Art. 15 van het Decreet betreffende het flankerend onderwijsbeleid op lokaal niveau bepaalt dat “de lokale besturen hun medewerking verlenen aan het bevorderen van het regelmatig schoolbezoek en aan het aanpakken van spijbelgedrag van leerplichtige leerlingen in de scholen, gelegen op hun grondgebied. Zij kunnen hiertoe zelf acties ondernemen of de acties van de lokale actoren coördineren of ondersteunen. In voorkomend geval werkt het lokaal bestuur hiervoor samen met het lokaal overlegplatform.”
Vele lokale besturen zijn nog onwennig bij de idee dat spijbelen een aandachtspunt voor beleid zou zijn. Welke inbreng kan van de lokale besturen worden verwacht? Wat met gemeenten die geen secundair onderwijs op hun grondgebied hebben? Welk actieplan rond spijbelen kunnen zij ontwikkelen? En wie neemt die taak op zich: de lokale politie, de jeugddienst, de preventiedienst, de schepen voor onderwijs, het LOP, de onderwijsraad? Of neemt het parket het initiatief?
Spijbelproblematiek van S tot XXL
De cijfers
Een spijbelbeleid dient zich te enten op de lokale spijbelproblematiek. Deze vertoont op het platteland een heel ander gezicht dan in de (centrum)steden, waar er ook weer een enorm verschil is naargelang de wijk. In Antwerpen, bijvoorbeeld, woont 76% van de problematisch afwezigen in een kansarme buurt[1]. Meer...
Waarom spijbelen leerlingen?
Scholen en CLB’s houden het in ruim een derde van de meldingen bij een “gebrek aan motivatie”. Deze demotivatie wordt ongetwijfeld veroorzaakt of versterkt door leerachterstand, ongelukkige studiekeuze en schoolloopbaanproblemen en door een gebrek aan toekomstperspectief, met name uitzicht op een aantrekkelijke baan. Scholen rapporteren ook vaak geen of een verstoord contact tussen ouders en school, waardoor de school er als het ware alleen voor staat. Meer...
Een integraal viersporenbeleid op uw maat
Uit het voorgaande komt een complexe problematiek naar voren van kansarmoede, soms van criminele feiten, van gebrekkige kennis van het Nederlands, schoolse achterstand, tekort aan motivatie en toekomstperspectief. De problematiek concentreert zich in stedelijke achterstandswijken en ondergraaft de draagkracht van sommige lokale scholen. Op het platteland stelt het probleem zich zelden zo scherp, maar kansarmoede, schoolse achterstand en demotivering komen er even goed voor. Ook daar is het spijbelgedrag een indicator, een maat voor het gebrek aan gelijke kansen dat het onderwijs aan bepaalde jongeren biedt[2]. In die context dringt een integraal spijbelbeleid zich op, dat u samen met alle partners en op maat van uw lokale situatie – dus van S tot XXL – op de sporen kan zetten. Vier complementaire luiken komen daarbij het best aan bod: ten eerste monitoring van het spijbelfenomeen, ten tweede structurele preventie door scholen en CLB’s, ten derde aanpak van individuele spijbelgevallen door school, CLB, hulpverlening en waar nodig door politionele en justitiële diensten, ten vierde breed lokaal overleg en structurele ondersteuning door het lokaal onderwijsbeleid. Desgewenst bezegelt u uw beleid met formele afspraken, al of niet in de vorm van een protocolovereenkomst.
Spoor 1: monitoring van het lokale spijbelfenomeen
Spoor 2: structurele preventie door de scholen en CLB’s
Spoor 3: begeleiding van individuele spijbelaars
Spoor 4: integrale aanpak en structurele ondersteuning door de gemeente
Meer...
Concreet: Hoe pakt u als gemeente een integraal spijbelbeleid aan?
Een integraal beleid begint altijd met probleemdetectie en –analyse, het zet sterk in op preventie, organiseert waar nodig de interventie en evalueert de resultaten. Dit gebeurt telkens in overleg en samenwerking met de lokale partners, in een “Spijbeloverleg”, zo mogelijk in het kader van uw onderwijsraad. Meer...
[1]De Dienst Sociale Planning Antwerpen (DSPA) volgt de evolutie van de kansarmoede per district en per buurt op en relateert deze aan diverse onderwijsindicatoren.
[2]STADSMONITOR, Onderwijsindicatoren. Toelichting bij spijbelgedrag.
[3]Een Centraal Meldpunt coördineert netoverschrijdend, dus met alle CLB’s, de lokale spijbelwerking.
Spijbelcoach Hasselt
Hasselt heeft sinds dit schooljaar een spijbelcoach. Het idee ontstond in de werkgroep Spijbelen van het Lokaal Overlegplatform (LOP) Secundair Onderwijs (SO) van Hasselt. In deze werkgroep zetelen o.a. de drie schoolnetten, de 3 respectievelijke CLB’s, de politiezone HAZODI en de stad Hasselt. Meer...