VVSG

Dé uitdaging voor gemeente & OCMW

Een toegankelijke dienst- en hulpverlening vormt voor lokale besturen een belangrijke uitdaging. Burgers verwachten immers excellente, toegankelijke diensten. Maar toegankelijke dienst- en hulpverlening is ook cruciaal in de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. 

Gemeenten en OCMW’s leveren als meest burgernabije overheid zelf heel wat  diensten aan de burger maar zijn ook het aanspreekpunt voor allerlei andere diensten, waarvoor de lokale overheid strikt genomen niet verantwoordelijk is. Die burger verwacht ook in dat laatste geval dat hij verder wordt geholpen. Voor zwakkere groepen in de samenleving is de versnippering van het aanbod van dienst- en hulpverlening tussen diverse overheden, profit- en non-profitorganisaties dikwijls een onoverkomelijke drempel tot integratie.

Lokale besturen verkeren in de unieke positie om als meest burgernabije overheid ook aan deze burgers de hand te reiken. Daarom is het belangrijk dat gemeenten en OCMW’s hieraan werken. Daarom is het ook van belang dat andere overheden en dienstverleners deze unieke positie van de lokale besturen  erkennen en waarderen.

Hoofdinhoud en werkwijze

Het gaat om de toegankelijkheid in de brede betekenis: zowel fysieke toegankelijkheid van openbare diensten en plaatsen komt aan bod maar ook de toegankelijkheid van diensten zelf. 
Na een korte plenaire inleiding vinden telkens drie workshops plaats.

Voor verschillende doelgroepen (geïnteresseerden in lokaal sociaal beleid, etnisch-culturele diversiteit, fysieke toegankelijkheid, ouderenbeleid, sociale werkgelegenheid). Voorstellen van programma van opeenvolgende workshops zijn voor deze verschillende groepen uitgewerkt.

Programma & workshops

9 uur                    onthaal

9.30 - 9.50 uur    inleiding door Piet Van Schuylenbergh, directeur afdeling OCMW's VVSG

9.50 - 10.50 uur  eerste uurblok workshops

1. Design en dienstverlening: een ontwerpgids voor de werkwinkels.
Begeleiding: Eric De Houwer, projectcel werkwinkels.
Voor de werkwinkels in Vlaanderen werd recent een ontwerpgids samengesteld met een radicale klemtoon op het klantgericht vormgeven en inrichten van nieuwe locaties. Eric De Houwer van de projectcel ‘Werkwinkels’ schetst zowel de krachtlijnen als het ingrijpende karakter van de ontwerpgids en de directe impact van ontwerp op het gedrag van bezoekers en medewerkers. De toelichting zorgt voor een brede, integrale kijk op inrichting als poort naar een toegankelijke, laagdrempelige en appellerende dienstverlening, om genuanceerd vast te stellen dat een vernieuwende inrichting niet volstaat. Ook de dienstverlening en de dienstverleners zelf zijn toe aan een weldoordacht ontworpen model: service design.

2. Het charter en de scan Toegankelijke lokale dienst- en hulpverlening
Begeleiding: Peter Sels, VVSG-stafmedewerker Lokaal Sociaal Beleid
Het toegankelijkheidscharter werd gelanceerd op de VVSG-trefdag, op 6 mei 2010. Peter Sels duidt de inhoud van het charter en geeft aan wat de relatie is met de toegankelijkheidsscan. De scan is een zelfevaluatie-instrument om de lokale dienst- en hulpverlening te evalueren. Voor de lancering werd de scan onder begeleiding van de VVSG uitgetest in het OCMW van Gent en het lokaal bestuur van Zandhoven. Vanuit die ervaringen reflecteren we samen over een haalbare aanpak, de randvoorwaarden daarbij en de te verwachten resultaten.

3. Lokale dienstencentra: de voelsprieten van de buurt
Begeleiding: Veerle Heeren,centrumleider van LDC Ter Vlierbeke, OCMW Leuven
Lokale dienstencentra bieden hun gebruikers een breed pallet van hulp en diensten aan. Hierbij richten zich naar de buurt, het lokale niveau.  Ze werken thuiszorgondersteunend met de bedoeling de zelfredzaamheid van personen te bevorderen. Ze investeren sterk in  preventie (bijv. van vereenzaming) het opbouwen van netwerken en de opvang van de eerste zorgvragen.  De lage instap voor de recreatieve activiteiten en de buurtgerichtheid maken dat de drempel naar hulpverlening lager komt te liggen. Veerle Heeren licht eerst kort toe wat het nieuwe woonzorgdecreet voor de lokale dienstencentra betekent. Daarna geeft ze voorbeelden en tips voor een integrale werking en gaat ze in op uw vragen.

11.10 - 12.10 uur         tweede uurblok workshops

     
4. Welzijn & Gezondheid
Begeleiding: Bea Paternot, diensthoofd sociale projecten, stad Halle en Jeroen Peeters , waarnemend directeur sociale zaken OCMW Turnhout
Het integreren van kwetsbare groepen met het oog op het verminderen van de sociale uitsluiting is een belangrijke krachtlijn in het lokaal sociaal beleid van de stad Halle. Het lokaal sociaal beleidsplan is het vertrekpunt van verschillende acties. Bea Paternot, diensthoofd sociale projecten vertelt onder meer over de acties rond 'fit in je hoofd' en 'sporten voor een personen met  een beperking'. De zorgtariefpas van de stad en OCMW Turnhout verlaagt dan weer de financiële drempels van de gezondheidszorg. De pas geeft recht op een financiële tussenkomst in de gezondheidskosten van kinderen en jongeren uit kansarme gezinnen bij tandarts, orthodont, psycholoog, psychiater, diëtist, logopedist.

5. Het ‘herenthuis’ als geïntegreerde toegang tot de lokale dienstverlening
Begeleiding: Els Thijs, beleidsmedewerker OCMW Herenthout
In Herenthout bestaat het sociaal huis uit meerdere fysieke loketten, waarvan elk loket toegang verschaft tot de dienstverlening van het lokaal bestuur. Els Thijs begeleidde het hele proces waarin communicatie, participatie, het verschuiven van diensten en producten en ondersteunende acties t.a.v.  het personeel een belangrijke rol speelden. Zij spreekt vanuit haar ervaring in een kleine gemeente (8700 inwoners) over de context, het proces, de resultaten, de eerste, zichtbare effecten en de toekomstvisie. Vragen staat vrij. Neem alvast een kijkje op www.herenthout.be .

6. Communicatie voor iedereen
Begeleiding: Joke Van Dyck, diversiteitsconsulent, Stad Antwerpen.
Duidelijk communiceren is essentieel om een goede dienstverlening te verzekeren. De stad Antwerpen onderzocht de toegankelijkheid van haar communicatie voor mensen in armoede, allochtonen, senioren en mensen met een (visuele) handicap. Hieruit distilleerden ze bruikbare aanbevelingen om de communicatie beter toegankelijk te maken voor iedereen. De workshop zal tips geven voor schriftelijke en mondelinge communicatie en dieper ingaan op efficiënt communiceren aan het loket.

12.10 - 13.10 uur       lunch

13.10 - 14.10 uur       derde uurblok workshops

7. Aanbevelingen voor een aangepast aanbod van maatschappelijk werk aan allochtone cliënten.
Begeleiding: Johan Wets, Hoger Instituut voor de Arbeid
Het OCMW Leuven nam het initiatief om de toegankelijkheid van de sociale dienst te verhogen voor etnisch-culturele minderheden en methodieken te ontwikkelen om beter in te spelen op hun behoeften. Samen met het Hoger Instituut voor de Arbeid (HIVA) voerden ze een onderzoek naar de –al dan niet- specifieke behoeften en verwachtingen van allochtone Leuvenaars. Onderzoeksvragen waren ondermeer: welke noden leven er bij de doelgroep? Welke leemtes bestaan er in het huidige aanbod voor deze doelgroep? Wat werkt er wel en wat werkt er niet? Het onderzoek resulteerde dan ook in interessante vaststellingen en aanbevelingen voor een aangepast aanbod van maatschappelijk werk aan allochtone cliënten.

8. Toegankelijkheid en ouderenbeleid in de praktijk: knelpuntwandelingen
Begeleiding: Joris Peeraer, VVSG-projectmedewerker Lokaal Ouderenbeleid
De vergrijzing stimuleert het bouwen van appartementen en woningen voor ouderen in de dorpskernen/woonkernen.  De afstanden naar noodzakelijke attracties (winkels, banken, dokter, kiné…) worden hierdoor verkleind. Maar zijn deze kernen wel zo ouderenvriendelijk ? Hoge stoepranden, reclameborden, gevaarlijke oversteekplaatsen… zijn soms hindernissen die ouderen beletten om hun boodschappen zelf te voet uit te voeren. Aan rolwagentoegankelijke voetpaden wordt niet  altijd de nodige aandacht besteed. In overleg kunnen het lokale bestuur en de ouderen deze euvels bespreken en zoeken naar betaalbare oplossingen. Trouwens een ouderenvriendelijke dorpskern is ook nuttig voor andere gebruikers o.a. gehandicapten en ouders/grootouders met kinderwagens.

9. Over veel voorkomende problemen en de gepaste oplossingen
Begeleiding: Karla Blomme, ombudsvrouw stad Antwerpen
Uitgepraat met ’t Stad? Karla Blomme luistert. Karla Blomme is ombudsvrouw van Antwerpen sinds 2006. Zij start deze workshop met een bondige toelichting over de werking van haar dienst. Vervolgens schetst zij u aan de hand van concrete voorbeelden uit de praktijk, de klassiekers onder de toegankelijkheidsproblemen in de dienst- en hulpverlening. Zij reikt  ook voorbeelden aan van concrete oplossingen die men in Antwerpen tracht te geven aan deze problemen. En uiteraard heeft zij ook een luisterend oor voor al uw vragen.

14.30 - 15.30 uur    vierde uurblok workshops

10. Werken aan integrale toegankelijkheid en Universal design
Begeleiding: Mieke Broeders, algemeen directeur Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid
Mieke Broeders licht samen met een architect op een boeiende en luchtige manier de basisprincipes toe van integrale toegankelijkheid en Universal Design. Zij gaat ook in op de wettelijke verplichtingen ter zake. Daarna kijkt zij -bij wijze van voorbeeld- samen met u naar de toegankelijkheid van sociale diensten. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van één van de ‘wenkenbladen’ die zij ontwikkelde. Tot slot schetst zij ook duidelijk welke instanties u concreet kunnen verder helpen. U kan in deze workshop terecht voor zowel algemene als juridische en technische vragen. Een voorsmaakje? Bekijk op www.entervzw.be bij ‘publicaties’ even de wenkenbladen.

11. Shania, Mohammed en Tomas. Allen in de crèche of toch op de wachtlijst?
Begeleiding: Els Alen, Diensthoofd Kinderopvang OCMW Herenthout en verantwoordelijke Loket Kids & Co, Evelyne Mertens (o.v.), medewerker dienst kinderopvang gemeente Beveren, Ann Lobijn, VVSG-stafmedewerker kinderopvang.
Er is in bepaalde gemeenten een schrijnend tekort aan betaalbare kinderopvangplaatsen. Wat dan op zich weer leidt tot een Matteüseffect of het feit dat het vooral kansarmen en de sociaal zwakkere ouders zijn die geen kinderopvangplaats vinden. Een uitbreiding van het aanbod kinderopvang is de oplossing. Maar daarnaast moet de kinderopvang toch ook laagdrempeliger worden. In de visienota decreet voorschoolse kinderopvang wordt het idee van een “lokaal loket kinderopvang” gelanceerd. Maar wat is dat? Welke meerwaarde kan zo’n infopunt over kinderopvang aan ouders bieden? Hoe zorg je dat dit lokaal loket ook vooral de sociaal zwakkere en kansarmen gelijke kansen op kinderopvang biedt? We laten twee besturen die zelf al een lokaal infopunt organiseren aan het woord.

12. Werken aan toegankelijkheid via je imago
Begeleiding: Steven Wellens, wetenschappelijk medewerker Memori
Drempels zijn van allerlei aard. Gebruik maken van sommige diensten betekent voor bepaalde mensen toegeven dat je afhankelijk en hulpbehoevend bent of soms zelfs ‘mislukt’. Steven Wellens analyseerde het imago van OCMW’s en begeleidt ook in de praktijk OCMW’s bij het verbeteren van hun imago. Aan de hand van deze ervaringen geeft hij u een aantal tips over het werken aan imagoveranderingen en gaat hij in op uw vragen.

15.30 - 15.45 uur    slotwoord

Dinsdag 19 oktober in Gent: zelfde studiedag

De studiedag in Leuven wordt in Gent op dinsdag 19 oktober herhaald.

Het programma is bijna identiek. Klik om alles over de Gentse studiedag te weten.

Voor wie

Het programma is gemaakt voor iedereen die belangstelling heeft voor de ontwikkeling van een toegankelijke dienst- en hulpverlening. Voor specifieke groepen is een voorstel van programma uitgewerkt.