Voor een sterk lokaal bestuur

Kies hieronder uw filters

Een bijzonder pleintje in Sleidinge

Op 29 juli 2017 werd in Sleidinge een nieuw pleintje in gebruik genomen, een ontmoetingsplek voor de buurt en voor de bewoners en personeelsleden van het psychiatrisch centrum aan de overkant van de straat. Ze hebben er samen vele zaterdagen aan gewerkt. Het pleintje past in de visie van de instelling en de gemeente Evergem om de muur tussen de psychiatrie en de lokale samenleving neer te halen.

 

Vlak bij het centrum van Sleidinge, een deelgemeente van Evergem, ligt sinds jaar en dag het psychiatrisch centrum Gent-Sleidinge. In lang vervlogen tijden vervulde het grote domein rond de instelling de rol van niet-officieel gemeentepark. Voor trouwfoto's was de tuin een verplichte locatie. Die band van de inwoners van Sleidinge met de instelling verslapte gaandeweg. Omgekeerd waren er ook vanuit de psychiatrie maar weinig aanzetten om de dorpsgemeenschap bij de zorg te betrekken. Pas sinds een twintigtal jaar is er een kentering merkbaar in de richting van wat we nu de vermaatschappelijking van de zorg noemen.

Psycholoog Peter Dierinck zag de visie op psychiatrische hulpverlening sterk veranderen. Hij werkt op de afdeling Herstel van het psychiatrisch centrum in Sleidinge, waar vooral dakloze mensen met een psychiatrische problematiek begeleid worden. 'Toen ik hier in 1994 begon te werken, gingen we er nog van uit dat de psychiatrie mensen moest isoleren in een instelling. Hen weghalen van de problemen in hun omgeving zou op zich helend zijn. We waren blind voor de vele nadelen en negatieve effecten van het isolement. Als iemand de instelling verlaat, begint het pas. Voor de daklozen die we begeleiden, gaan we nu uit van het principe "housing first". We helpen hen een woonst vinden en daarna proberen we de thuissituatie te stabiliseren, zodat ze niet opnieuw dakloos worden. Dit betekent dat mensen die het centrum verlaten, thuis begeleid worden. Tegelijkertijd zetten we sociale netwerken op met de familie, met de huisarts, met familiezorg …, maar ook met de buurtbewoners. Wij werken nu vooral outreachend. Ook de andere afdelingen in het centrum doen dat meer en meer.'

Het centrale idee van de sociale netwerken gaat evengoed op voor mensen die in de instelling verblijven. Ook het psychiatrisch centrum is geen eiland, er is de hele context buiten de muren. De instelling moet naar buiten treden, uitleggen wat ze doet en waarom, welwillendheid en begrip in de samenleving creëren, zodat mensen met een psychiatrische problematiek er weer welkom zijn. Peter Dierinck: ‘Mensen uit het psychiatrisch centrum die van een uitkering leven, komen helemaal onder aan de stapel van kandidaat-huurders voor een woning te liggen. Dan kan ik hun wel meer inzicht in hun problemen bijbrengen, maar dat helpt hen niet vooruit om een woonst te vinden. Het is veel beter hen te helpen om de maatschappij een beetje te veranderen zodat ze er wel toegang toe krijgen. En dus moeten we vastgoedkantoren en huiseigenaars ervan overtuigen dat deze mensen ook recht hebben op een woning, moeten we vrijetijdsverenigingen ervan overtuigen hun een plaats te geven enzovoort. Dat creëren van plaats en ruimte, ook in de hoofden van de mensen buiten de instelling, is wat we kwartiermaken noemen. Het gaat niet over het wegwerken van verschillen, maar over het aanvaarden ervan. Het gaat niet over het wegnemen van het soms storende gedrag van mensen met psychiatrische problemen, maar over het creëren van meer begrip voor dat gedrag. Daarom moet een instelling ook de buurtbewoners ondersteunen, zij moeten ergens terecht kunnen met hun angsten en vragen.’

Vanuit die visie begon het psychiatrisch centrum in Sleidinge, daarin gesteund door de gemeente, steeds meer naar buiten te treden. De personeelsleden en bewoners van de instelling gaven de krant Kiosk uit, die te koop was in de krantenwinkels in de buurt. Het psychiatrisch centrum organiseerde tentoonstellingen met werk van zijn cliënten in de tuinen van buurtbewoners. De banden met de bibliotheek, het cultuurcentrum, het verenigingsleven werden aangehaald. En toen gebeurde het ondenkbare: in 2004 pleegde een bewoner van de instelling een dubbele moord in de frituur aan de overkant van de straat. Die dramatische gebeurtenis was voor de gemeente Evergem en het psychiatrisch centrum de aanleiding voor een verregaande structurele samenwerking. Burgemeester Joeri De Maertelaere: 'Het psychiatrisch centrum zette een meldpunt voor buurtbewoners op. Zijn er problemen met een bewoner van de instelling, is een inwoner bezorgd over een patiënt die hij in het dorp ziet rondlopen, dan kan hij dat melden en dan komt er onmiddellijk iemand van de instelling langs. Daarnaast is er om de drie maanden overleg tussen personeelsleden van de instelling, buurtbewoners, het gemeentebestuur, de wijkagent. Alle meldingen worden er besproken. Dat heeft bijvoorbeeld al geleid tot het verwijderen van alcohol uit de automaten van de handelszaken in de omgeving van het psychiatrisch centrum.' Ook projecten zoals Kiosk, dat intussen geen tijdschrift meer is maar een blog, en de tentoonstellingen komen ter sprake op het overleg. Dat zorgt voor meer gedragenheid in de buurt. Zo was er onlangs een gedichtenparcours: meer dan honderd buurtbewoners hingen gedurende drie maanden een gedicht van iemand van de instelling aan het raam.

De redactievergaderingen van Kiosk hebben plaats in een gemeentelijk ontmoetingscentrum, waar inwoners van Sleidinge komen kaarten, krulbollen of petanque spelen. Het cultuurcentrum reserveert bij elke voorstelling enkele plaatsen voor de Kiosk-reporters. Inwoners van Sleidinge, OCMW-cliënten en patiënten van de instelling onderhouden samen de moestuin van de oude pastorij. Het OCMW koppelt er opleidingen aan over bijvoorbeeld gezonde voeding of budgetteren. Via al die kanalen leren instelling en buurt elkaar beter kennen. 'Daar ontstaan dan weer andere initiatieven uit en zo kunnen er nieuwe vriendschappen groeien,' zegt de burgemeester. 'Een buurman organiseert twee keer per jaar een fietstocht voor mensen die in de instelling verblijven. Op oudejaarsavond verzorgen enkele vrijwilligers een feest voor patiënten en personeelsleden van het psychiatrisch centrum.'

De jongste realisatie van de samenwerking tussen gemeente, buurt en psychiatrisch centrum is een nieuw pleintje op het NMBS-terrein waar tot 2015 de intussen vervallen frituur stond. Het werd op 29 juli officieel geopend. Er is een overdekte ontmoetingsplek met tafel en banken, een boekenruilkast, een insectenhotel, een tentoonstellingswand en een petanquebaan. Al het werk werd door buurtbewoners, patiënten en personeelsleden van het psychiatrisch centrum gedaan, op vele zaterdagen. De gemeente stelde een budget van 15.000 euro ter beschikking, het hoofd van de technische dienst volgde de werken op. ‘Aan de aanleg ging een heel proces van overleg vooraf over hoe het er zou uitzien, hoe we het zouden organiseren. Ook de nabestaanden van de slachtoffers werden erbij betrokken,’ zegt Peter Dierinck. ‘Dat proces op zich was zeer waardevol. En het samenwerken op zaterdagen heeft de banden met de buurtbewoners verder versterkt. Het wij-zij is weggevallen.’  Een comité van buurt en instelling zal zorg dragen voor de plek en is verantwoordelijk voor de activiteiten die er zullen doorgaan. Burgemeester Joeri De Maertelaere: ‘Dit is geen pleintje van de gemeente, het is van de buurtbewoners en de mensen van het psychiatrisch centrum.’

 

Dit bericht verscheen in Lokaal 09 2017.




  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Thema's

  • gezondheidsbeleid; sociaal beleid

Contact

  • Sleidinge, Evergem

Links