Leerplichtcontrole
Art. 15 van het Decreet betreffende het flankerend onderwijsbeleid op lokaal niveau bepaalt: “De lokale besturen verlenen medewerking aan de controle op de leerplicht. De Vlaamse Regering bepaalt de procedure.”
Hierbij enige toelichting over deze procedure en wat van u als lokaal bestuur wordt verwacht. Gemeenten – in casu de lokale politie – staan immers in voor de controle op de naleving van de wet, in dit geval van de wet op de leerplicht. De politie doet vaststellingen, maakt een dossier op en stuurt dit dossier door naar de procureur des konings, die het verder onderzoekt en een oplossing of sanctie bepaalt. De vraag is hoe de lokale politie weet krijgt van mogelijke schendingen van de leerplicht. Daarvoor is enig inzicht nodig in de procedure op Vlaams niveau.
Hoe verloopt de Vlaamse procedure en wat wordt van de lokale besturen verwacht?
Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi)
Leerplichtcontrole
Het Agentschap voor Onderwijsdiensten controleert of de regelgeving wordt nageleefd. Zo gaat men binnen het agentschap jaarlijks na welke leerplichtige leerlingen noch ingeschreven zijn in een school noch huisonderwijs volgen (absoluut schoolverzuim). Hiervoor baseert men zich op een tabel die alle leerplichtige leerlingen in Vlaanderen bevat. Achtereenvolgens gaat het agentschap na welke kinderen en jongeren les volgen in een erkende Vlaamse school, in een erkende school van de Franse Gemeenschap, in een privé-school of thuis. Er wordt ook bekeken welke leerlingen zijn vrijgesteld van de leerplicht en wie in het buitenland woont of les volgt. Ouders van leerplichtige kinderen of jongeren die AgODi nergens terugvindt, ontvangen vervolgens een brief in de bus waarin hen gevraagd wordt om op een antwoordformulier aan te duiden op welke manier hun zoon of dochter toch aan de leerplicht voldoet. Indien het agentschap geen informatie van deze ouders ontvangt, wordt de hulp van de steden en gemeenten ingeschakeld. Deze sturen vaak een (wijk-)agent langs die nagaat op welke manier aan de leerplicht wordt voldaan. Als deze (wijk-)agent vaststelt dat dit kind of deze jongere niet aan de leerplicht voldoet of indien de ouders echt onwillig blijken te zijn en het leerrecht van hun zoon/dochter schenden, dan wordt eventueel zelfs het parket ingeschakeld. Justitie kan op dat moment de ouders sanctioneren of een gedwongen begeleiding opleggen bij ernstige problematische opvoedingssituaties.
In oktober 2008 werd een samenwerkingsovereenkomst afgesloten tussen AgODi en de verschillende Vlaamse parketten over het doorsturen van dossiers in het kader van de leerplichtcontrole.
Problematische afwezigheden en zorgwekkende dossiers
Daarnaast verzamelt AgODi ook beleidsinformatie m.b.t. problematische afwezigheden. De scholen dienen leerlingen die 30 halve dagen problematisch afwezig zijn door te geven aan AgODi. In het vakjargon spreekt men ook wel van 'een melding problematische afwezigheid'. Deze meldingen problematische afwezigheid vormen samen met de leerplichtcontrole de basis voor het Rapport Leerplicht en worden vanaf het schooljaar 2007-2008 ook gebruikt in het kader van de schooltoelagen.
Basis- en secundaire scholen en CLB's kunnen tevens aan AgODi laten weten dat de begeleiding van leerlingen met problematische afwezigheden vastloopt. Hiervoor hoeft men zelfs geen 30 halve dagen te wachten. Zodra scholen en CLB's vastlopen in de begeleiding van een leerling, kan men dit melden aan het agentschap. Men spreekt hier van een 'zorgwekkend dossier'. Bij een dergelijk dossier schiet het agentschap meteen in actie. Zo zal het agentschap samen met de betrokken school en het betrokken CLB op zoek gaan naar een mogelijke oplossing. Indien nodig wordt er doorverwezen naar het parket. In oktober 2008 werd een samenwerkingsovereenkomst afgesloten tussen AgODi en de verschillende Vlaamse parketten over het doorsturen van zorgwekkende dossiers.