinquies) krijgen, kunnen een verlenging van hun bevel aanvragen bij de DVZ door een gemotiveerde aanvraag te sturen naar return@ibz.fgov.be (artikel 74/14 Wet 1980). Lees meer in de Nieuwsbrief van het Agentschap Integratie en Inburgering. Er kan ook een aanvraag tot verlenging van de materiële opvang omwille van onmogelijke terugkeer of buitengewone omstandigheden ingediend worden (artikel 7, §2, 3° of §3 Opvangwet). Zolang er geen antwoord van de DVZ is en zolang er geen antwoord van Fedasil is, blijft het recht op opvang in principe behouden.

Indien de LOI-bewoner niet naar de toegewezen open terugkeerplaats is gegaan, moet de bewoner het LOI verlaten bij het verstrijken van de bijlage 13quinquies. Als de LOI-bewoner weigert het LOI te verlaten, is er ook nog de piste om een uithuiszetting bij de vrederechter aan te vragen. In dat geval is er nog 40% betoelaging van de LOI-plaats (zie punt 1.4.5. van de Instructie Beheer LOI en LOI-subsidie).

Heel wat uitgeprocedeerde LOI-bewoners kunnen geen gevolg geven aan het betekende uitwijzingsbevel (meestal bijlage 13quinquies) omdat er niet gereisd kan worden naar bestemmingen buiten de EU. Dat kan een situatie van overmacht zijn. De beperking van de maatschappelijke dienstverlening tot dringende medische hulp (artikel 57, §2 OCMW-wet) wordt door de rechtspraak niet toegepast bij (medische) overmacht. Indien de uitgeprocedeerde LOI-bewoner een beroep indient bij de arbeidsrechtbank tegen een door het OCMW geweigerde hulpvraag, bestaat bijgevolg de kans dat het OCMW veroordeeld wordt tot steunverlening. 

Opmerking: Ook voor justitie zijn er coronamaatregelen. Het opstarten van een procedure uithuiszetting bij de vrederechter alsook het indienen van een beroep bij de arbeidsrechtbank kan bijgevolg anders dan anders verlopen. De concrete aanpak verschilt per arrondissement. Meer informatie moet dus opgevraagd worden bij de rechtbank. Lees meer op de website van de Hoven en Rechtbanken.

CGVS en corona

Sinds 8 juni 2020 heeft het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) geleidelijk de gehoren hervat. Het CGVS heeft een hele reeks maatregelen genomen zodat dat de gehoren kunnen plaatsvinden met respect voor de social distancing en de vooropgestelde hygiënische regels. De verzoekers IB worden gespreid opgeroepen en wachten buiten op hun beurt en mondmaskers zijn verplicht tot in het gehoorlokaal waar er drie plexi wanden geïnstalleerd werden. Om te voorkomen dat zieke of besmette personen naar het CGVS komen, werden afspraken gemaakt met Fedasil.

RVV en corona

De zittingen van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen blijven doorgaan. Omwille van de stijging van het aantal besmettingen is het echter cruciaal dat de veiligheidsmaatregelen nauwgezet worden opgevolgd. Zoals in de afgelopen maanden zal enkel aan de personen die opgeroepen werden voor de terechtzitting toegang worden verleend tot de gebouwen (de advocaat van de verzoeker, de verzoeker als hij in persoon wil verschijnen, de advocaat of de vertegenwoordiger van het betrokken bestuur en, desgevallend, een tolk). Om het aantal verplaatsingen te beperken wordt de partijen aangeraden om zich te laten vertegenwoordigen door hun raadsman. 

Meer info en contactgegevens: https://www.rvv-cce.be/nl