Voor een sterk lokaal bestuur

Kies hieronder uw thema

Cameratoezicht

De vormgeving van de VVSG-website is aangepast in 2015. Documenten, nota's en artikels uit Lokaal vindt u onderaan deze webpagina.

Deze webpagina werd voor het laatst bijgewerkt op 20/12/2016.

Hof van Cassatie verplicht machtiging voor inzage Kruispuntbank Voertuigen 

Op 13 december 2016 heeft het Hof van Cassatie zich uitgesproken over vier zaken die te maken hebben met overdreven snelheid, parkeerovertredingen en snelheidscontroles. De vaststellingen gebeurden doorgaans met een snelheidscamera. In deze zaken beschikten de politiediensten na de vaststelling van de feiten over de nummerplaat van het voertuig, maar niet over de identiteit van de overtreder. De identiteit werd opgezocht in het repertorium voertuigen bij de FOD Mobiliteit.

Sinds 2013 is het repertorium voertuigen opgenomen in de Kruispuntbank Voertuigen. De nieuwe wet verplicht de politiediensten (maar ook andere overheden) om voorafgaand aan het opvragen van gegevens uit de Kruispuntbank Voertuigen een machtiging aan te vragen bij het Sectoraal Comité voor de Federale Overheid van de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer. Deze nieuwe verplichting werd niet of onvoldoende kenbaar gemaakt aan de politiediensten, die zonder machtiging gebruik bleven maken van de bestaande toegang. Het Hof van Cassatie besloot daarom om in de voorgelegde zaken de opgelegde strafrechtelijke boetes ongeldig te verklaren omwille van een onvolledige machtiging.

Elke overheid moet nu nagaan of zij over een machtiging van het Sectoraal Comité beschikt of die zal vragen in het kader van doelstellingen die vervat zitten in de Wet Kruispuntbank Voertuigen. Veel overheden hebben dergelijke machtiging overigens wel al verkregen, bijvoorbeeld in het kader van het vaststellen en sanctioneren van inbreuken op de wetgeving gemeentelijke administratieve sancties. Daar is dus geen probleem mee.

Het Hof van Cassatie heeft totnogtoe bij de beoordeling van gelijkaardige zaken steeds de zogenaamde 'Antigoonleer' laten primeren en het bewijsmateriaal geldig verklaard. Met de arresten van 13 december 2016 lijkt ze nu toch een andere weg in te slaan, omdat de partijen de 'Antigoonleer' niet ter sprake brachten. Vanzelfsprekend zal elke strafrechter nu moeten oordelen of in een gelijkaardige zaak die aanhangig wordt gemaakt, dezelfde argumentatie gevolgd kan worden om de opgelegde verkeersboete ongeldig te verklaren.

Ondertussen is voor de geïntegreerde politie reeds een algemene machtiging aangevraagd aan het Sectoraal Comité voor de Federale Overheid. Het probleem zal dus op korte termijn opgelost worden. Naar aanleiding van deze arresten verklaarde de staatssecretaris voor Privacy dat de functie van machtigingsaanvragen in de toekomst herzien moet worden.

Meer info: tom.deschepper@vvsg.be.

Actualiteiten over cameratoezicht en drones

Hierna kunt u een overzicht terugvinden van recente VVSG-nieuwsberichten.

  • ​Minister Galant bevestigt: vliegen met drones mag vandaag niet (06/07/2015): klik hier.
  • Het jaar van de drone (31/03/2015): klik hier.
  • KB drones van 10 april 2016 (24/05/2016): klik hier

Stappenplannen en modelbesluiten publiek cameratoezicht

Een stappenplan voor de invoering van een vaste camera op een 'niet-besloten plaats' vindt u hier .

Een stappenplan voor de invoering van vaste ANPR vindt u hier.

Is publiek cameratoezicht effectief?

Zowat 261 van de meer dan 18.000 camerasystemen die in 2011 bij de Commissie Bescherming Persoonlijke Levenssfeer gekend waren, stonden gericht op de openbare ruimte. De helft van de Vlaamse gemeenten maakt gebruik van cameratoezicht. Vaste camera’s hangen vooral op openbare plaatsen, bij publieke gebouwen, ontspanningsruimten, parkeerterreinen of fietsenstallingen. Politiezones maken steeds vaker gebruik van automatische nummerplaatlezers. Ook het verplaatsbare en mobiele cameragebruik is in opmars en er lopen proefprojecten met drones. Het Expertisecentrum Maatschappelijke Veiligheid van de KATHO-Hogeschool onderzocht in 2013 of dit publiek cameratoezicht effectief is.

Leidraad voor vaste ANPR

Steeds meer lokale politiezones maken gebruik van camera’s die nummerplaten lezen (ANPR-camera).

Tot het voorjaar van 2014 konden die enkel gebruikt worden indien ze een vaste verankering hadden met de grond of indien ze gemonteerd waren op een voertuig dat stilstaat (vaste ANPR) of indien ze verplaatst werden tijdens een observatie op een grote volkstoeloop (mobiele ANPR). Sinds het voorjaar van 2014 kan men ook gebruik maken een mobiele ANPR-camera. Ook een aantal gemeenten en de Vlaamse overheid gebruiken die toestellen voor uiteenlopende doelstellingen (bv. trajectcontrole, vrachtwagensluis, traffic management).

Om te vermijden dat alle betrokkenen altijd zelf een lastenboek moeten uitwerken en om een gezamenlijke visie op het gebruik van de vaste ANPR in ons land te scheppen, hebben het Agentschap Wegen en Verkeer van de Vlaamse overheid, de federale politie en de Vaste Commissie van de Lokale Politie een leidraad samengesteld voor het sluiten van een open meerjarig contract onder de vorm van een aankoopcentrale. Die leidraad    'Synthesenota vast ANPR-netwerk' vindt u hier.

De stuurgroep vast ANPR-netwerk stelt een link ter beschikking naar de beschrijving die hoort bij de vooraankondiging 'Aankoopcentrale vast ANPR-netwerk' . Via deze link kunt u een document raadplegen dat een overzicht geeft aan kandidaat-inschrijvers inzake de vereisten uit het technische luik bij de aankoopcentrale. Dit is niet het uiteindelijke bestek, maar deze tekst kan voor lokale besturen en lokale politiezones wel nuttig zijn indien ze binnenkort tot aanbesteding wensen over te gaan.

Het bestek dat de Vlaamse overheid (AWV-EMT) heeft opgemaakt, vindt u samen met veel meer informatie terug op de website van het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV).

Meer uitleg kunt u verkrijgen bij de aanbestedende overheid: ir. Ben Helsen (verkeershandhavingssystemen) en ir. Karen De Winne (project manager) van de Afdeling Electromechanica en Telematica, Agentschap Wegen en Verkeer (EMT_ANPR@mow.vlaanderen.be).

Cameragebruik door gemeenten: nuance is nodig

Cameratoezicht in Vlaanderen is aan een opmars bezig. Het aantal aangiften van camerasystemen bij de Commissie Bescherming Persoonlijke Levenssfeer nam de voorbije jaren sterk toe. Vooral het privatieve cameragebruik nam sterk toe. Uit een analyse van persberichten en contacten met onze leden blijkt dat de helft van de Vlaamse steden en gemeenten gebruik maakt van één of andere vorm van publiek cameratoezicht.

In de eerste plaats wordt gebruik gemaakt van publiek cameratoezicht om het patrimonium te beveiligen. Uit onze cijfers blijkt dat publieke camera’s vooral dienen om diefstallen tegen te gaan in publieke gebouwen zoals sportlocaties, fietsenstallingen of aan jeugdhuizen.

Opvallend is dat publiek cameratoezicht meer wordt ingezet op openbare plaatsen. Uit onze cijfers blijkt dat vaste camera's vooral in grotere steden geplaatst wordt op pleinen en in straten. Andere gemeenten gebruiken ze tijdelijk op evenementen of zetten verplaatsbare camera's in tegen sluikstorters.

Vormen van innovatief cameratoezicht worden door een beperkt aantal Vlaamse gemeenten en politiezones gebruikt, vooral de zogenaamde automatische nummerplaatlezers (ANPR-camera).

De VVSG vraagt om een visie van de regelgever en het parlement op het gebruik van camera’s door gemeenten en politiediensten en een duidelijk wettelijk kader dat bepaalde vormen van cameratoezicht legaliseert of uitdrukkelijk uitsluit (een twintigtal bijzondere wetten bevat vandaag bepalingen over cameragebruik).

Aanbeveling over ANPR-, kepie-, bril- en portiercamera’s

Alles samen bestaan er momenteel een twintigtal sectorale camerawetten in ons land (bv. kansspelinrichtingen, portiersactiviteiten en festivals). Om een aantal onduidelijkheden over de interpretatie van die bepalingen bij preventiediensten en burgers weg te nemen, heeft de Commissie Bescherming Persoonlijke Levenssfeer op 29 februari 2012 uit eigen beweging een aanbeveling over de materie gepubliceerd. Die is gebaseerd op haar eigen FAQ en op veelvoorkomende knelpunten die de Commissie en andere instanties, waaronder de VVSG, ervaren bij de toepassing van die camerawetten. Deze aanbeveling moet de aanzet geven tot een vereenvoudiging van de bestaande wetgeving. De aanbeveling vindt u hier. Een aantal recente parlementaire vragen vindt u hier.

  • Vraag ingebouwde camera's en privacy (07/06/2011): klik hier.
  • Vraag over camera's op politiecombi's en automatische nummerplaatlezers (28/06/2011): klik hier.
  • Vraag over opsporing cannabisplantages met warmtecamera's (01/03/2011): klik hier.
  • Vraag over vervolging van inbreuken op persoonlijke levenssfeer door de parketten (27/01/2011): klik hier.
  • Vraag over gebruik van de camerabril door de milieudienst (12/01/2011): klik hier.

Richtlijnen rond cameragebruik op festivals

Festivals moeten veilig en vlot kunnen verlopen. Daarvoor worden er in heel wat wat gemeenten tijdelijke politieverordeningen en pleinreglementen opgesteld of vergunningen verstrekt. Tijdens die grote volkstoelopen wordt ook steeds meer gebruik gemaakt van cameratoezicht. Dat kan de hulpdiensten of organisatoren helpen bij het aansturen van de massa feestvierders. De minister van Binnenlandse Zaken heeft in 2011, op vraag van een aantal organistoren, een wijziging aangebracht aan haar rondzendbrief bij de Camerawet van 21 maart 2007 (gewijzigd in 2009) omtrent het cameragebruik op festivals en andere grote volkstoelopen. Dit kwam er onder meer naar aanleiding van de incidenten op het technofestival in Duisburg in 2010. U vindt onderaan deze webpagina de gecoördineerde versie van de camerawet en van de omzendbrief. In de nota rondzendbrief camera geven we u daarbij meer achtergrond.

Cameragebruik verplicht voor portiers

Sinds 1 oktober 2010 kunnen portiers hun functie bij de toegang of uitgang van bepaalde cafés, bars, kansspelinrichtingen of gewoonlijke dansgelegenheden enkel nog uitoefenen binnen het gezichtsveld van een bewakingscamera. Meer informatie daarover vindt u in bewakingsagenten cameratoezicht en ook in deze VVSG-nota over private bewaking in het uitgaansleven.

Europees Charter voor democratisch gebruik cameratoezicht

CCTV CharterSteeds meer lokale besturen maken gebruik van publiek cameratoezicht. Met dit Europees Charter wil het European Forum for Urban Security (EFUS) de lokale besturen aanzetten tot een democratisch en goed doordacht gebruik van cameratoezicht op het publieke domein. Zowel voor de ervaringsdeskundige als voor een geïnteresseerde leek biedt het document een helder overzicht van de voornaamste privacybeginselen en democratische principes (proportionaliteit, legaliteit, noodwendigheid, etc.) die gehanteerd dienen te worden bij de inzet van dit handhavingsinstrument. Vanuit de VVSG willen we de steden en gemeenten die reeds gebruik maken van cameratoezicht op publieke plaatsen stimuleren om de basisbeginselen uit dit Charter te onderschrijven en in praktijk actief toe te passen. Download het charter in het Engels of het Nederlands.

Basisprincipes van de camerawet

De camerawet vormt de basis voor lokale besturen (en tot op vandaag ook voor de lokale politiezones) om cameratoezicht toe te passen op 'niet-besloten plaatsen' (zoals de uitgaansbuurt) en 'besloten plaatsen die voor het publiek toegankelijk zijn' (zoals het station of de gemeentelijke sporthal). Sinds december 2009 werd ook het mobiele cameragebruik bij grote volkstoelopen en het cameragebruik bij overlast verder geregeld in dezelfde wet. De voornaamste spelregels (gecoördineerde versie) vindt u terug onderaan deze webpagina.

Op 22 oktober 2009 keurde de plenaire Kamer wijzigingen aan de camerawet goed. Daarmee werden enkele fundamentele wijzigingen aangebracht aan de wet. Bovendien werd in diezelfde maand nog een omzendbrief opgesteld, die de reparatiewet moest begeleiden. Zowel de reparatiewet als de omzendbrief werden in 2009 gepubliceerd. De camerawet en de wetswijzigingen werden besproken in het VVSG-tijdschrift Lokaal.

Vragen of klachten over cameratoezicht?

Steeds meer steden, gemeenten en politiezones maken gebruik van cameratoezicht om de subjectieve en objectieve veiligheidsgevoelens van de burgers te versterken. Cameratoezicht mag echter geen doel op zich zijn, maar dient te kaderen binnen een strategische uitgewerkt veiligheidsconcept. Ondertussen zijn er voldoende studies bekend die aantonen dat cameratoezicht effectief is, indien het in de juiste context toegepast wordt.

Voor beleidsmatige en juridische vragen en goede praktijken contacteer u tom.deschepper@vvsg.be. Voor bijkomende informatie kunt u contact opnemen met: Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer.

Navigatie