Voor een sterk lokaal bestuur

Op zoek naar een presentatie van #VVSGtrefdag?

Kies hieronder uw thema

Wereldlichtjesdag: Leuven hoopt op een nieuwe traditie


​​​​​​Auteur: Xanne Huybrecht, kabinetsmedewerkster van Bieke Verlinden.​

​Geen maand is zo verbonden met familie en samenzijn als december. Maar voor sommige mensen zijn deze dagen de moeilijkste van het jaar, omdat zij iemand moeten missen. Zeker wanneer dat een levenloos geboren kind is, kan het moeilijk zijn ruimte en begrip te vinden voor dit gemis. De stad Leuven meent dat lokale besturen een bijzondere rol kunnen spelen om in deze periode ook deze kinderen die ons ontvallen zijn, te herdenken. De stad pleit voor de invoering van Wereldlichtjesdag in heel Vlaanderen.

 

Wereldlichtjesdag
 ​​Op Wereldlichtjesdag – de tweede zondag van december – worden wereldwijd om 19 uur kaarsjes aangestoken ter herinnering aan levenloos geboren en overleden kinderen.


De traditie is in België nog vrij onbekend, maar op Wereldlichtjesdag – de tweede zondag van december – worden wereldwijd om 19 uur kaarsjes aangestoken ter herinnering aan levenloos geboren en overleden kinderen. Door de verschillende tijdzones ontrolt zich zo een lint van licht over de aarde. Het is een universeel ritueel dat invulling biedt aan een persoonlijk verlies. Ook als gemeenschap zijn we een belangrijke schakel om steun te bieden aan ouders, familie en vrienden, door collectief dit verlies te helpen dragen.

Zwangerschapsverlies

Een kind verliezen tijdens de zwangerschap of bij de geboorte, of zelfs je kinderwens moeten loslaten bij onvruchtbaarheid, kan voor menen hartverscheurend zijn. We weten als samenleving niet altijd goed hoe we met dit verdriet moeten omgaan. Ze missen immers iemand die ‘nog niet bestond’.

Vroeger werd een levenloos geboren kind niet getoond aan de ouders, vanuit de redenering dat dit zou helpen om alles zo gauw mogelijk te vergeten. Vandaag zijn zwangerschappen in toenemende mate gepland en gewenst dankzij de vele mogelijkheden tot gezinsplanning. Mee daardoor wordt het ook steeds erger als iemand een vrucht verliest. Ouders gaan al meteen verlangen naar hun kind. Het krijgt al vorm in hun hoofd en hart: ze maken plannen, ze testen namen uit.

Ondertussen weten we ook dat het net erg belangrijk is voor ouders om hun levenloos geboren kind te zien, het vast te houden, een herinnering op te bouwen. Als je geen kans krijgt om je te hechten, kun je ook moeilijker afscheid nemen.

Sterretjestuin

‘Via het Huis van het Kind Leuven kregen we het signaal dat er behoefte was aan meer erkenning en ruimte voor ouders na het verlies van een ongeboren of pasgeboren kind, en daar gingen we dan ook meteen mee aan de slag,’ vertelt schepen van Sociale Zaken Bieke Verlinden. Roel Van Roosbroeck, beheerder van de Leuvense begraafplaatsen, was er al langer mee bezig: ‘In 2009 richtte Leuven als eerste stad in Vlaanderen een “sterretjestuin” in op de stadsbegraafplaats. Dat is een serene begraafplek voor ongeboren kinderen, waar ouders rust en warmte vinden en waar hun verlies gedeeld wordt.’ Ouders kunnen een sterretje laten graveren met de (koos-)naam van hun kindje.

Op Wereldlichtjesdag 2016 organiseerde Leuven voor het eerst een nocturne in de sterretjestuin, samen met Huis van het Kind Leuven en contactgroepen voor ouders. Roel Van Roosbroeck: ‘Op elke Leuvense begraafplaats werd op ieder gekend kindergraf een kaarsje aangestoken, ten teken van erkenning en gedeeld verlies. In de sterretjestuin installeerden we de lichtinstallatie *Twinkle, die we speciaal voor dit doel lieten ontwerpen door Sacred Places. Iedere bezoeker – ouders, familie, vrienden, kinderen – kreeg een kaarsje in een mobiel om toe te voegen aan de installatie, die zo langzaam aangroeide tot een wolk van lichtjes, wiegend in de wind. Zo werd deze koude decembernacht letterlijk en figuurlijk wat lichter gemaakt voor iedereen die verlies had gekend of deelde in de rouw van anderen.’


 


¨Als gemeenschap ouders erkennen in hun rouw en hun samen ruimte voor steun en troost bieden. Het bevestigt de betekenis van iemands kind, hoe kort het er ook was.¨​​​


​​​Voor Bieke Verlinden symboliseert de lichtinstallatie het collectieve verlies: ‘Daar ligt bij uitstek een rol voor het lokale beleid: als gemeenschap ouders erkennen in hun rouw en hun samen ruimte voor steun en troost bieden. Het bevestigt de betekenis van iemands kind, hoe kort het er ook was.’

‘In dezelfde geest werden de verschillende stadsdiensten nauw betrokken bij het bouwen en opstellen van de lichtinstallatie en de organisatie van de nocturne,’ vertellen Murielle Mattelaer, beleidsadviseur opvang en opvoeding, en Veva De Groote, projectdeskundige gezinsvriendelijkheid bij de stad. ‘De kaarsenmobiels werden uitgewerkt door de technische diensten, de groendienst verzorgde de tuin extra, en de avond zelf werd door medewerkers van de diensten begraafplaatsen en sociale zaken in goede banen geleid. Er heerste een grote verbondenheid met het thema. Iedereen kent immers wel iemand die met verlies te maken kreeg, of is zelf in dat geval.

 

leuven.png
 ​Hilde Wouters, Bieke Verlinden, Veva De Groote en Roel Van Roosbroeck staan bij de sterretjestuin van de Leuvense begraafplaats.


​​

De waarde van deze avond voor zo vele mensen maakte ook het voorafgaande werk licht.’‘Dit jaar wilden we nog meer doen,’ zegt Bieke Verlinden. ‘We hebben in overleg met een heleboel partners een programma uitgewerkt dat op verschillende manieren aandacht schenkt aan verlies, rouwverwerking en troost.’ Zo organiseert de stad lezingen door professor Manu Keirse en rouwdeskundige Marleen Vertommen, programmeerde ze het theaterstuk GIF over het verlies van een kind, en vroeg ze aan culturele partner Cinema ZED een film te spelen over het thema. De nocturne wordt ook uitgebreid naar een tweede begraafplaats, Diestseveld. ‘Zo willen we de taboes die er misschien nog zijn, zoveel mogelijk doorbreken en ruimte maken om het gesprek aan te gaan. Maar ook om gewoon te zeggen dat we samen jouw kind missen.’

Tijd voor een nieuwe traditie

Een ritueel als Wereldlichtjesdag, dat culturen en maatschappijen overspant, kan ook een algemeen moment van reflectie zijn. We verliezen ook als samenleving iedere dag opnieuw kinderen: door ziekte of ontbering, op de vlucht voor oorlog, door stom ongeluk. Stuk voor stuk individuele verliezen die de gemeenschap kan helpen dragen, als ze ze al niet kan proberen te voorkomen. Gemeenten kunnen hierin een belangrijke rol spelen door erkenning te geven aan het bestaan van een kind. Het maakt daarbij niet uit hoe jong of oud het kind was, hoe ver de zwangerschap was, of hoe lang het geleden is. Daarom doen we een warme oproep om op Wereldlichtjesdag om 19.00 uur een kaarsje te branden of iets te organiseren. Ter herdenking van hoogstpersoonlijk verlies waarin we niemand alleen laten staan. Als steunbetuiging aan het verdriet van mensen in je omgeving. Als erkenning voor kinderen wereldwijd.

Navigatie