Voor een sterk lokaal bestuur

Kies hieronder uw thema

Verdeling Gemeentefonds niet strijdig met gelijkheidsbeginsel




​Het Grondwettelijk Hof ziet geen graten in de huidige verdeling van het Gemeentefonds. Dat blijkt uit een arrest van 4 oktober 2018. Ook het nieuwe Investeringsfonds blijft voor het Hof overeind.

 

Gemeentefonds

Een groep van twintig gemeenten had een verzoek tot vernietiging ingediend tegen het decreet dat eind 2016 het Gemeentefonds op twee punten wijzigde: de verdelingsregels werd lichtjes aangepast  om de gevolgen op te vangen van het feit dat Leuven de kaap van 100.000 inwoners had overschreden, en de middelen en verdeling van het voormalige Stedenfonds werden als een apart luik opgenomen in het Gemeentefonds. De gemeenten die het decreet aanvochten, vonden dat de aparte behandeling van de grote steden, de dertien centrumsteden en een groep regionale steden niet meer gebaseerd was op actuele maatstaven. Ook andere gemeenten zouden in soortgelijke omstandigheden verkeren en dus recht hebben op extra middelen.

Het Grondwettelijk Hof volgt die redenering niet: 'De verzoekende partijen tonen niet aan dat de feitelijke situatie waarin zij zich bevinden op het vlak van de financieringsbehoeften dermate zou gewijzigd zijn (...), dat geoordeeld zou kunnen worden dat de uit het bestreden decreet voortvloeiende verdeling van middelen financiële gevolgen zou hebben die kennelijk onevenredig zouden zijn, temeer nu de decreetgever erover heeft gewaakt dat geen enkele gemeente door de bestreden regeling middelen verliest. Het wijzen op de evolutie van bevolkingscijfers volstaat op dit punt uiteraard niet om wezenlijk verschillende evoluties in financieringsbehoeften aan te tonen. De door de verzoekende partijen aangehaalde studies zijn overigens niet eenduidig wat de raming van de financieringsbehoeften betreft.'

Maar het Vlaamse Parlement krijgt als decreetgever ook een opdracht mee: 'Het voorgaande ontslaat de decreetgever niet van de verplichting om, bij een toekomstige verdeling van financiële middelen onder de gemeenten, rekening te houden met de actualiteitswaarde van de door hem in aanmerking genomen gegevens.'

 

Investeringsfonds

In een tweede arrest volgt het Grondwettelijk Hof een vergelijkbare redenering. Het nieuwe Investeringsfonds, dat de middelen van het vroegere Plattelandsfonds, Grootstedenbeleid en het Stadsvernieuwingsfonds bundelt, betekent vooral continuïteit en vereenvoudiging, geen nieuwe keuzes: 'De bestendiging van de bestaande verdeelsleutel waarborgt dat de beoogde bundeling van de investeringsmiddelen op een budgetneutrale wijze verloopt en de financiële rechtszekerheid van de gemeenten vrijwaart.'

 

Aangehouden groei

Het is belangrijk dat we beide arresten hebben voor de start van de volgende Vlaamse beleidsperiode in 2019. De verdeling van de algemene financieringsmiddelen onder de gemeenten is in wezen een politieke keuze, waarbij er altijd winnaars en verliezers zullen zijn. Tegelijk moet er over worden gewaakt dat die verdeling gebaseerd is op actuele criteria en maatstaven, die maximaal als billijk worden aangezien. Met meer dan 2,5 miljard euro in het Gemeentefonds moet de oefening van een herziening dus zeer ernstig gebeuren. Tegelijkertijd kan een aangehouden groei met 3,5% per jaar deels worden gebruikt om wijzigingen in de verdeelcriteria gespreid in de tijd uit te rollen, waardoor geen enkel bestuur er in euro op achteruit moet gaan.

Jan Leroy

Navigatie