Mandatenlijst en vermogensaangifte
Verplichting voor uitvoerende mandatarissen
Burgemeesters, schepenen, OCMW-voorzitters en de leden van de raad van bestuur en van het directiecomité van de intercommunale verenigingen moeten ten laatste op 31 maart van elk jaar een lijst van hun mandaten, ambten en beroepen indienen op de griffie van het Rekenhof. Voor de indiening in 2012 geldt bijvoorbeeld het volgend. Vóór 1 januari 2012 ingediende mandatenlijsten zijn niet rechtsgeldig voor 2012. De mandatenlijsten worden vervolgens vóór 15 augustus 2012 in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd.
Wie in 2011 dus een aangifteplichtig mandaat of ambt uitoefende moet een lijst indienen met alle mandaten, ambten of beroepen (zowel bezoldigde als onbezoldigde) die hij gedurende dat jaar (minstens gedeeltelijk) heeft uitgeoefend. Dit geldt zelfs wanneer er zich geen wijzigingen hebben voorgedaan bij al deze functies t.o.v. het voorgaande jaar. Gewone lidmaatschappen (bv. van een politieke partij), ere-functies en lidmaatschappen van algemene vergaderingen moeten niet worden opgenomen in een mandatenlijst.
Daarnaast moeten de betrokkenen ook een vermogensaangifte (onder gesloten omslag) indienen. Dit is echter geen jaarlijkse verplichting maar hangt af van de aanvang/stopzetting van een aangifteplichtig mandaat of ambt. Een vermogensaangifte moet sinds 1 januari 2009 ingediend worden vóór 1 april van het jaar volgend op dat waarin een aangifteplichtig mandaat werd opgenomen of stopgezet. Concreet: wie een aangifteplichtig mandaat (burgemeester, schepen, OCMW-voorzitter, lid van raad van bestuur/directiecomité intercommunale, etc.) opneemt of stopzet in 2011, moet tussen 1 januari 2012 en 1 april 2012 een vermogensaangifte indienen, met de stand van zijn of haar vermogen op 31 december 2011. Wie geen zo'n mandaat heeft opgenomen of stopgezet in 2011, moet geen vermogensaangifte indienen in 2012. Personen die benoemd zijn voor onbepaalde duur of voor een periode van meer dan zes jaar, moeten vóór 1 april van het zesde jaar na dat van hun benoeming (en vóór 1 april van elk daaropvolgende zesde jaar), een nieuwe vermogensaangifte indienen met de stand van hun vermogen op 31 december van het vijfde jaar na dat van hun benoeming.
De vermogensaangifte is strikt vertrouwelijk en kan enkel worden geopend door een onderzoeksrechter in het kader van een strafrechtelijk onderzoek. De vermogensaangifte bevat alle schuldvorderingen, alle onroerende goederen en alle waardevolle roerende goederen van de persoon. Het gaat dus over bankrekeningen, aandelen of obligaties, maar ook een huis, kunstwerken en antiquiteiten. Vergeet de zaken die u in mede-eigendom hebt ook niet. Een schatting van de goederen is niet verplicht. Om latere misverstanden te vermijden kan u eventueel uw schulden vermelden.
En raadsleden ...?
Gemeente- of OCMW-raadsleden zijn niet aangifteplichtig, maar moeten hun mandaat van raadslid wel aangeven als ze door een ander mandaat, bijv. dat van parlementslid of bestuurder van een intercommunale, aangifteplichtig zijn.
Rekenhof coördineert en controleert
Het Rekenhof ziet er op toe dat alle aangifteplichtige personen hun mandatenlijst en hun vermogensaangifte op de gestelde tijdstippen indienen. Bovendien controleert het Rekenhof de volledigheid en de juistheid van de mandatenlijsten. Het Rekenhof zal tenslotte ook instaan voor de wettelijk voorgeschreven bekendmakingen in het Belgisch Staatsblad, en voor het beheer en de bewaring van de mandatenlijsten en de vermogensaangiften.
Om het Rekenhof in staat te stellen zijn taken naar behoren uit te voeren, wijst de wet bepaalde personen aan, de zogenaamde institutionele informatieverstrekkers, die verplicht jaarlijks de nodige informatie aan het Rekenhof moeten verstrekken (ten laatste op 28 februari). Onder meer de gemeentesecretaris en de voorzitter van de raad van bestuur van een intercommunale zijn zulke informatieverstrekkers.
Het Rekenhof stelt naar goede jaarlijkse gewoonte ook twee vademecums op: één voor de institutionele informatieverstrekkers en één voor de aangifteplichtige personen. Die vademecums bevatten een beschrijving van de wettelijke bepalingen en een aantal praktische aanbevelingen die de uitvoering van de aan het Rekenhof opgedragen taken kunnen vergemakkelijken.
Let op: intussen gaan enkele parketten over tot vervolging van mandatarissen en ambtenaren die verzuimen een mandatenlijst en/of vermogensaangifte (tijdig) in te dienen. Aangezien hier (zware) geldboetes en zelfs celstraffen kunnen aan vasthangen, loont het zeker de moeite om u tijdig te informeren bij het Rekenhof, een institutionele informatieverstrekker of de VVSG.
U vindt alle uitleg, de vademecums en de (nuttige!) bijlagen, van zodra ze zijn bijgewerkt, op de webstek van het Rekenhof.