AGB: Bestuursorganen
Gemeentedecreet
Raad van bestuur
Een AGB wordt bestuurd door een raad van bestuur, die in principe over de volheid van bevoegdheid beschikt.
Samenstelling
De raad van bestuur wordt samengesteld door de gemeenteraad, maar kan ook uit niet-raadsleden bestaan (alhoewel dit niet zo evident is, zie hieronder). Het aantal bestuurders bedraagt ten hoogste de helft van het aantal gemeenteraadsleden, maar met een absoluut maximum van twaalf.
Ten hoogste twee derden van de bestuurders zijn van hetzelfde geslacht. De raad van bestuur kiest uit zijn midden een voorzitter die moet deel uitmaken van het college van burgemeester en schepenen.
Elke gemeenteraadsfractie kan minstens één bestuurder voordragen en dit voordrachtrecht waarborgt elke fractie een vertegenwoordiging in de raad van bestuur. Een fractie bestaat uit 'het gemeenteraadslid of de gemeenteraadsleden die op eenzelfde lijst verkozen zijn', inclusief éénpersoonsfracties dus. Daarnaast werd er door een hersteldecreet van 23 januari 2009 een (complex) systeem van evenredige verdeling voor de overige zetels in het Gemeentedecreet ingeschreven. De rest van de zetels worden achtereenvolgens evenredig verdeeld onder de meerderheids- en oppositiefracties, vervolgens onder de fracties van de meerderheid afzonderlijke en vervolgens onder de andere fracties afzonderlijk.
Indien de gewaarborgde vertegenwoordiging (één voor elke fractie) evenwel afbreuk zou doen aan de mogelijkheid voor de meerderheidsfracties om minstens de helft van de bestuurders voor te dragen, worden de mandaten evenredig verdeeld over de fracties, volgens het mechanisme zoals hierboven beschreven.
Daarnaast moet dus ook rekening gehouden worden met de man-vrouwverhouding (zie hierboven). Lukt het niet om de raad van bestuur samen te stellen met hoogstens twee derden bestuurders van hetzelfde geslacht, dan geldt de 2/3-regel zowel voor meerderheidsfracties als voor oppositiefracties. Lukt het ook dan nog niet, dan duiden de grootste fracties in aflopende volgorde iemand van het andere geslacht aan, tot aan de 2/3-vereiste is voldaan.
De leden van de raad van bestuur kunnen steeds door de gemeenteraad worden ontslagen. Na de volledige vernieuwing van de gemeenteraad wordt tot volledige vernieuwing van de raad van bestuur overgegaan. In dat geval blijven de bestuurders in functie tot de nieuwe gemeenteraad hen heeft vervangen.
Onverenigbaarheden
Het Gemeentedecreet kent een aantal onverenigbaarheden voor bestuurders van een AGB of een ander gemeentelijk EVA. Deze zijn opgesomd in artikel 229.
Het betreft onder meer "de personen die op commerciële wijze of met een winstoogmerk activiteiten uitoefenen in dezelfde beleidsdomeinen als het agentschap en waarin het agentschap niet deelneemt, alsook de werknemers en de leden van een bestuurs- of controleorgaan van die personen." Met deze bepaling heeft de decreetgever alle vormen van belangenvermenging willen vermijden. De bepaling is weliswaar nog steeds erg streng, maar is toch al deels versoepeld door een decreetswijziging in 2009, waardoor bv. vrijwilligers niet langer worden uitgesloten.
In de praktijk wordt regelmatig ook gemeentepersoneel (bv. secretaris, ontvanger, verantwoordelijke voor betrokken beleidsdomein) opgenomen in de raad van bestuur. Dit is mogelijk, ondanks de onverenigbaarheden, maar door de verregaande regels rond voordrachten door de fracties (zie hierboven), betekent dit wel dat deze personen zich tot een bepaalde fractie zullen moeten bekennen. Dat maakt het niet evident om ook niet-politici in de raden van bestuur van de AGB's te krijgen...
Volgens artikel 78, §1 GD is trouwens het ambt van gemeentesecretaris, adjunct-gemeentesecretaris en financieel beheerder onverenigbaar met andere ambten binnen dezelfde gemeente. De memorie van toelichting verduidelijkt dat het een cumulatieverbod binnen de gemeente als rechtspersoon betreft, en dat de term 'gemeente' m.a.w. geen geografische betekenis heeft. Deze bepaling verhindert dus niet dat een secretaris of ontvanger deel uitmaakt van de raad van bestuur en/of het directiecomité van een AGB van de gemeente.
Dagelijks bestuur
De statuten kunnen de raad van bestuur toelaten om het dagelijks bestuur toe te vertrouwen aan een directiecomité of een gedelegeerd bestuurder.
De leden van het directiecomité of de gedelegeerd bestuurder worden door de raad van bestuur benoemd. Verder bevat het Gemeentedecreet geen voorwaarden met betrekking tot de samenstelling van het directiecomité. Er kan zelfs worden voorzien in de mogelijkheid van subdelegatie aan personeelsleden van het AGB.
Presentiegelden en vergoedingen
De voorwaarden waaronder presentiegelden en vergoedingen kunnen worden toegekend aan de leden van de raad van bestuur en het directiecomité van een AGB worden geregeld in een besluit van de Vlaamse regering van 5 juni 2009 (artikelen 19 e.v.).
Aan de leden van de raad van bestuur en aan de leden van het directiecomité kan per bijgewoonde zitting een presentiegeld worden toegekend.
Aan de voorzitter van het directiecomité of aan de gedelegeerd bestuurder, behoudens indien deze laatste een personeelslid is, kan maximaal een dubbel presentiegeld worden toegekend.
Het toegekende presentiegeld mag niet hoger zijn dan het bedrag dat de gemeenteraadsleden van de oprichtende gemeente wordt toegekend.
Aan de leden van de raad van bestuur of het directiecomité kunnen geen andere kosten terugbetaald worden, dan deze die aan de gemeenteraadsleden van de betrokken gemeente terugbetaald worden.
Personeelsleden van de oprichtende gemeente mogen geen presentiegelden noch een andere vergoeding ontvangen ten laste van een AGB.
Personeelsleden van een AGB kunnen naast hun wedde geen presentiegelden noch een andere vergoeding ontvangen ten laste van een AGB.
Het verbod om aan personeelsleden van de oprichtende gemeente of van het AGB een vergoeding toe te kennen ten laste van het AGB slaat op vergoedingen 'in het kader van de bestuurlijke werking'.
Dit belet uiteraard niet dat zij een kostenvergoeding ontvangen in hun hoedanigheid van personeelslid, zoals voorzien in de rechtspositieregeling die op hen van toepassing is.
Artikel 70, §3 GD bepaalt dat de burgemeester en schepenen, buiten hun wedde en terugbetaling van kosten, geen aanvullende vergoedingen, wedden en presentiegelden mogen genieten ten laste van de gemeente en de EVA's van de gemeente, om welke reden of onder welke benaming ook. Dat betekent dat een burgemeester of schepen dus onder meer geen presentiegeld mag ontvangen als voorzitter of lid van de raad van bestuur van een AGB van de gemeente.
Het aantal bezoldigbare vergaderingen van de verschillende organen per boekjaar en per lid is beperkt tot 12 voor de raden van bestuur en 24 vergaderingen voor het directiecomité.
Nieuwe Gemeentewet
Raad van bestuur
Onder de toepassing van de Nieuwe Gemeentewet gelden er afwijkende regels voor de samenstelling van de raad van bestuur:
- Het absoluut maximum aantal leden bedraagt achttien.
- De meerderheid van de bestuurders bestaat uit gemeenteraadsleden.
- Er zijn geen wettelijke regels in verband met de verhouding tussen de geslachten en het voorzitterschap.
Dagelijks bestuur
Ook de regels betreffende het dagelijks bestuur zijn verschillend:
- Het dagelijks bestuur behoort tot de bevoegdheid van het directiecomité.
- Het directiecomité is samengesteld uit een afgevaardigd bestuurder en vier bestuurdersdirecteurs.