Voor een sterk lokaal bestuur

Kies hieronder uw thema

42.7% meer personen met dementie tegen 2035: wat nu?




Het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen en de Alzheimer Liga Vlaanderen lanceerden begin deze week cijfers over de verwachte toename van dementie in Vlaanderen. Het verdict? Ruim 40% meer personen met dementie tegen 2035. Reken daar nog eens de betrokken mantelzorgers, familieleden en zorgprofessionals bij en de groep belanghebbenden wordt wel erg groot. Deze cijfers treffen mensen, élk met een eigen verhaal en specifieke (zorg)noden. Het lokale bestuur is hier een  belangrijke speler. Het appèl is duidelijk: als beleidsniveau dat het dichtst bij de burger staat moet een lokaal bestuur werk maken van een dementievriendelijke(re) leefomgeving. Maar hoe? Een dementievriendelijke gemeente vraagt immers om een doordachte visie, kan op duizend en één manieren vorm krijgen en is niet louter de verantwoordelijkheid van een lokaal bestuur. Het is in samenwerking en onderling overleg met belangrijke stake- en shareholders dat een dementievriendelijke gemeente ontstaat. De VVSG biedt graag ondersteuning bij hoe dit zijn werk kan gaan.

Onderstaande tips en handvatten zijn gebaseerd op gesprekken met lokale besturen, personen met dementie, hun mantelzorgers en zorgprofessionals. Grijp het momentum van de gemeenteraadsverkiezingen aan om dementie op de (beleids)agenda te plaatsen en zet uw schouders onder een dementievriendelijk Vlaanderen. Dit artikel stelt een aantal speerpunten rond dementievriendelijke gemeenten voor en ontkracht een aantal dooddoeners. De nieuwsbrief van volgende week zoomt in op waar u terecht kan voor informatie en ondersteuning.

Speerpunten voor een dementievriendelijke gemeente


Dementievriendelijk worden doe je niet op een eilandje

​Werk samen; zelfs over gemeentegrenzen heen. Betrek ook minder voor de hand liggende bondgenoten en bouw aan een constructief partnerschap. 'Meer partners' betekent niet noodzakelijkerwijs 'beter'. Versterk elkaars werking en zorg voor een heldere taakomschrijving. Een gedragen visie op dementie is cruciaal. Begin klein en neem de tijd om de neuzen in dezelfde richting te plaatsen. Monitor en evalueer; durf fouten maken en leer hieruit.

Meer dan een label

Een dementievriendelijke gemeente is een beweging. Hou hierbij een goed evenwicht tussen structurele samenwerking en ad-hocprojecten. Er is immers een wezenlijk verschil tussen een dienst/product dementievriendelijk maken en werken aan een dementievriendelijke leefomgeving. Als het van personen met dementie en hun mantelzorgers afhangt, is een dementievriendelijke gemeente altijd 'work in progress'.


Voorbij de zorg

Een helder gecommuniceerd een breed toegankelijk zorgaanbod is belangrijk, maar personen met dementie zijn meer dan afnemers van zorg en bovenal mens. Veranker de aandacht voor personen met dementie dan ook in andere beleidsdomeinen en timmer transversaal aan een dementievriendelijke gemeente.

De dementiemeter en bijbehorend groeipad

De meter en het groeipad zijn een hulpmiddel om leemtes en sterktes in kaart te brengen en groei te monitoren; geen checklists die afgewerkt moet worden. Beide tools kunnen richting geven aan de fundamenten van een dementievriendelijk beleid binnen een bepaalde lokale context: wat 'dementievriendelijk' is in het ene bestuur, is dat niet perse is in het andere. Even belangrijk zijn stakeholderanalyses en/of gesprekken met personen met dementie en hun mantelzorgers.    

Voorbij de dooddoeners

​​​

'Een dementievriendelijke gemeente hypothekeert de aandacht voor andere kwetsbare groepen'

Allereerst legitimeert de inzet voor personen (jong)dementie en hun mantelzorgers zich door hun onverminderde toename. Ten tweede overstijgen de voordelen van een dementievriendelijke gemeente deze doelgroep. Hoewel het in eerste instantie in het leven geroepen is om de zeer specifieke noden en vragen van personen met dementie en hun mantelzorgers te beantwoorden, hoeft dat de inzet op andere kansengroepen niet te hypothekeren. Evenals bij leeftijdsvriendelijke, kindvriendelijke, … gemeenten gaat het om inclusie, participatie en respect, kortom 'mensvriendelijkheid' en dat komt iedereen ten goede. Aandacht voor dementie kan zeker een plaats krijgen in een bredere inclusieve aanpak mits bijzondere aandacht voor hun specifieke noden. In se gaat het om 'het aanvaarden van wat anders is' en dat is de voedingsbodem van een inclusieve samenleving.

'Dementievriendelijke gemeenten' is sterk verweven met andere concepten. Speel dit uit als troef en leg linken met vermaatschappelijking van de zorg, Gezonde Gemeenten, kindvriendelijke gemeenten en de nieuwe eerstelijnszones,… Dit geeft het engagement om rond dementie te werken meer fond en legitimiteit.

'Een dementievriendelijke gemeente kost veel (extra) geld, tijd en energie.'

Werken aan een dementievriendelijke leefomgeving zit niet (perse) in grootste projecten met klinkende namen. Wel in een goed onderbouwde en gedragen visie en sterk doordachte acties (die kunnen leiden tot grootste dingen). Het warme water is er al: verspil alvast geen energie/middelen met het opnieuw uit te vinden. 

​'Een dementievriendelijke gemeente is de verantwoordelijkheid van een lokaal bestuur.'

Een lokaal bestuur heeft een belangrijke rol te spelen, maar het gaat om een gedeelde verantwoordelijkheid. Dit betekent dat personen met (jong)dementie en hun mantelzorgers erkend worden in hun rol als expert en ook het woord krijgen. Initiatieven die louter top-down opgestart worden, vangen meestal bot. Anderzijds werkt het versterkend als burgerinitiatieven steun en aansturing krijgen van een lokale actor. Een lokaal bestuur kan (bestaand) engagement stroomlijnen en potentieel verknopen. Vertrek hiervoor vanuit de lokale realiteit en kijk wat werkt. Er zijn ongetwijfeld al organisaties of gemotiveerde burgers die prachtig werk verrichten. Ga op zoek naar engagement en gedrevenheid; neem niet uit handen of organiseer, maar regisseer en faciliteer.

​'Inzetten op personen met (jong)dementie is weinig aantrekkelijk en rendabel.​'

Personen met dementie en hun mantelzorgers maken onvermijdelijk deel uit van onze samenleving. Na de diagnose is er ook nog een lange periode waar actieve deelname aan de samenleving mogelijk en wenselijk is. Priemende blikken, betutteling en gevoelens van onbegrip kunnen mantelzorgers en personen met dementie echter hinderen om zorgeloos buiten te komen. Ontmoeting is hier een belangrijke sleutel. Denk aan buurtfeesten, uitnodigende publieke ruimtes, informele praatmomenten,… Dit blijkt erg heilzaam te zijn, want onbekend blijft vaak onbemind. Vraag personen met (jong)dementie en hun mantelzorgers vooral zelf wat hen kan helpen en laat ze hun eigen verhaal vertellen. Want alleen door hun perspectief mee te nemen kan een bestuur werkelijk dementievriendelijk worden.   


 

​Meer over dementievriendelijke gemeenten en waar u terecht kan, leest u in de nieuwsbrief van volgende week. Vragen over dementievriendelijke gemeenten en/of hoe eraan te beginnen? Mail naar Iris De Mol​, stafmedewerker ouderenbeleid. 

Navigatie