Sociale criteria
Gedaanten van sociale criteria
Sociale bekommernissen kunnen zich bevinden op verschillende gebieden:
- Internationaal vb. Fairtrade, internationale arbeidsnormen
- Lokaal: sociale tewerkstelling bevorderen vb. gelijke kansen, arbeidsparticipatie en beroepsopleiding voor kansengroepen
- Sociale bekommernissen van de eindgebruiker vb. rekening houden met de toegankelijkheid van een gebouw voor rolstoelgebruikers
Hoe sociale criteria opnemen in het bestek?
Vooraleer een procedure op te starten, moet u de werkelijke behoefte van de aanbestedende overheid bepalen. Ga na wat u juist (of juist niet) nodig hebt.
Contacteer vooraf een aantal leveranciers en vraag of zij aan uw "sociale" behoefte kunnen voldoen. Op die manier checkt u of wat u wil ook effectief op de markt verkrijgbaar is.
Kies de gewenste aankoopprocedure (aanbesteding, offerteaanvraag, onderhandelingsprocedure). Afhankelijk van de gekozen procedure zal ook de integratie van de sociale criteria binnen het bestek verschillen.
Het voorwerp van de opdracht moet een beschrijving zijn van de behoefte van de aanbestedende overheid vb. de aankoop van koffie van eerlijke handel, schoonmaak van gebouw voorbehouden voor sociale inschakelingsondernemingen, ...
In het bestek kunnen sociale criteria op 4 plaatsen geïntegreerd worden:
- Selectiecriteria: peilen naar het vermogen van de inschrijver om de opdracht te volbrengen vb. bewijs van eerder gelijkaardige voltooide opdrachten, bijzonderheden over de werkkrachten, ...
- Technische specificaties: bevatten alle minimale technische vereisten waaraan de opdracht moet voldoen vb. gedetailleerde technische normen van toegankelijkheidsvereisten van een gebouw, biologisch geteeld productieproces, ...
- Gunningscriteria: in deze fase beoordeelt de overheid de kwaliteit van de offertes. Wanneer het voorwerp van de opdracht een prestatie met sociaal karakter betreft waarvoor sociale specificaties werden uitgewerkt, kunnen deze aspecten ook geëvalueerd worden als gunningscriterium vb. de mate waarin de dienstverlener rekening houdt met de culturele diversiteit in de populatie bij de opstelling van vragenlijsten in het kader van marktonderzoek.
- Uitvoeringsvoorwaarden: betreffen de uitvoering van de opdracht vb. gehandicapten aanwerven, beroepsopleiding op de werkplek, voorwaarden van eerlijke handel opnemen, ...
De wet op de overheidsopdrachten stelt uitdrukkelijk dat de aanbestedende overheid bijzondere uitvoeringsvoorwaarden kan opleggen die bijvoorbeeld betrekking hebben op:
- het verstrekken van beroepsopleidingen aan werklozen en jongeren
- het bevorderen van gelijke kansenbeleid inzake arbeidsparticipatie
- de strijd tegen werkloosheid
- de verplichting om in hoofdzaak de bepalingen van de basisconventies van de IAO na te leven
- de bescherming van het leefmilieu
Voorbehouden opdrachten
De aanbestedende overheid heeft de mogelijkheid om opdrachten voor te behouden voor bepaalde categorieën van ondernemingen, bijvoorbeeld beschutte werkplaatsen en sociale inschakelingsondernemingen. Dit betekent niet dat u de mededinging uitsluit. Alle ondernemingen die beantwoorden aan deze categorieën kunnen zich kandidaat stellen of inschrijven naargelang de gebruikte gunningsprocedure.
Sociale labels
Er bestaat nog heel wat discussie over het invoeren van de voorwaarden uit sociale labels. In de wetgeving van de overheidsopdrachten is dit nog onvoldoende uitgewerkt om hierover duidelijkheid te scheppen. Neem daarom niet blindelings bepalingen uit andere bestekken over!
Op dit moment is de beste manier om voorwaarden uit sociale labels die geen betrekking hebben op het productieproces of de technische eisen van de opdracht, op te nemen in de uitvoeringsvoorwaarden. Bepalingen uit een sociaal label die hierop wel betrekking hebben, kunnen wel in de gunningscriteria of technische specificaties worden gebruikt (vb. het Belgisch Sociaal Label bevat bepalingen over het product).
Je kan niet specifiek verwijzen naar een label. Je moet de voorwaarden die essentieel zijn voor de opdracht "knippen en plakken". Producten die voldoen aan deze voorwaarden, maar het label niet hebben, moeten kunnen meedingen. Je kan een label wel vragen als mogelijk bewijsmiddel. Neem enkel de bepalingen over die je begrijpt en kan controleren!
Voorbeeld: Aankoop van koffie van eerlijke handel
In de uitvoeringsvoorwaarden vermeld je het volgende: De koffie moet aan de volgende voorwaarden voldoen (opsomming essentiële bepalingen van Fairtrade). Dit kan gestaafd worden door voorlegging van het Fairtrade-label. Ook elk ander gelijkwaardig bewijsmiddel wordt aanvaard.
Interessante websites
Gids voor duurzame aankopen
De federale overheid stelde voor meer dan 250 producten en diensten "duurzame overheidsopdrachten-fiches" op. De fiches zijn zo opgesteld dat de opmaak van een bestek wordt gevolgd en de informatie gemakkelijk toepasbaar is. Ze bevatten informatie over milieucriteria en in mindere mate over sociale criteria.
Labelinfo
Hoe is een label tot stand gekomen? Met welke criteria wordt er rekening gehouden? Hoe wordt het label gecontroleerd? Netwerk bewust verbruiken geeft een antwoord op deze vragen op deze website.
Hebt u vragen of opmerkingen rond sociale criteria? Contacteer Steunpunt-medewerker Alex Verhoeven.