Nieuwe regels over gemeentelijke afvalbelastingen in Materialendecreet en Vlarema
Het recent goedgekeurde Materialendecreet bevat onder andere een aantal belangrijke passages over het harmoniseren en innen van gemeentelijke afvalbelastingen. Deze bepalingen worden verder geconcretiseerd in het uitvoeringsbesluit Vlarema, het Vlaams Reglement voor het duurzaam beheer van Materiaalkringlopen en Afvalstoffen, dat op 17 februari 2012 definitief werd goedgekeurd. Het Materialendecreet en Vlarema treden in werking op 1 juni 2012, en vervangen vanaf dan het huidige Afvalstoffendecreet en Vlarea. De minimale en maximale afvaltarieven worden vanaf maart 2013 van kracht.
De nieuwe regels over gemeentelijke afvalbelastingen werden reeds toegelicht tijdens de VVSG-Ronde van Vlaanderen in oktober 2011. Nog voor de zomer van 2012 plant de OVAM, in samenwerking met VVSG, een studiedag over de nieuwe wetgeving.
Harmonisatie van gemeentelijke afvalbelastingen: Vlaanderen legt berekeningsmethodiek op
Een gemeente zal voortaan de afvaltarieven moeten berekenen volgens het principe 'de vervuiler betaalt', vertrekkende van de werkelijke kosten (artikel 5.1.1 Vlarema). Dat is een verplichting die ingegeven wordt door de Europese kaderrichtlijn afval. Het Vlarema somt daarvoor in artikel 5.1.3 een aantal essentiële kostenplaatsen op die de gemeente in rekening moet nemen, zoals de aankoop van afvalzakken, de huis-aan-huis inzameling van afval en het beheer en onderhoud van de containerparken.
Harmonisatie van gemeentelijke afvalbelastingen: Vlaanderen legt minimale en maximale tarieven op
Bovendien bevat het Vlarema in bijlage 5.1.4 een aantal minimale en maximale tarieven. Deze zijn enkel van toepassing op de variabele tarieven, bijvoorbeeld het tarief voor een restafvalzak of het tarief voor aanlevering van afval op het containerpark. Het Vlarema beperkt zich tot het opleggen van minima en maxima voor de afvalstromen huisvuil en grof vuil bij huis-aan-huisinzameling en de stromen grof vuil en zuiver steenpuin op containerparken. Concreet hebben die minima en maxima onder andere tot gevolg dat een restafvalzak van 60 liter in Vlaanderen tussen de 0,75 euro en 2,25 euro moet kosten en dat het ophalen of aanleveren van grof vuil vanaf de eerste kilogram betalend moet zijn.
Om de gemeenten voldoende tijd te geven de belastingreglementen aan te passen, worden deze minima en maxima pas van kracht in maart 2013. Maar het is nu al duidelijk dat Vlaanderen de minimale en maximale tarieven in de toekomst naar elkaar toe wil laten groeien, alsook uitbreiden tot meer afvalfracties. De Vlaamse overheid wil in de toekomst dus nog sterker sturen op de gemeentelijke afvalbelastingen.
De Vlaamse Regering legt in het Vlarema dus geen vaste afvaltarieven op, maar creëert op deze indirecte manier een harmonisering van de gemeentelijke afvaltarieven, eerst binnen het werkingsgebied van de intergemeentelijke verenigingen en later in gans Vlaanderen. De VVSG toonde zich in het verleden al vragende partij voor maatregelen tot harmonisatie van gemeentelijke afvaltarieven om zo het hoofd te bieden aan afvaltoerisme.
Gemeente mag intercommunale opdragen de gemeentelijke afvalbelastingen te innen
Een tweede element over de gemeentelijke afvalbelastingen in het Materialendecreet (artikel 26) bestaat er in dat de gemeenten de mogelijkheid krijgen om de inning van de gemeentelijke afvaltarieven over te dragen aan haar verzelfstandigde entiteiten (bijvoorbeeld het Autonoom Gemeentebedrijf) of intergemeentlijke samenwerkingsverbanden (bijvoorbeeld de afvalintercommunale). Dit is geen verplichting: het blijft de vrije keuze van de gemeenteraad of ze van deze mogelijkheid gebruik wil maken. Het machtigen van de afvalintercommunale tot het innen van de gemeentelijke afvalbelastingen kan weliswaar een administratieve vereenvoudiging voor de gemeente en de afvalintercommunale betekenen.
VVSG-contactpersoon: Piet Coopman
(laatst bijgewerkt op 8 maart 2012)