Meer vrijheid bij opmaak milieubeleidsplan en milieujaarprogramma
(10.08.2007)
De VVSG verwelkomt de vermindering van de milieuplanlast voor de gemeenten. Op initiatief van minister Peeters werden de regels voor het gemeentelijk milieubeleidpslan en milieujaarprogramma versoepeld.
Eerst werd het decreet algemene bepalingen milieubeleid (DABM) gewijzigd (decreet 28.04.2006, B.S. 14.06.2006, Inforum 210623), daarna werd het uitvoeringsbesluit gewijzigd (B.Vl.Reg. 30.03.2007, B.S., 18.05.2007, Inforum 219330).
De wijzigingen komen hierop neer:
a. Milieubeleidsplanning is niet meer verplicht.
Dit is echter alleen relevant voor de weinige gemeenten die er nog geen hebben en moesten hebben: een plan is momenteel verplicht via de samenwerkingsovereenkomst (milieuconvenant) 2005-2007 en het uitvoeringsbesluit en de meeste gemeenten hebben al een plan of zijn bezig met de opmaak ervan.
b. De duur van het plan loopt gelijk met de gemeentelijke legislatuur:als er een (nieuw) plan wordt gemaakt, moet dit geschreven worden in de tweede helft van het eerste jaar van de legislatuur. Een gemeentelijk plan moet dus voortaan niet meer herschreven worden als de hogere plannen wijzigen.
Omdat vele gemeenten nog maar pas een milieubeleidsplan zullen hebben, hoeft er in 2007 uitzonderlijk nog geen nieuw plan opgemaakt te worden. De gemeente kan op dat moment het bestaande plan bekrachtigen en verlengen en eventueel actualiseren.
Dit is een aanzienlijke verbetering voor de gemeenten : totnogtoe was het telkens wachten totdat de Vlaamse overheid en vervolgens de provincie klaar zou zijn met een nieuw plan, waarna de herzieningsprocedure snel-snel moest afgehaspeld worden; vanaf nu volgt elke overheid zijn eigen legislatuur.
Een gemeente die nog een milieubeleidsplan lopende heeft, mag in de tweede helft van 2007 kiezen tussen vijf opties:
- het bestaande plan ongewijzigd bekrachtigen en het laten aflopen zoals gepland (=niets veranderen aan inhoud en looptijd)
- het bestaande plan ongewijzigd bekrachtigen en het verlengen t.e.m. het jaar na de volgende verkiezingen (2013)
- het bestaande plan actualiseren en het laten aflopen zoals gepland
- het bestaande plan actualiseren en het verlengen t.e.m. het jaar na de volgende verkiezingen (2013)
- een volledig nieuw plan maken, dat zal lopen t.e.m. het jaar na de volgende verkiezingen (2013)
c. Voor een kleine aanpassing van het plan, zoals het bekrachtigen en verlengen en eventueel actualiseren in 2007 of een herziening wanneer de hogere plannen wijzigen, is een gemeenteraadsbeslissing voldoende en hoeft er voortaan geen openbaar onderzoek of adviesronde meer te worden georganiseerd.
Dit is uiteraard een serieuze vereenvoudiging van de procedure, alhoewel het advies van de milieuraad o.i. toch aangewezen blijft.
d. De Vlaamse overheid kan de uitvoering van het plan subsidiëren.Vroeger was een subsidie mogelijk voor de opmaak van een plan.
Dit is op korte termijn slechts een theoretische wijziging; het enige kanaal waarlangs dit totnogtoe wordt gesubsidieerd, is de samenwerkingsovereenkomst 2005-2007 en die voorziet een totaalbudget waar beide verplichtingen (opmaak én uitvoering) onlosmakelijk tegenover staan.
In de samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 zal de nadruk echter duidelijk verlegd worden van voornemens naar realisaties.
e. Voor het milieujaarprogramma worden inhoud en de procedure niet meer decretaal vastgelegd.Zo moeten gemeenten niet meer vermelden wat ze hebben gedaan en wat ze zullen doen in uitvoering van het Vlaamse en provinciale plannen. Ook is het niet meer verplicht om het ontwerp-jaarprogramma te voegen bij de ontwerp-begroting.
De praktijk hierrond verschilde nogal eens van gemeente tot gemeente, niet alleen omdat de interne procedure om tot een ontwerp-begroting te komen in elke gemeente anders was, maar ook omdat het jaarprogramma zowel een planningsluik als een rapporteringsluik (over het afgelopen begrotingsjaar) omvat. Sommige gemeenten legden de nadruk op het planningsluik en streefden naar een volledig ontwerp-jaarprogramma bij de indiening van de ontwerp-begoting. De samenwerkingsovereenkomst legt echter een zware nadruk op een volledige en correcte rapportering over het voorgaande begrotingsjaar, waardoor in alsmaar meer gemeenten het jaarprogramma meestal pas tot stand kwam nà het begin van het begrotingsjaar. Zowel de samenwerkingsovereenkomst als de begrotingsrichtlijnen voorzien daarom dat een jaarprogramma los van de begroting mocht, zolang de deadline (1 april) werd gehaald waarop het jaarprogramma bij de Vlaamse overheid moet worden ingediend.
De wijziging maakt nu mogelijk dat een gemeente haar eigen praktijk ontwikkelt.Zo kan een gemeente bv. het planningsluik (opnieuw) koppelen aan de begroting en kan ze het rapporteringsluik opstellen wanneer alle informatie voorhanden is die de Vlaamse overheid (volgens de samenwerkingsovereenkomst) nodig heeft. Overigens: praktisch alle gemeenten maken een jaarprogramma, ook zij die de samenwerkingsovereenkomst niet tekenden en voor wie een jaarprogramma niet verplicht is.
Jammer is wel dat de jaarlijkse instructie voor het opstellen van het gemeentelijk budget hier nog geen rekening mee houdt (omzendbrief nr. BB-2007/07 van 19.07.2006 Inforum 221396).
Beoordeling ervan door de VVSG
Op zich zijn alle wijzigingen positief te noemen: ofwel vergroten ze de mogelijkheden van de gemeenten om zelf bepaalde keuzes te maken, ofwel voldoen ze aan verwachtingen uit de gemeenten.
Niettemin moeten we ermee rekening houden dat w.b. het gemeentelijk milieubeleidsplan en milieujaarprogramma, de meeste Vlaamse eisen niet opgelegd worden via de wetgeving die nu zou gewijzigd worden, maar wel via de samenwerkingsovereenkomst. De samenwerkingsovereenkomst loopt tot eind 2007 en tegen dan zou een eventuele herziening van het gemeentelijk milieubeleidsplan (tweede helft 2007) ook al achter de rug moeten zijn.
Het is momenteel niet duidelijk of met deze wijzigingen van de wetgeving bakens gezet worden voor een volgende samenwerkingsovereenkomst dan wel of enkele nu afgeschafte verplichtingen toch nog terugkeren in een volgende samenwerkingsovereenkomst(net zoals momenteel de samenwerkingsovereenkomst verder gaat dan wat decretaal verplicht is).
Zal bv. een milieubeleidsplan gehandhaafd worden als convenant-verplichting? Dit betekent immers een hoge opstapdrempel voor het pelotonnetje gemeenten dat totnogtoe niet intekende.
Betekent dit dat de samenwerkingsovereenkomst afslankt tot het subsidiëren van "de uitvoering van het plan", de subsidiëring van de beleidskeuzes die de gemeente zelf mocht maken in haar plan? Of zal de samenwerkingsovereenkomst toch nog opleggen dat de gemeenten hun plan moeten aanpassen en wat ze in hun plan moeten schrijven? Dan moet dat midden 2007 wel al duidelijk zijn!
Tenslotte nog dit: noch dit decreet, noch het geplande uitvoeringsbesluit behandelen de regels over de milieuraad, deze zijn in de samenwerkingsovereenkomst (milieuconvenant) terug te vinden.
Info of reacties: Steven Verbanck, stafmedewerker leefmilieu